Właściwe leczenie przeziębień - cz. I

*
02.07.2012 17:44
A A A
Właściwe leczenie przeziębień. Witam, mój mąż przeszedł przeziębienie, które było leczone zgodnie z zaleceniami lekarza (odpoczynek, ibuprofen, sudafed). Objawy stopniowo ustępowały, po kilku dniach wrócił do pracy i uprawiania sportu. Po kilku kolejnych dniach, w sumie około 2 tygodni od pierwszych objawów przeziębienia, objawy powróciły, jednakże w większym nasileniu: kaszel, katar z żółtą wydzieliną, ból głowy i osłabienie. Zgłosiliśmy się w niedzielę do dyżurującej przychodni. Lekarz zapytał, czy mąż otrzymywał ostatnio jakieś antybiotyki (tak, Augmentin kilka miesięcy temu z powodu zapalenia gardła) i przepisał antybiotyk Klacid. Po 2 dniach stan męża się wyraźnie poprawił, a po kolejnych 2 dniach mógł wrócić do pracy. Mam kilka pytań dotyczących tego typu zachorowań.
* Czy skuteczność antybiotyku wskazuje na to, że było to zakażenie bakteryjne?

* Czy lekarz może zlecić jakieś dodatkowe badania, aby potwierdzić konieczność zastosowania antybiotyku?

* Jakie mogłyby być skutki opóźnienia o 1-3 dni podania antybiotyku, jeżeli rzeczywiście było to zakażenie bakteryjne?

* Jakie są w takich przypadkach wytyczne specjalistów? Czy mogłabym prosić o podanie literatury na ten temat?

Z góry dziękuję za odpowiedzi. Pozdrawiam serdecznie

Zacznijmy od paru istotnych informacji na temat przeziębień. Te najczęstsze infekcje górnych dróg oddechowych są wywołane przez wirusy. Z tego też powodu zajmują zwykle całe górne drogi oddechowe: nos, gardło, zatoki przynosowe, często spojówki i krtań. Przeziębienie zwykle zaczyna się od bólu gardła lub wysięku z nosa. Objawy są najsilniej wyrażone w 2.-3. dniu choroby, następnie ustępują samoistnie w ciągu 7-14 dni. Niektóre objawy, np. kaszel, mogą się utrzymywać do 3 tygodni, zwłaszcza u palących tytoń. Przeziębienia mogą wywoływać setki różnych wirusów, dlatego chorujemy kilka razy w roku. Ponieważ przeziębiamy się zwykle w chłodnej porze roku, zdarza się, zwłaszcza u dzieci, że kolejne przeziębienia łączą się w pozornie jedną chorobę trwającą kilka tygodni, a nawet miesięcy.

Leczenie przeziębienia polega na łagodzeniu dolegliwości (tzw. leczenie objawowe). Nie ma jak dotąd "cudownego lekarstwa" na przeziębienie, nie potrafimy skrócić czasu utrzymywania się objawów, istnieje natomiast wiele leków skutecznie zmniejszających dolegliwości w czasie, gdy nasz układ odpornościowy walczy z wirusem. Antybiotyki w zakażeniach wirusowych są nieskuteczne i nie ma sensu ich stosować.

Jeżeli chodzi o powikłania bakteryjne, to w nielicznych przypadkach (około 2%, czyli u 2 na 100 chorych) może się rozwinąć bakteryjne zapalenie zatok przynosowych lub ucha środkowego. Rzadkimi powikłaniami przeziębienia są zapalenie oskrzeli lub odoskrzelowe oraz zapalenie płuc. Przeziębienie może zaostrzyć objawy astmy oskrzelowej i innych przewlekłych chorób płuc, np. przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) oraz rozedmy.

Na pytanie, czy skuteczność antybiotyku dowodzi etiologii bakteryjnej choroby Pani męża, odpowiadam zatem: nie, nie dowodzi. Opis choroby męża wskazuje na dwa kolejne, następujące po sobie przeziębienia, które ustąpiły samoistnie - antybiotyki nie działają na wirusy, więc jest bardziej prawdopodobne, że objawy same ustąpiły, niż że miało to związek przyczynowy ze stosowanym antybiotykiem. Katar z żółtą wydzieliną jest normalnym etapem zdrowienia z zakażenia wirusowego. Odmienna sytuacja miałaby miejsce, gdyby u męża stwierdzono zapalenie zatok przynosowych (zwykle bakteryjne) lub zaostrzenie przewlekłego zapalenia oskrzeli (np. gdyby palił tytoń).

Czy lekarz może zlecić jakieś dodatkowe badania, aby potwierdzić konieczność zastosowania antybiotyku? Tak, może. Przydatnym badaniem jest np. posiew ropy uzyskanej z zatoki czy ucha środkowego. Przy typowych objawach zapalenia zatok, ucha środkowego lub płuc warto wykonać morfologię krwi z rozmazem i wspomniane przez Panią oznaczenie CRP. Proszę jednak pamiętać, ze interpretacja wyniku nie jest możliwa w oderwaniu od indywidualnego pacjenta, a badania nie są doskonałe. Mam na myśli możliwość uzyskania zarówno wyników fałszywie dodatnich, jak i fałszywie ujemnych. Przykładowo wartość CRP może być wyższa w zakażeniach wirusowych (np. biegunki wirusowe, mononukleoza zakaźna), a także w chorobach reumatycznych i nowotworowych. W praktyce lekarz kieruje się prawdopodobieństwem etiologii choroby i swoim doświadczeniem klinicznym. Pomocne są rekomendacje opracowane na podstawie wiarygodnych badań - załączam aktualne zalecenia postępowania w chorobach układu oddechowego.

Jakie mogłyby być skutki opóźnienia o 1-3 dni podania antybiotyku, jeżeli rzeczywiście było to zakażenie bakteryjne? Możliwe powikłania bakteryjne przeziębienia w postaci zapalenia zatok przynosowych lub ucha środkowego dotyczą nielicznych przypadków (około 2%, czyli u 2 na 100 chorych), a ponieważ nie są to bardzo ciężkie choroby (rozumiem, że Pani mąż nie miał rozpoznanego zapalenia płuc), to opóźnienie antybiotykoterapii o kilka dni nie grozi ciężkimi powikłaniami.

Jakie są w takich przypadkach wytyczne specjalistów? Czy mogłabym prosić o podanie literatury na ten temat? Podaję Pani aktualne rekomendacje ekspertów. Moja odpowiedź jest z nimi zgodna.

Pokrewne tematy: www.grypa.mp.pl

Odpowiedział

dr med. Ernest Kuchar

Klinika Pediatrii i Chorób Zakaźnych

Akademia Medyczna we Wrocławiu

Piśmiennictwo:

Common cold. Pubmed Health.

Common Cold. Mayo Clinic.

Common cold. Medline plus.

Rekomendacje postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego 2010.

dpowiedzi przygotowuje: Medycyna Praktyczna: lekarze pacjentom.



Wróć do serwisu | Przeczytaj regulamin