Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Dr Hanna Stolińska - dietetyk kliniczny

Przy chorobie Hashimoto redukcja masy ciała jest utrudniona, ale nie niemożliwa. Indywidualna dieta powinna być odpowiednio dopasowana do dotychczasowych zwyczajów żywieniowych i opierać się na stopniowej eliminacji nieprawidłowych nawyków poprzez wprowadzanie zasad zdrowej diety. Najważniejsze jest zwrócenie uwagi na to, że choć menu ma niższą wartość energetyczną, powinno zawierać odpowiednią ilość witamin i składników mineralnych, co pozwoli uniknąć niedoborów pokarmowych i zaburzeń pracy tarczycy, prowadząc do powstania błędnego koła.

Najczęstsze niedobory u osób z niedoczynnością tarczycy dotyczą białka, witamin (A, C, B6, B1), minerałów (fosfor, magnez, potas, sód, chrom). Większość osób z hashimoto ma niski poziom witaminy B12, antyoksydantów, selenu, witaminy E i glutationu, a także cynku i ferrytyny.

Podczas dostosowywania wszystkich wartości diety należy wziąć pod uwagę choroby współistniejące oraz przyjmowane leki. Osoby z chorobami tarczycy często mają problemy z niepłodnością, chorobami autoimmunologicznymi, chorobami układu krążenia, osteoporozą, depresją, niedokrwistością oraz cukrzycą. Dodatkowo niezbędna jest ocena występowania nietolerancji glutenu i laktozy, ponieważ spożycie produktów zawierających te składniki przy dodatnim wyniku utrudnia przekształcanie hormonów tarczycy i również redukcję masy ciała.

Podstawowe zasady diety w chorobie Hashimoto

W komponowaniu codziennej diety osoby z chorobą Hashimoto powinny być uwzględnione zasady zdrowego żywienia oraz dodatkowe zalecenia zawarte w piramidzie zdrowego żywienia.

WARTOŚĆ ENERGETYCZNA. Powinna być ona dostosowana do stylu i trybu życia i oscylować wokół poziomu podstawowej przemiany materii. Niewskazane są diety poniżej 1200 kcal.

BIAŁKO. Pełnowartościowe białko jest źródłem aminokwasu egzogennego – tyrozyny, będącego wyjściowym substratem do syntezy podstawowego hormonu tarczycy – tyroksyny (T4). Odpowiedni udział białka w diecie może korzystnie wpływać na powstrzymanie wypadania włosów.

Białko powinno stanowić do 20 procent wartości energetycznej diety i najlepiej, by było spożywane w postaci chudych gatunków mięs (kurczak, indyk, królik, chuda wołowina) oraz niskotłuszczowego mleka i przetworów mlecznych (ale nie całkowicie odtłuszczonych).

Cennym źródłem białka są ryby dostarczające jednocześnie jodu, selenu, witaminy D oraz wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Zaleca się konsumpcję tłustych ryb morskich dwa razy w tygodniu (należy kontrolować ilość spożywanego jodu, żeby nie doprowadzić do nadczynności tarczycy).

Białko to też jajka. Jeżeli nie występują zaburzenia lipidowe, można spożywać 8-10 sztuk w tygodniu, oczywiście biorąc pod uwagę ogólną sumę białka w ciągu dnia. W diecie należy uwzględnić 50 procent białka pochodzenia roślinnego. Znajdziemy je w suchych nasionach roślin strączkowych, takich jak soczewica, ciecierzyca, groszek, fasola czy soja.

