Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Oto podręczna ściągawka, kto był kim na magnackich dworach.

* Ochmistrz zarządzał bezpośrednio służbą, był opiekunem i wychowawcą dzieci. Ochmistrzyni była przełożoną żeńskiej służby. W szlacheckich dworach ochmistrzynią nazywano główną gospodynię, nieraz także guwernantkę.

* Wojski (ten, który u Mickiewicza chwycił róg bawoli) miał za zadanie pilnowanie porządku podczas wyprawy wojennej. Sam był zwalniany ze służby wojskowej, by opiekować się żonami i dziećmi szlachty będącej na wojnie. Z tego powodu na ten urząd wybierano z reguły mężczyzn w podeszłym wieku i o nienagannej reputacji.

* Sługa rękodajny na ogół rekrutował się ze zubożałej szlachty. Jedynym jego obowiązkiem było czasami tylko towarzyszenie swojemu panu w pijatykach. Lubomirski miał u siebie 60 takich osób. Wierna służba mogła się rękodajnemu opłacić zapisem w testamencie. Oprócz świadczeń w naturze pobierał płacę w gotówce.

* Miecznik nosił miecz swojego pana jako oznakę jego władzy wojskowej.

* Do kompetencji cześnika należało podawanie panu napojów w czasie uczt.

* Krajczy kroił i próbował potrawy, by ustrzec pana przed otruciem. Z czasem obowiązek sprawdzania jedzenia przypadł stolnikowi, który dbał też o nakrycie stołu. Zastępcą stolnika był podstoli.

* Za podawane panu i jego gościom trunki odpowiadał podczaszy. To w jego gestii były też desery. Trzymał również klucz od składu (spiżarni) z przyprawami korzennymi.

* Łożniczy (z czasem nazywany podkomorzym) był odpowiedzialny za królewską sypialnię: słanie łoża, pościel i bieliznę osobistą. Czuwał też nad bezpieczeństwem osobistym pryncypała i opiekował się jego apartamentami. Za Stanisława Augusta, wzorując się na Francji, osoby takie zaczęto nazywać szambelanami.

* Zadaniem szafarza było dostarczanie produktów żywnościowych. Przez jego ręce przechodziły pieniądze na trunki, kuchnię, piwnice i stajnie. Pieniądze przekazywał np. śpiżarnemu.

* Śpiżarny prowadził wykaz produktów żywnościowych wydawanych na potrzeby dworu.

* Piwniczny nadzorował piwnice, w których przechowywano wino oraz piwo.

* Osocznik był poprzednikiem gajowego - jego zadaniem było pilnowanie pańskiego lasu przed kłusownikami.

* Ciwun - ten urząd występował wyłącznie w Wielkim Księstwie Litewskim. Jedyną jego kompetencją było zagajanie obrad sejmików ziemskich (w Koronie robił to marszałek).

Czekamy na opowieści jak losy Waszych rodzin przeplatają się z historią Polski: historierodzinne@wyborcza.pl

 

Oglądaj wideo Objazdowego Muzeum Historii Polski

W ''Objazdowym Muzeum Historii Polski'' czytaj:

 

Hetman Branicki - klawe życie magnata

 

Historia bywa niesprawiedliwa. Chcielibyśmy, by pamięcią potomnych nagradzała tylko osoby wielkie i nieprzeciętne, skazując na zapomnienie ludzi małego formatu, poślednich talentów i marnego intelektu. A ona, jak na złość, często robi odwrotnie, czego dowodem Jan Klemens Branicki herbu Gryf

Majątki arystokracji. Fura, skóra i gipiura

 

Najwięksi arystokraci mieli po kilkaset wsi, własne miasta i prywatne armie. Olbrzymie dochody i (czasami) jeszcze większe wydatki.

Magnackie rezydencje

 

Białystok, Choroszcz, Tykocin, Bohoniki, Supraśl. Wszystkei możemy zwiedzić na Podlasiu

Białowieża. Historia czterech królewskich polowań

 

Królewskie łowy w Puszczy Białowieskiej trwały zwykle tydzień, angażowały kilkaset osób i były ulubioną rozrywką każdej koronowanej głowy. Strzelano, pito kawę, czytano książki i grano w karty.

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.