Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

5 stycznia 1173 r. Śmierć księcia Kędzierzawego

Bolesław Kedzierzawy            Bolesław Kedzierzawy  Fot. Archiwum

W wieku 51 lub 52 lat zmarł Bolesław Kędzierzawy, princeps, czyli książę zwierzchni Polski. Był jednym z sześciu synów Bolesława Krzywoustego i jego drugiej żony Salomei z Bergu (mieli też sześć córek). Księciem krakowskim (dzielnica senioralna), a także śląskim został w 1146 r., gdy z braćmi wygnał z kraju dotychczasowego seniora Władysława, który zyskał przydomek Wygnańca. Władysław był przyrodnim bratem Kędzierzawego, jedynym synem Krzywoustego z pierwszego małżeństwa ze Zbysławą. Oprócz ziemi krakowskiej i śląskiej Kędzierzawy od 1138 r. władał także Mazowszem przyznanym mu w testamencie przez ojca, a od 1166 r. księstwem sandomierskim, które objął po śmierci brata Henryka. Seniorem po Bolesławie został jego młodszy brat Mieszko Stary.

5 stycznia 1769 r. Patent na maszynę parową

 

Jak działa maszyna parowa?

James Watt maszynę parową wynalazł, a właściwie usprawnił zlecony mu do naprawy atmosferyczny silnik parowy Thomasa Newcomena, już sześć lat wcześniej, ale długo nie mógł jej opatentować, bo było to bardzo kosztowne. Pomógł mu przemysłowiec John Roebuck za dwie trzecie udziałów w przedsięwzięciu. Późniejsze nieporozumienia między wynalazcą i protektorem sprawiły, że dopiero w 1776 r., czyli 23 lata od wybudowania prototypu maszyny, jej działanie zostało zaprezentowane. W kopalni Bentley za pomocą maszyny Watta w ciągu niecałej godziny opróżniono zalany w ponad połowie 90-metrowy szyb. Gdy w 1800 r. wygasły prawa do patentu, Watt wycofał się z interesów i przeszedł na emeryturę.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Po wynalezieniu maszyny parowej, Anglia stała się najbogatszym krajem świata

5 stycznia 1895 r. Degradacja Dreyfusa

Alfred Dreyfus na portrecie z lat 90. XIX wieku Alfred Dreyfus na portrecie z lat 90. XIX wieku  Fot. AP

Na dziedzińcu Szkoły Wojskowej w Paryżu został zdegradowany kapitan Alfred Dreyfus. Po ceremonii polegającej m.in. na złamaniu jego szpady odpłynął na Wyspę Diabelską w Gujanie Francuskiej, gdzie miał odsiadywać dożywocie za szpiegostwo na rzecz Niemiec. Oskarżenie oparto jednak na wątpliwych dowodach, a na przebieg procesu i towarzyszącą mu atmosferę miało wpływ żydowskie pochodzenie Dreyfusa. Francuski kontrwywiad szybko się zorientował, że kapitan nie zdradził, co dowództwu armii nie było na rękę. Wyżsi oficerowie najpierw zataili ustalenia kontrwywiadu, a potem spreparowali dowody winy Dreyfusa. Dopiero w 1899 r. pod naciskiem opinii publicznej, m.in. słynnego artykułu Emila Zoli pt. „Oskarżam", Dreyfus odzyskał wolność.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Alger Hiss: szpieg z elity

5 stycznia 1968 r. Dubcek pierwszym sekretarzem

Obradujące od 3 do 5 stycznia plenum KC Komunistycznej Partii Czechosłowacji wybrało na I sekretarza Alexandra Dubceka, który stał się czołową postacią reform w partii i państwie podczas Praskiej Wiosny. Swój program określał jako „socjalizm z ludzką twarzą". Liberalizacja ustroju miała polegać m.in. na wprowadzaniu wolności słowa i ograniczaniu władzy tajnej policji; w grę wchodziło nawet wycofanie się Czechosłowacji z Układu Warszawskiego. Odpowiedzią Moskwy była interwencja wojsk UW nocą z 20 na 21 sierpnia 1968 r. Dubcek wycofał się z reform. Wkrótce stracił stanowisko, został też wyrzucony z partii. Do życia publicznego wrócił po upadku komunizmu.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Więzień i władca Czechosłowacji

5 stycznia 1981 r. Piechniczek selekcjonerem

Odra pod koniec lat 70-tych ubiegłego wieku była czołową drużyną krajuOdra pod koniec lat 70-tych ubiegłego wieku była czołową drużyną kraju Fot. Jerzy Stemplewski

Na zdjęciu: drugi z lewej Antoni Piechniczek

Antoni Piechniczek został trenerem piłkarskiej reprezentacji Polski, zastępując Ryszarda Kuleszę, który stracił stanowisko po tzw. aferze na Okęciu. 28 listopada 1980 r. na lotnisko, skąd reprezentacja leciała na mecz z Maltą, przyjechał bramkarz Józef Młynarczyk. Był pijany, więc Kulesza chciał zostawić go w kraju. Zaprotestowali Zbigniew Boniek, Władysław Żmuda i Stanisław Terlecki, więc selekcjoner się ugiął i zabrał Młynarczyka. Władze PZPN zawiesiły jednak całą czwórkę, a Kuleszę zdymisjonowały po jego powrocie z Malty. Półtora roku później w Hiszpanii drużyna Piechniczka zdobyła III miejsce na mistrzostwach świata, a Młynarczyk, Boniek i Żmuda byli jej kluczowymi piłkarzami.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Jak przegraliśmy w piłkę na złość "kacapom"

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.