Brudne powietrze to wstyd

Kamil Wyszkowski, Dyrektor Generalny Inicjatywa Sekretarza Generalnego ONZ Global Compact w Polsce
08.02.2016 10:06
A A A
W całej Polsce z powodu smogu umiera przedwcześnie 45 tysięcy ludzi.

W całej Polsce z powodu smogu umiera przedwcześnie 45 tysięcy ludzi. (TOMASZ PIETRZYK)

44 tysiące Polek i Polaków umiera co roku przedwcześnie z powodu niskiej jakości powietrza w Polsce. To o 44 tysiące za dużo i jest wstydem dla Polski, że z tak poważnym zagrożeniem dla zdrowia obywateli polskie państwo walczy od lat tak nieskutecznie. Liczymy na to, że teraz uda się to zmienić.
Naszym zdaniem jest pilnie potrzebny konkretny plan działań, który nie za pięć czy dziesięć lat, ale już za rok da wymierne rezultaty i ograniczy wstydliwą statystykę zgonów, za którą stoją konkretne osoby, tragedie całych rodzin tracących najbliższych i wreszcie Państwo Polskie, które bezpowrotnie traci swoich obywateli. Kryzys demograficzny najlepiej pokazuje, że Polski nie stać na takie marnotrawstwo, zwłaszcza jeśli do 44 tysięcy obywateli, którzy co roku niepotrzebnie umierają, dodamy tych wszystkich, którzy ciężko chorują obciążając skarb państwa kosztami leczenia przewlekłych chorób układu krążenia, układu oddechowego, chorób nowotworowych oraz chorób powiązanych, które skrywamy za wygodnym określeniem "choroby cywilizacyjne". Jeśli doliczymy koszt osób lżej chorych, które z powodu niskiej jakości powietrza są cyklicznie na zwolnieniach zdrowotnych, bądź których praca jest mniej wydajna z racji problemów zdrowotnych, straty dla gospodarki zaczynają być alarmująco wysokie.

Trzeba z całą mocą podkreślić, że narastający problem złej jakości powietrza to nie problem ekologiczny lecz wielowymiarowy hamulec dla rozwoju Polski. Pomijając aspekt zdrowotny, zła jakość powietrza to mniej turystów odwiedzających Polskę, to mniej kuracjuszy korzystających z ośrodków zdrowia i sanatoriów oraz coraz więcej osób, które będą omijały szerokim łukiem miejscowości mające status uzdrowiskowych, które w związku z bardzo złą jakością powietrza powinny ten status już dawno utracić. Mówię tu także o kuracjuszach spoza Polski, którzy w ramach otwartego unijnego rynku świadczeń zdrowotnych i pielęgnacyjnych wybierali nasz kraj z powodu wysokiej jakości obsługi i tańszej oferty cenowej. Niska jakość powietrza może ten korzystny trend odwrócić. Niska jakość powietrza to niestety także większy odsetek poronień oraz wad rozwojowych niemowląt i dzieci.

ONZ dla Polski

Z powyżej przedstawionych powodów jako Przedstawiciel Inicjatywy Sekretarza Generalnego ONZ Global Compact w Polsce (Global Compact w Polsce) uruchomiłem Program zmierzający do możliwie szybkiej poprawy jakości życia Polaków poprzez poprawę jakości powietrza, co jest wprost realizacją zaleceń Zgromadzenia Ogólnego ONZ, które we wrześniu 2015 roku przyjęło 17 Celów Zrównoważonego Rozwoju. Także Polska reprezentowana na Zgromadzeniu Ogólnym ONZ przez Pana Prezydenta Andrzeja Dudę przyjęła na siebie obowiązek pełnego wdrożenia Celów Zrównoważonego Rozwoju, gdzie jakości powietrza bezpośrednio dotyczy, aż 5 spośród 17 Celów (cele 3, 7, 9, 11, 13).

Fala zmian już ruszyła. Prezydent Andrzej Duda 6 października 2015 roku podpisał ustawę antysmogową. Walczyły o to oddolne ruchy obywatelskie, jak chociażby utworzony w 2013 roku Krakowski Alarm Smogowy i działający od 2015 roku Polski Alarm Smogowy. W odpowiedzi na postulaty ruchów obywatelskich zareagował pozytywnie samorząd terytorialny. Zaczął samorząd województwa małopolskiego oraz Kraków, który podjął aktywną walkę ze smogiem, a w jego ślad za nim idą kolejne regiony, jak chociażby województwo dolnośląskie i miasto Wrocław. Naszą ambicją jest skoordynowanie wysiłków i precyzyjne wskazanie gdzie skrywa się problem. Pokażemy, które miasta i miasteczka mają przekroczone stężenia pyłu zawieszonego i innych rakotwórczych substancji. W ramach raportu, który wydamy w październiku zostanie opracowany aneks statystyczny precyzyjnie pokazujący sytuację w poszczególnych miastach i miasteczkach w Polsce. Przedstawimy także ranking miejscowości mających status uzdrowiskowych, bądź w których ulokowane są ośrodki zdrowia, bądź które mają status ważnych miejscowości turystycznych (w których często jest pobierana opłata klimatyczna).

