Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

24 grudnia 1223 r. A oto szopka!

Św. Franciszek z AsyżuŚw. Franciszek z Asyżu 

W Greccio w środkowych Włoszech św. Franciszek z Asyżu zorganizował pierwszą żywą szopkę bożonarodzeniową. W grocie na zboczu góry podarowanej mu przez szlachcica Jana Welitę urządził stajenkę betlejemską naturalnej wielkości. Do wnętrza wprowadzono wołu i osła, a w centralnym miejscu ułożono drewnianą figurę Jezusa. Scenę jego narodzin odegrali mieszkańcy, wcielając się w role Świętej Rodziny. Prostota otoczona jest czcią, wywyższone zostaje ubóstwo, zalecona wszystkim pokora, a Greccio stało się jakby nowym Betlejem - pisał Tomasz Celano, franciszkanin, XIII-wieczny hagiograf Franciszka. Szopki przyjęły się w Kościele jako prosty sposób przekazywania treści Ewangelii.

PRZECZYTAJ TAKŻE: "Cicha noc", kolęda którą w Boże Narodzenie nuci cały świat

24 grudnia 1777 r. Wyspa pod choinkę

Kiritimati - wyspa Bożego NarodzeniaKiritimati - wyspa Bożego Narodzenia CC/Wikimedia/NASA

Angielski żeglarz James Cook odkrył na Pacyfiku wyspę koralową, której nadał nazwę Bożego Narodzenia. Działo się to podczas jego rozpoczętej w 1776 r. trzeciej wielkiej wyprawy zamorskiej. Cook to jedna z najwybitniejszych postaci w historii żeglugi i odkryć. Pierwszą wielką wyprawą kierował w latach 1768-71, odkrył wtedy np. wschodnie wybrzeża Australii, drugą w latach 1772-75 - jako pierwszy okrążył Ziemię w kierunku wschodnim. Podróże Cooka pozwoliły m.in. ustalić zasięg Ameryki Północnej i lokalizację wielu wysp na Oceanie Spokojnym. W 1778 r. odkrył archipelag Hawaje, tam też w 1779 zginął w potyczce z krajowcami. Wyspa Bożego Narodzenia to dzisiaj Kiritimati, część Republiki Kiribati.

PRZECZYTAJ TAKŻE: James Cook karmił załogę kiszoną kapustą

24 grudnia 1898 r. Mickiewicz na Krakowskim

Pomnik Adama MickiewiczaPomnik Adama Mickiewicza FRANCISZEK MAZUR

W Warszawie na Krakowskim Przedmieściu 12 tys. ludzi w milczeniu obserwowało odsłonięcie pomnika Adama Mickiewicza w stulecie urodzin wieszcza. Ponieważ władze carskie zakazały przemówień, jedynie orkiestra Münheimera zagrała „Modlitwę w kościółku” i Poloneza z „Halki”. Pomysł postawienia pomnika rzucił tygodnik „Głos” i w maju 1897 r. po uzyskaniu zgody władz rozpoczęła się zbiórka, która po trzech miesiącach przyniosła potrzebną kwotę. Na czele komitetu społecznego stanęli Michał Radziwiłł i Henryk Sienkiewicz. Wieszcza wyrzeźbił Cyprian Godebski, cokół zaprojektowali Józef Pius Dziekoński i Władysław Marconi, a ozdobną kratę - Zenon Chrzanowski. Jej współtwórcą był kowal Roman Szewczykowski, zwany „kwiaciarzem żelaznym”. Ogrodzenie tak się spodobało, że stale ginęły z niego metalowe liście i kwiaty.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Pierwszy wpadł w zachwyt zecer, a pokojowe i służący kupowali najwięcej. To oni od razu docenili "Ballady i romanse"

