Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

21 listopada 533 r. Instytucje Justyniana

Justynian I WielkiJustynian I Wielki Wikipedia Commons

Z rozkazu bizantyjskiego cesarza Justyniana I Wielkiego zostają wydane Institutiones Iustiniani („Instytucje Justyniana”) - podręcznik prawa opracowany pod nadzorem cesarskiego ministra Tryboniana. Podręcznik zebrał przepisy prawa dotyczące: osób (łac. personae) i rzeczy (res) oraz skarg (actiones). „Instytucje” były jedną z czterech części wielkiej kompilacji prawa rzymskiego Corpus Iuris Civilic (Ciało prawa cywilnego). Pozostałe to: Digesta Iustiniani - zbiór cytatów z wybitnych prawników, Codex Iustiniani - zbiór ustaw od czasów cesarza Hadriana oraz „Nowele”, czyli uzupełnienia „Ciała”. „Instytucje” stały się fundamentem współczesnego prawa prywatnego (cywilnego, pracy, rodzinnego i handlowego).

PRZECZYTAJ TAKŻE: Psychoza Justyna II

21.11.1620 r. „Mayflower” przypływa do Ameryki

Jean Leon Gerome Ferris, 'Signing the Mayflower Compact 1620' (1899)Jean Leon Gerome Ferris, 'Signing the Mayflower Compact 1620' (1899) Wikipedia Commons

Po dwóch miesiącach rejsu galeon ze 102 angielskimi purytanami, którzy uzyskali prawo osiedlenia się u ujścia rzeki Hudson, dotarł do celu. Pasażerowie „Mayflower” byli w ojczyźnie prześladowani, bo głoszone przez nich surowe zasady wiary nie podobały się anglikanom. W Niderlandach, gdzie mieszkali kilka lat, też nie znaleźli dla siebie miejsca. W Ameryce chcą zbudować swoją społeczność od podstaw. W myśl zasad, które spisują na pokładzie, mają dzielić się wszystkim niezależnie od osobistych nakładów i wysiłku. Odrzucają własność prywatną - to, co wytworzą, ma być własnością wszystkich członków wspólnoty. Zasady te doprowadzają do konfliktów i głodu, więc po dwóch latach zostają zmienione, a fundamentem ich życia staje się własność prywatna.

21 listopada 1864 r. Pani Matejkowa

 

Portret Teodory Matejko znajduje się w Muzeum Narodowym w Warszawie

26-letni Jan Matejko poślubił w Krakowie 18-letnią Teodorę Giebułtowską. Małżeństwo zaowocowało piątką dzieci (jedno zmarło w niemowlęctwie), ale nie było szczęśliwe, na co wpływ miała choroba psychiczna żony. Małżonkowie często się kłócili, a Matejko groził żonie rozwodem, a nawet samobójstwem. W 1882 r. Teodora znalazła się w zamkniętym domu dla psychicznie chorych, a po jego opuszczeniu była pod stałą opieką lekarską i kuratelą sądową. Kuratelę na wniosek Matejki została zniesiona dopiero wtedy, gdy zaszantażowała go, że nie udzieli błogosławieństwa ich wychodzącej za mąż córce. Matejko zmarł w 1893 r., chora na cukrzycę żona trzy lata później. Mąż uwiecznił ją na wielu obrazach, pozowała m.in. jako Bona Sforza i Barbara Radziwiłłówna.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Matejko się maluje

21 listopada 1891 r. Tworki przyjmują pacjentów

Szpital psychiatryczny w Tworkach. Tzw. Dom Rozrywki zbudowany w 1929 r.Szpital psychiatryczny w Tworkach. Tzw. Dom Rozrywki zbudowany w 1929 r. SŁAWOMIR KAMIŃSKI

W Tworkach otwarta została Warszawska Lecznica dla Obłąkanych, pierwszy całkowicie zelektryfikowany szpital psychiatryczny na ziemiach polskich. Jego budowę zainicjował w 1838 r. psychiatra Adolf Mikołaj Rothe, który zaprojektował placówkę i zorganizował komitety zbierające fundusze. Kwestę przerwało w 1863 r. powstanie styczniowe. Dopiero po jego upadku Rada Dobroczynności i Użyteczności Publicznej przy carskim MSW powołała komitet budowy dysponujący pieniędzmi ze zbiórek i rządową dotacją. W 1882 r. Rada kupiła od ziemianina Franciszka Kryńskiego część folwarku Tworki (58 ha). Budowa szpitala rozpoczęła się w 1888 r., trzy lata później Tworki przyjęły pierwszych pacjentów.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Psychiatrzy w służbie Hitlera

21 listopada 1934 r. Debiut Elli

EllaFitzgeraldEllaFitzgerald www.facebook.com/EllaFitzgerald/photos

W Apollo Theatre w nowojorskim Harlemie, w konkursie młodych talentów, zadebiutowała na scenie 17-letnia Ella Fitzgerald. Początkowo chciała zatańczyć, ale gdy zorientowała się, że miałaby rywalizować z półprofesjonalnym duetem Edwards Sisters, postanowiła zaśpiewać. Na występ przyszła w pożyczonej sukience i męskich butach. Wykonała dwa utwory ulubionej piosenkarki Connee Boswell i wygrała bezapelacyjnie. Ale nagrody - prawo do płatnych występów w kolejnym tygodniu - nie dostała, bo wyglądała tak nędznie, że menedżer Apollo Theatre Ralph Cooper nie chciał, by psuła mu wizerunek. Ella Fitzgerald przeszła do historii jako jedna z największych śpiewaczek jazzowych w historii, w USA nazywano ją Pierwszą Damą Piosenki. Występowała na scenie przez 56 lat. Zmarła w 1996 r.

21 listopada 1941 r. Wojna stałą się męczarnią

Generał Heinz Guderian (z lewej) i rumuński generał Gheorghe RozinGenerał Heinz Guderian (z lewej) i rumuński generał Gheorghe Rozin Fot. Wydawnictwo Prasowe Kraków-Warszawa

Lodowate zimno, nędzne kwatery, brak ciepłej odzieży, ciężkie straty w ludziach i materiale, opłakany stan zaopatrzenia w paliwo - wszystko to sprawia, że prowadzenie tej wojny staje się męczarnią. Z każdym dniem coraz bardziej uginam się pod olbrzymim ciężarem odpowiedzialności, której nikt, mimo wszystkich pięknych słów, nie może ze mnie zdjąć - napisał w liście gen. Heinz Guderian, dowódca niemieckiej 2. Armii Pancernej, po spędzeniu trzech dni przy czołowych oddziałach pod Tułą na południe od Moskwy. Dwa dni później poinformował feldmarszałka Fedora von Bocka, dowódcę Grupy Armii "Środek", o niemożliwości wyparcia Armii Czerwonej. Po miesiącu Guderian został usunięty ze stanowiska.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Bitwa pod Moskwą

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.