Magnez jest jednym ze składników mineralnych, niezbędnych do prawidłowego rozwoju i funkcjonowania organizmu człowieka. Bierze udział w wielu procesach, a jego niedobór może być powodem licznych zaburzeń.
Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Magnez to składnik wszystkich żywych organizmów i ósmy pierwiastek pod względem ilościowym we Wszechświecie. Jest niezbędny dla zdrowia ludzkiego. Szacuje się, że ciało dorosłego człowieka zawiera 20-35 g magnezu, w większości skumulowanego w układzie kostnym (60 proc.) oraz w tkance mięśniowej i tkankach miękkich (39 proc.), a jedynie ok. 1 proc. tego pierwiastka znajduje się zewnątrzkomórkowo, w tym ok. 100 mg we krwi.[1]

Magnez bierze udział w istotnych dla prawidłowego funkcjonowania organizmu procesach. Wywiera ochronny wpływ na serce, przeciwdziałając niedotlenieniu i niedokrwieniu, utrzymuje prawidłowe ciśnienie tętnicze krwi, jest też elementem niezbędnym dla rozwoju i mineralizacji kości. Przeciwdziała procesom zapalnym i różnym rodzajom stresów (np. stresowi oksydacyjnemu). Do tego zapobiega spadkowi odporności, niedotlenieniu, a nawet uczuleniom, odgrywa też kluczową rolę w metabolizmie glukozy i insuliny.[2]

Materiał promocyjny Partnera
Materiał promocyjny Partnera 

Przyczyny niedoboru magnezu

Z czego mogą wynikać niedobory magnezu? Istnieje wiele czynników odpowiedzialnych za to zjawisko. Choć pierwiastek ten może być dostarczany dzięki stosowaniu odpowiedniej, dobrze zbilansowanej diety, zwykle nie jest to wystarczające. Jest to m.in. związane z tym, że stosowane nawozy sztuczne prowadzą do zubożenia gleby w składniki mineralne, co przekłada się na obniżenie zawartości magnezu w produktach spożywczych.[3] Przyswajaniu magnezu przez organizm nie sprzyja stosowanie diety bogatej w tłuszcze, cukier i wapń oraz spożywanie przetworzonej żywności.[1] Przyczyną niedoboru może być jego zmniejszone wchłanianie, zwiększone wydalanie z moczem, ale też stosowanie niektórych leków.

Objawy niedoboru magnezu

Przez to, że magnez pełni tak znaczące funkcje w organizmie, jego niedobór może być powodem licznych dolegliwości. Niedostateczna jego ilość może objawiać może się zaburzeniami koncentracji, uwagi i pamięci. Zaobserwować również możemy większe zmęczenie, obniżenie nastroju, irytację i pobudzenie, problemy z koncentracją. Pojawić mogą się objawy nerwowo-mięśniowe, jak kurcze mięśni, drżenie rąk, nóg, języka, warg czy powiek, a także tężyczka, czyli niekontrolowane i często bolesne skurcze mięśni, którym towarzyszy uczucie nieprzyjemnego mrowienia. [1]

Materiał promocyjny Partnera
Materiał promocyjny Partnera 

Jaki wybrać magnez?

W przypadku niedoborów magnezu zaleca się jego przyjmowanie. Jakie jest zapotrzebowanie na ten pierwiastek? Różni się ono w zależności od płci i wieku, ale też stylu życia, w tym poziomu codziennego stresu, stosowanej diety czy przyjmowanych leków. Także to sprawa indywidualna, ważniejsza jest systematyczność.

Istotne jest również wybranie odpowiedniego preparatu. Na niedobory magnezu, wśród dostępnych warto wybierać produkty lecznicze. Leki podlegają większym obostrzeniom niż suplementy diety, do ich zarejestrowania potrzeba kompletu wyników z długoletnich badań klinicznych.

Szukając odpowiedniego preparatu, dobrze kierować się także składem. Dla naszego organizmu ważna jest biodostępność związku magnezu, czyli stopień, w jakim ten pierwiastek przedostaje się do krwioobiegu, a potem do tkanek docelowych. Organizm znacznie lepiej przyswaja organiczne związki magnezu, takie jak np. cytrynian czy mleczan magnezu.[4] Dobrze, aby preparat magnezowy zawierał również witaminę B6, która dodatkowo zwiększa przyswajanie tego pierwiastka.[5]

Niedobór magnezu a choroby

Niedobór magnezu często współwystępuje z różnymi chorobami, np. nadczynnością tarczycy, nadciśnieniem tętniczym, miażdżycą, osteoporozą, migreną czy astmą, zwiększa też ryzyko choroby niedokrwiennej serca. Może być także czynnikiem ryzyka rozwoju insulinooporności i cukrzycy typu 2.[1],[6],[7]

Materiał promocyjny Partnera
Materiał promocyjny Partnera 

Cukrzyca to pierwsza niezakaźna choroba, która została uznana przez ONZ za epidemię XXI wieku. W 2021 roku, jak wynika z danych Międzynarodowej Federacji Diabetologicznej, na świecie żyło z nią 537 mln osób dorosłych. Przewiduje się, że do 2030 roku liczba ta urośnie do 643 mln![8] W Polsce jest zdiagnozowanych ok. 2,9 mln chorych na cukrzycę typu 2, czyli co jedenasta osoba dorosła.[9] Uważa się, że około 5 mln Polaków może mieć stan przedcukrzycowy.[10]

Dlaczego istnieje związek magnezu z cukrzycą?