Jeśli mamy poważnie rozmawiać o jakości powietrza w Polsce to trzeba to zjawisko zmierzyć i opierając się na dostępnych danych wskazać te miejsca w naszym kraju, które pomiarów jakości powietrza nie prowadzą. Brak danych to także problem. Nie chcemy zafałszowywania rzeczywistości, czy manipulacji danymi. Polska mapa jakości powietrza musi być pełna i wolna od białych plam. Najwyższy czas zmienić także poziom polskiej normy jakości powietrza. Przykładowo we Francji alarm smogowy ogłasza się przy stężeniu 70 ug pyłu zawieszonego PM 10 na metr sześcienny powietrza a w Polsce przy 300 mikrogramach na metr sześcienny. Pytanie czy płuca Polaków różnią się od pozostałych mieszkańców Wspólnoty Europejskiej?

Benzo(a)piren w powietrzu, to rak w organizmie

Jak poważny jest to problem mówił 22 stycznia podczas ostatniej wizyty w Warszawie Komisarz UE ds. środowiska Karmenu Vella. W UE same przedwczesne zgony to ok. 400 000 osób z czego aż 44 000 przypada na Polskę.

Z danych pochodzących z oficjalnych stacji monitorowania możemy wnioskować, że w większości miast Polski objętych monitoringiem stężenie zanieczyszczeń powietrza zagraża zdrowiu mieszkańców. Stężenia występują w ilościach uważanych za niebezpieczne przez WHO.

Europejska Agencja Środowiskowa alarmuje: "Pomimo redukcji emisji i poprawy sytuacji w ostatnich dziesięcioleciach, zanieczyszczenie powietrza wciąż negatywnie wpływa na stan zdrowia Europejczyków, zmniejszając jakość i długość ich życia".

Niestety nie w Polsce. W naszym kraju jakość powietrza się nie poprawia i jesteśmy w ogonie Europy.

Liczba dni z przekroczoną dzienną normą dla stężenia pyłu zawieszonego PM 10 (50 ug/m3) w 2011 r.

Kraków 151 dni

Nowy Sącz 126 dni

Zabrze 125 dni

Gliwice 125 dni

Sosnowiec 124 dni

Katowice 123 dni

Oddychać po ludzku

Oddychać po ludzkuPolskie powietrze jest najbardziej zanieczyszczone w Unii Europejskiej. Jesteśmy czarną plamą na unijnej mapie. Efektem tej sytuacji są tysiące przedwczesnych śmierci i zwiększona liczba zachorowań na choroby płuc, serca i nowotwory. W Polsce z powodu zanieczyszczeń powietrza w ciągu roku przedwcześnie umiera 46 tysięcy osób.

W 2016 r. w ramach akcji społecznej "Oddychać po ludzku" organizowanej przez "Gazetę Wyborczą", chcemy skupić się m.in. na zwiększeniu świadomości Polaków dotyczącej przyczyn i skutków zanieczyszczenia powietrza, wdrażaniu ustawy antysmogowej przez samorządy oraz zachęcaniu do korzystania z komunikacji miejskiej i ekologicznego transportu.

Więcej: wyborcza.biz/oddychacpoludzku




Natomiast stężenie rakotwórczego benzo(a)pirenu dla wybranych polskich miast wynosi: 11,9 - dla Nowego Sączu, 7,3 - Krakowa, 6 - Katowic, 3,9 - Wrocławia (ug/m3). Podczas, gdy w krajach zachodniej Europy są to zaledwie wartości dziesiętne, dla przykładu w Berlinie jest to 0,4 ug/m3, Paryżu 0,24, Londyn 0,21.

Skuteczna polityka w zakresie jakości powietrza wymaga podjęcia działań i współpracy na poziomie globalnym, europejskim, krajowym i lokalnym, które należy osiągnąć w większości sektorów gospodarczych, jak również poprzez zaangażowanie społeczeństwa. Podejście holistyczne do rozwiązania tego problemu powinno obejmować rozwój technologiczny, zmiany strukturalne, w tym optymalizację infrastruktury i urbanistyki oraz zwiększenie świadomości społeczeństwa. Te działania są konieczne, aby chronić zdrowie i życie ludzi, wspierać dobrobyt gospodarczy, środowisko naturalne, dobrobyt społeczeństw oraz rozwój społeczny, z których wszystkie są częścią wizji UE 2050 oraz wpisują się w koncepcję Celów Zrównoważonego Rozwoju ONZ do 2030 roku.

Koalicja na rzecz poprawy jakości powietrza pod auspicjami Inicjatywy Sekretarza Generalnego ONZ Global Compact rozpoczęła działania. Wiemy, że zapowiadany na październik raport będzie swoistym trzęsieniem ziemi, ale nie można uciekać od prawdy i trzeba odważnie podejść do problemu jakości powietrza. Cel to radykalne zmniejszenie zgonów i poprawa jakości powietrza do 2020 roku. Jeśli się nam to uda Polska na tym zyska pod każdym względem.




Więcej o:
Zobacz także

O naszej akcji

Polskie powietrze jest najbardziej zanieczyszczone w Unii Europejskiej. Jesteśmy czarną plamą na unijnej mapie. Efektem tej sytuacji są tysiące przedwczesnych śmierci i zwiększona liczba zachorowań na choroby płuc, serca i nowotwory. W Polsce z powodu zanieczyszczeń powietrza w ciągu roku przedwcześnie umiera 46 tysięcy osób.

W 2016 r. w ramach akcji społecznej "Oddychać po ludzku" organizowanej przez 'Gazetę Wyborczą', chcemy skupić się m.in. na zwiększeniu świadomości Polaków dotyczącej przyczyn i skutków zanieczyszczenia powietrza, wdrażaniu ustawy antysmogowej przez samorządy oraz zachęcaniu do korzystania z komunikacji miejskiej i ekologicznego transportu.