24 grudnia 1914 r. Rozejm bożonarodzeniowy

Belgia, 25 grudnia 1914 r. Ilustracja przedstawiająca niemiecko-brytyjski rozejm bożonarodzeniowy, który stał się jednym z bardziej znanych i owianych legendą epizodów I wojny. Jednym z artystów, który uwiecznił to wydarzenie (w piosence ''Pipes of Peace''), jest Paul McCartney.           Belgia, 25 grudnia 1914 r. Ilustracja przedstawiająca niemiecko-brytyjski rozejm bożonarodzeniowy, który stał się jednym z bardziej znanych i owianych legendą epizodów I wojny. Jednym z artystów, który uwiecznił to wydarzenie (w piosence ''Pipes of Peace''), jest Paul McCartney.  ILN ARCHIVE

Pan jest moim pasterzem/Nie brak mi niczego/Pozwala mi leżeć na zielonych pastwiskach/Prowadzi mnie nad wody, gdzie mogę odpocząć - melodia 23. psalmu (Dawidowego) niesie się po całej okolicy. Śpiewają go Niemcy i Brytyjczycy zalegający w okopach po obu stronach frontu niedaleko Ypres. Wcześniej były kolędy, wykrzykiwanie życzeń i grzebanie poległych we wspólnej mogile. Sygnał do świątecznego bratania się dali Niemcy, paląc na szczytach okopów lampki i dekorując je bożonarodzeniowymi ozdobami. Później oficerowie ustalili, że przerwa w walkach potrwa do godz. 8.30 drugiego dnia świąt. Kulminacją zbratania był mecz piłkarski na ziemi niczyjej, który 3:2 wygrali Niemcy (przy tym wyniku piłka przebiła się na drucie kolczastym). Na niektórych odcinkach frontu rozejm przeciągnął się aż do Nowego Roku.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Nagle do brytyjskiego okopu zamiast granatu wpadł placek czekoladowy z dołączoną do ciasta wiadomością: ''Niemcy proszą o przerwanie ognia''

24 grudnia 1942 r. Śmierć admirała Darlana

 

Pogrzeb admirała Françoisa Darlana

W korytarzu Summer Palace w Algierze 20-letni członek francuskiego ruchu oporu Fernand Bonnier de La Chapelle zastrzelił admirała Françoisa Darlana, dowódcę francuskiej floty i członka kolaborującego z III Rzeszą rządu Vichy. Po kapitulacji Francji Darlan wydał rozkazy flocie, by popłynęła do Afryki Północnej żeby nie przejęli jej Niemcy. W listopadzie 1942 r., po lądowaniu we francuskiej części Afryki wojsk amerykańskich, ruch oporu w porozumieniu z aliantami wzniecił powstanie w Algierze. Darlan je stłumił, ale w międzyczasie porozumiał się z Amerykanami i przeszedł na ich stronę. Dzięki temu zachował stanowisko, co było szokiem dla powstańców, wśród których był także de La Chapelle. Młody zamachowiec został błyskawicznie osądzony i rozstrzelany już 26 grudnia.

24 grudnia 1956 r. Powstaje ZOMO

Demonstracja rozpędzana przez ZOMODemonstracja rozpędzana przez ZOMO Krzysztof Miller / Agencja Gazeta

Uchwałą Rady Ministrów zostają powołane do życia Zmotoryzowane Odwody Milicji Obywatelskiej - dobrze wyposażone i wyszkolone jednostki specjalne służb bezpieczeństwa. Zgodnie z zamysłem władzy ludowej mają udzielać pomocy ludności w czasie klęsk żywiołowych, ochraniać imprezy masowe, ale przede wszystkim „likwidować zbiorowe naruszenia porządku publicznego". Impulsem do powołania ZOMO były wydarzenia, do których doszło pół roku wcześniej w Poznaniu, gdzie do stłumienia wystąpień robotniczych trzeba było użyć wojska (w starciach zginęło 57 osób). ZOMO początkowo liczyło 6,6 tys. milicjantów, a w okresie stanu wojennego, gdy zyskało najgorszą sławę - 13 tys. Zostało rozwiązane we wrześniu 1989 r.

Artykuł otwarty w ramach bezpłatnego limitu

Wypróbuj prenumeratę cyfrową Wyborczej

Nieograniczony dostęp do serwisów informacyjnych, biznesowych,
lokalnych i wszystkich magazynów Wyborczej.