Magnez odgrywa kluczową rolę w metabolizmie glukozy oraz insuliny, bierze udział w regulacji transportu glukozy do komórki, jak również w procesie wydzielania insuliny przez trzustkę. Obserwacje osób dorosłych, zdiagnozowanych na cukrzycę typu 2, wykazują wysoką częstość występowania niedoboru magnezu, prawie u połowy z nich.[7]  I odwrotnie - badania wykazały, że w przypadkach niskiego stężenia magnezu w surowicy krwi, istnieje zwiększone ryzyko cukrzycy typu 2.[11]

Warto wtedy rozważyć przyjmowanie preparatów magnezu. Wykazano bowiem, że magnez wpływa na poprawę parametrów wrażliwości komórek na insulinę u osób z wysokim ryzykiem cukrzycy typu 2 (poprzez zmniejszenie insulinooporności i zwiększenie wydzielania insuliny) oraz poprawę metabolizmu glukozy u diabetyków. [7]  W tej sytuacji, rekomendacje dotyczące dawkowania i sposobu przyjmowania tego pierwiastka możemy otrzymać od lekarza lub farmaceuty.

[1] Jędrzejek M. „Stosowanie preparatów magnezu w praktyce lekarza rodzinnego" Jędrzejek M, Mastalerz-Migas A, Bieńkowski P, et al. Stosowanie preparatów magnezu w praktyce lekarza rodzinnego. Lekarz POZ. 2021;7(2).
[2] Iskra M. Krasińska B., Tykarski A., Magnez – rola fizjologiczna, znaczenie kliniczne niedoboru w nadciśnieniu tętniczym i jego powikłaniach oraz możliwości uzupełniania o organizmie człowieka, https://journals.viamedica.pl/arterial_hypertension/article/viewFile/38318/26939 data dostępu 27.04.22
[3] Grzebisz W. – Magnez – żywność i zdrowie człowieka. Journal of Elementology 2010, 16(2): 299-323, https://bibliotekanauki.pl/articles/15770 data dostępu 27.04.22
[4] Coudray C et al. Magnesium absorption from different mg salts. Magnes Res 2005; 18 (4):215-23
[5] Anna Jabłecka, Katarzyna Korzeniowska, Anna Skołuda, Artur Cieślewicz, Preparaty magnezu. Farmacja Współczesna 2011, https://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2016/05/201101_Farmacja_004.pdf data dostępu 27.04.2022.
[6] Ehrlich B, Barbagallo M, Classen HG i wsp. Significance of magnesium in insulin resistance, metabolic syndrome, and diabetes – recommendations of the Association of Magnesium Research e.V. Trace Elem Electrolytes 2017; 34: 124-129.
[7] Veronese N, Watutantrige-Fernando S, Luchini C, Solmi M, Sartore G, Sergi G, Manzato E, Barbagallo M, Maggi S, Stubbs B. Effect of magnesium supplementation on glucose metabolism in people with or at risk of diabetes: a systematic review and meta-analysis of double-blind randomized controlled trials. Eur J Clin Nutr. 2016 Dec;70(12):1354-1359.
[8] International Diabetes Federation, Diabetes facts & figures, https://idf.org/aboutdiabetes/what-is-diabetes/facts-figures.html, data dostepu 28.04.22.
[9] Cukrzyca w liczbach. Informacje odnoszą się zarówno do cukrzycy typu 1, jak i cukrzycy typu 2, https://pacjent.gov.pl/artykul/cukrzyca-w-liczbach, data dostępu 27.04.22.
[10] Pandemia cukrzycy w Polsce. Medycyna Praktyczna, https://www.mp.pl/cukrzyca/aktualnosci/223470,pandemia-cukrzycy-w-Polsce, data dostępu 27.04.22
[11] Kao WH, Folsom AR, Nieto FJ, Mo JP, Watson RL, Brancati FL. Serum and dietary magnesium and the risk for type 2 diabetes mellitus: the Atherosclerosis Risk in Communities Study. Arch Intern Med. 1999 Oct 11;159(18):2151-9.

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie
Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi 
Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich.
Więcej