"20 lat temu wydawało się, że myśl liberalna na dobre zatriumfuje w Europie Środkowo-Wschodniej - piszą na stronie Kulturaliberalna.pl organizatorzy rozpoczynającego się dziś kongresu "Wolność w nowoczesnym świecie". - Po kryzysie na rynkach finansowych o beztroskim optymizmie sprzed lat nie ma mowy". Jak dziś wygląda polski liberalizm? "Czy stał się ofiarą własnego sukcesu? Czy wydarzenia tego roku coś zmieniają w tej perspektywie?".
W Polsce partia odwołująca się do korzeni liberalnych cieszy się największą popularnością. Jej kandydat ma największe szanse, by zdobyć prezydenturę. A mimo to wciąż słyszymy o kryzysie liberalizmu, pustce na rynku idei republiki liberalnej itp.
"Pytanie o kondycję myśli liberalnej w Polsce nie jest chyba najszczęśliwiej postawione, bo zakłada, że w ogóle coś takiego jak myśl liberalna w Polsce istnieje - uważa Agata Bielik-Robson. - A to (...) wydaje się bardzo wątpliwe. Teoria liberalna nie ma w Polsce dużej tradycji, podobnie jak praktyka liberalna, której Polacy uczą się bez podstaw i bez przygotowania". Bielik-Robson pisze o polskich elitach, które używały w latach 90. idei liberalnych wyłącznie, by promować modernizację, ale przyświecał im etos lewicowej inteligencji.
"Dawno już aspiracje wolnościowe Polaków przestały ograniczać się do swobody podróżowania, prowadzenia działalności gospodarczej oraz udziału w wolnych wyborach - stwierdza Jan Hartman. - Są one dzisiaj, zwłaszcza w młodszej połowie społeczeństwa, niemal takie same, jak na Zachodzie i dotyczą zabezpieczenia sfery prywatnej przed autorytarnymi bądź patriarchalnymi zakusami rządu. Większość młodych Polaków (...) nie życzy sobie, aby państwo ograniczało ich wybory lub angażowało się w jakąkolwiek indoktrynację". Hartman jest optymistą: "Potęga liberalizmu polega na tym, że (...) gdzie obywatele zakosztowali swobód, tam nikt nie chce już powrotu rządu autorytarnego". Oby tak było.
"Do dzisiejszego wizerunku liberalizmu w oczach Polaków doprowadził między innymi paternalizm przebijający z poglądów i zachowań ludzi, którzy zwą się polskimi liberałami" - uważa jednak Andrzej Szahaj z UMK w Toruniu. Tymczasem "liberalizm zawsze z paternalizmem walczył".
Sporo w tych materiałach gorzkich słów - także pod adresem "Gazety" - ale to tylko dobrze wróży temperaturze obrad kongresu. Nie wiem, czy to zgodne z liberalną tradycją, ale chciałbym zakrzyknąć: "Liberałowie wszystkich krajów, łączcie się!". Choć pewnie powinienem powiedzieć: "Po prostu bądźcie sobą!".
Kongres "Wolność w nowoczesnym świecie" odbędzie się w Warszawie 21-23 maja. Jego organizatorzy to m.in. Fundacja Projekt: Polska, Kultura Liberalna, Fundacja im. Naumanna i Forum Obywatelskiego Rozwoju - FOR. Szczegóły: czymjestwolnosc.pl
Źródło: Gazeta Wyborcza
