Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

1 lutego 1411 r. Pokój toruński

Zawarty pół roku po bitwie pod Grunwaldem traktat kończył wojnę Polski i Litwy z zakonem krzyżackim. Zwracał on Litwie Żmudź, Polsce ziemię dobrzyńską, a za zwrot zdobytych zamków oraz uwolnienie jeńców miał wypłacić sto tysięcy kop groszy. Przy zakonie zostawało Pomorze Gdańskie i ziemia chełmińska, i dlatego kronikarz Jan Długosz uznał, że pokój toruński nie dał nam wystarczających korzyści. Król Władysław Jagiełło i wielki książę litewski Witold zdecydowali się na zawarcie pokoju, bo oblężenie Malborka skończyło się porażką, ich wojska były wyczerpane, a Krzyżacy, wzmocnieni posiłkami i pieniędzmi m.in. Zygmunta Luksemburskiego, odzyskiwali siły. Jagiełło uzyskał w Toruniu to, czego żądał od zakonu przed wojną, więc pokój uważał za sukces.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Ulrich von Jungingen, wielki mistrz Krzyżaków. Dlaczego poniósł klęskę w bitwie pod Grunwaldem?

1 lutego 1944 r. Zamach na Kutscherę

O godz. 9.07 żołnierze Armii Krajowej zastrzelili w Alejach Ujazdowskich warszawskiego dowódcę SS i policji SS-Brigadeführera (generała majora) Franza Kutscherę (na zdjęciu). Akcję przeprowadził oddział „Pegaz” Kierownictwa Dywersji (Kedywu), którym dowodził Bronisław Pietraszewicz ps. „Lot”. W zamachu uczestniczyło wraz z łączniczkami 12 akowców. Czterech zginęło: Pietraszewicz oraz Marian Senger ps. „Cichy” zmarli w szpitalu w wyniku odniesionych ran, Kazimierz Sott ps. „Sokół” i Zbigniew Gęsicki „Juno” zostali osaczeni przez Niemców na moście Kierbedzia. Dzień po zamachu w Alejach Niemcy rozstrzelali sto osób. Jednak potem, aż do wybuchu powstania warszawskiego, zaniechali tej formy terroru.

PRZECZYTAJ WIĘCEJ: Zamach na Kutscherę

1 lutego 1946 r. Pierwszy sekretarz ONZ

 

Trygve Lie rezygnuje ze stanowiska

Norweg Trygve Lie został pierwszym w dziejach sekretarzem generalnym Organizacji Narodów Zjednoczonych. Zastąpił Brytyjczyka Gladwyna Jebba pełniącego dotąd obowiązki sekretarza. Podczas II wojny światowej Lie kierował dyplomacją rządu norweskiego na uchodźstwie. Jako szef ONZ przyczynił się m.in. do udzielenia pomocy militarnej przez siły ONZ Republice Korei (Południowej) w wojnie z komunistycznymi wojskami Północy wspieranymi przez Chiny. Moskwa zamierzała zawetować jego reelekcję w Radzie Bezpieczeństwa, ale kadencja Lie została automatycznie przedłużona przez Walne Zgromadzenie i odtąd Stalin nie uznawał go za szefa ONZ. Lie zrezygnował z funkcji w 1952 r. po oskarżeniach amerykańskiego senatora Josepha McCarthy’ego, że zatrudniał w ONZ komunistów i wrogów USA.

1 lutego 1960 r. Siedzący protest

 

Uczestnicy siedzących protestów często spotykali się z przemocą ze strony zwolenników segregacji rasowej

W Greensboro w Karolinie Północnej o godz. 16.30 czterej czarnoskórzy studenci zrobili zakupy w sklepie sieci Woolworth’s, a następnie zamówili cztery kawy w części gastronomicznej. Tutaj wciąż obowiązywała segregacja rasowa, więc nie zostali obsłużeni. Mimo to mężczyźni pozostali w lokalu aż do jego zamknięcia, milcząc lub ucząc się do zajęć. Następnego dnia wraz z nimi w proteście wzięło udział ponad 20 osób, a czwartego – 300. Firma tłumaczyła swoją decyzję „przestrzeganiem lokalnych zwyczajów”. Studenci ogłosili bojkot sklepów ze strefami tylko dla białych. W ciągu dwóch tygodni siedzące protesty rozprzestrzeniły się na 15 miast. Kierownik sklepu w Greensboro ugiął się dopiero 25 lipca.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Martin Luther King miał wielu wrogów. Wielu Amerykanów wierzy, że zginął w wyniku spisku

1 lutego 1968 r. Po Blackoucie Breakout

 

Breakout - Poszłabym za tobą

Tadeusz Nalepa, rzeszowski muzyk, który z czasem będzie nazywany ojcem polskiego bluesa, zakłada nowy zespół - Breakout; w jego składzie grało kilku muzyków z Blackoutu, poprzedniej grupy Nalepy, w tym jego żona, wokalistka Mira Kubasińska. Z istniejącym do początku lat 80. Breakoutem, który stał jednym z najważniejszych polskich zespołów grających bluesa i rocka, Nalepa i Kubasińska odnieśli wiele sukcesów, nagrywając m.in. tak świetne płyty jak „Na drugim brzegu tęczy” (1969) czy „Blues” (1971) z wielkim przebojem „Kiedy byłem małym chłopcem”. Wcześniej, w 1970 r., muzycy Breakoutu byli mocno krytykowali przez media za granie zachodniej muzyki i noszenie długich włosów, więc władze zakazały na jakiś czas nadawania ich piosenek w radiu.

1 lutego 1979 r. Teheran wita Chomeiniego

 

Pierwsze wystąpienie Chomeiniego po powrocie do Iranu

Aż dziesięć milionów Irańczyków wita ajatollaha Chomeiniego, który wraca do Teheranu z Paryża po wieloletniej emigracji, do której zmusił go szach Mohammed Reza Pahlavi. Szacha nie ma już w Iranie - 16 stycznia opuścił na zawsze kraj, którego władcą był od 1941 r. Szach starał się modernizować kraj, ale rządził niezwykle brutalnie, korupcja kwitła i w końcu kierowana przez Chomeiniego opozycja fundamentalistów muzułmańskich zmiotła go z tronu. 5 lutego 1979 r. ajatollah proklamuje powstanie pierwszego rządu islamskiego i zaczyna się budowa państwa, w którym najwięcej do powiedzenia mają duchowni, a największym wrogiem jest największy dotąd przyjaciel, jeśli nie Iranu to przynajmniej szacha - Stany Zjednoczone.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Szach Iranowi

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.