Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Wacłau Łastouski: „Nie chyliłem karku przed mocą”

Nie chyliłem karku przed mocą
i jak wąż nie pełzałem milczkiem,
przed urągliwą, tępą tłuszczą
o ziemię nie biłem czołem,
utarte ścieżki
omijałem z pogardą,
porając się z calizną ugoru.
Takie są moje winy,
więcej grzechów na sumienie nie wziąłem
!

1924

Uładzimir Niaklajeu: „Żmije”

Los jak los: pustka wszędzie ta sama.
Wiek za wiekiem jak za bramą brama.
Oklepana wiekopomna drama:
Raz się żyje, niezgorzej się żyje.

Bóg z machiny.
Z chruśniaka maliny.
A w chruśniaku parzą się żmije.

Anatol Sys: „Białorusi”

Ten z pochodnią, ten z piórem, ten o kiju po rosach
światła doszedł – a mnie starczy nóż,
o ty siwowłosa, o boska,
o zgwałcona moja, o bosa,
naga moja w deszczu, wśród burz.

A myślałaś, nie – myślże sobie, myśl –
że zbrodniarza nie masz za syna
i że nosi nóż, bo to taki mistrz,
który skrzypce z drzewa wycina.

Siwowłosa, boska moja, choć zawsze
sny o nożu ja w sercu noszę,
ciebie jednej syn twój się nie zaprze:
co tam u twych stóp – nędzne grosze,

aż tu sypnie noc gwiazd jak ziarna,
czysta noc jak twoja łza,
ale moja dusza będzie czarna
od żelaza i od zła.

Tylko proszę cię,
jeśli ją dostrzeżesz,
że jak wilk nocą będę wyć:
pozostaw mi duszę, bo jak ją odbierzesz,
już i ja nie zdołam dłużej żyć.

***

Wacłau Łastouski – 1883-1938, historyk, etnograf, publicysta. Wybitny działacz ruchu niepodległościowego, w latach 1919--23 premier rządu Białoruskiej Republiki Ludowej na emigracji, w 1927 r. wrócił na sowiecką Białoruś. W 1930 aresztowany i zesłany w głąb Rosji, w 1937 r. znowu aresztowany jako „agent polskiego wywiadu” i rozstrzelany.

Uładzimir Niaklajeu – ur. w 1946 r., poeta i prozaik. W latach 1997-98 redagował tygodnik literacki, współpracując z ośrodkami lojalnymi wobec Łukaszenki, 1998-2000 prezes Związku Pisarzy Białoruskich. Po zerwaniu stosunków z władzą w latach 1999-2004 na emigracji w Polsce i Finlandii. Wrócił do kraju, od lutego 2010 r. kierował kampanią społeczną „Mów prawdę!”, pod koniec tego samego roku jeden z kandydatów opozycji na prezydenta Białorusi. W dniu wyborów pobity do nieprzytomności, potem porwany ze szpitala przez nieznanych sprawców, później więziony przez pewien czas pod fałszywymi zarzutami.

Anatol Sys – 1959-2005, poeta („spóźniony geniusz” poezji białoruskiej) i działacz opozycyjny, w 1986 r. jeden z twórców niezależnego Stowarzyszenia Młodych Pisarzy „Tutejszyja”. Zmarł przedwcześnie w wyniku choroby wrzodowej i alkoholizmu.

Wiersze za: „Nie chyliłem karku przed mocą. Antologia poezji białoruskiej od XV do XX wieku”, wybór i redakcja Lawon Barszczeuski, Adam Pomorski, współpraca Białoruski PEN Club, przekład zbiorowy. Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego, Wrocław 2008. Wszystkie trzy utwory w przekładzie Adama Pomorskiego.

Artykuł otwarty w ramach bezpłatnego limitu

Wypróbuj prenumeratę cyfrową Wyborczej

Nieograniczony dostęp do serwisów informacyjnych, biznesowych,
lokalnych i wszystkich magazynów Wyborczej.