TŁUSZCZE. Powinny być głównie pochodzenia roślinnego (oleje, orzechy, awokado i nasiona) i dostarczać 20–35 procent wartości energetycznej diety. Szczególnie istotna jest podaż wielonienasyconych kwasów tłuszczowych z rodziny omega-3, które pobudzają wątrobę do przemiany T4 w T3, zwiększając metabolizm ustroju oraz wrażliwość komórek na hormony tarczycy, i mają działanie przeciwzapalne. Ich źródłem są: oleje rzepakowy, lniany, konopny oraz naturalne źródła tłuszczu, czyli siemię lniane, nasiona chia, konopne, orzechy włoskie. Kwasy omega-3 łagodzą stany zapalne oraz wpływają korzystnie na układ krążenia. Ze względu na wysokie ryzyko rozwoju chorób kardiologicznych zaleca się jak najmniejszy udział w diecie kwasów tłuszczowych nasyconych. Ich źródłem są tłuszcze zwierzęce: mięso, nabiał, śmietana, majonez, masło oraz oleje palmowy i kokosowy, dania fast food, wiele słodyczy i żywności przetworzonej.

Które oleje stosować? Rzepakowy – na ciepło, do obróbki termicznej, lniany – na zimno, np. do sałatek.

Olej rzepakowy to jeden z najzdrowszych olejów roślinnych. Powinien stanowić element codziennej diety profilaktycznej i terapeutycznej u osób z chorobami wynikającymi ze stanu zapalnego, czyli również choroby Hashimoto.

Olej rzepakowy charakteryzuje się wysoką wartością odżywczą. Zawiera powyżej 50 procent kwasów jednonienasyconych, dlatego nazywany jest oliwą Północy. Olej rzepakowy to po oleju lnianym tłuszcz, który dostarcza największą ilość niewystarczająco reprezentowanych w diecie Polaków kwasów omega-3. Są one niezbędne do prawidłowego funkcjonowania przede wszystkim układu nerwowego i mają silne działanie przeciwzapalne.

O wartości oleju rzepakowego jako żywności funkcjonalnej stanowią również związki bioaktywne, na których obecność w pożywieniu zwraca się obecnie szczególną uwagę. Są to związki towarzyszące triacyloglicerolom, a wśród nich tokoferole, sterole, związki fenolowe, karotenoidy i fosfolipidy.

Tokoferole, witamina E, należą do najsilniejszych antyoksydantów – zmniejszają stan zapalny będący często zaczątkiem chorób przewlekłych. Dwie łyżki oleju rzepakowego pokrywają dzienne zapotrzebowanie na kwas ALA (alfa linolenowy, omega-3) oraz 50 procent zapotrzebowania na witaminę E.

Olej lniany również powinien na stałe zagościć w naszej diecie. Zawiera w 50 procentach prozdrowotne kwasy tłuszczowe omega-3, które są niedoborowe w diecie Polaków w związku z niskim spożyciem ryb morskich. Kwasy omega-3 mają właściwości przeciwzapalne i pozytywnie wpływają na funkcjonowanie układu nerwowego (wchodzą w skład otoczek mielinowych komórek nerwowych). Olej lniany ma najkorzystniejsze proporcje kwasów tłuszczowych.

WĘGLOWODANY. W diecie osób z chorobami tarczycy powinny one stanowić 55 procent wartości energetycznej diety. Powinny to być przede wszystkim węglowodany złożone pochodzące z pełnoziarnistych produktów zbożowych, warzyw, roślin strączkowych, orzechów i nasion (czyli produktów o niskim indeksie glikemicznym).

Dieta bogata w błonnik może powodować jednak wzrost zapotrzebowania na leki tarczycowe, dlatego szczególnie ważna jest stała ilość włókna pokarmowego w pierwszym posiłku po przyjęciu hormonów. Ważne jest, by pilnować jak najniższego spożycia węglowodanów prostych w każdej postaci. Należy uważać na ukryty cukier znajdujący się w wielu produktach, takich jak: przyprawy, sosy, ketchup, napoje, płatki zbożowe, pieczywo, mrożonki, napoje roślinne, nabiał, dania gotowe, przetwory, mięso i oczywiście słodycze.

Najważniejszy jest odpowiedni dobór produktów zbożowych. Należy wybierać:

  • naturalne płatki, ale nie crunch i granolę;
  • gruboziarniste kasze (nie kuskus i manna, bo to zwykła mąka pszenna – a właściwie makaron);
  • ryż brązowy, dziki, czerwony;
  • makaron pełnoziarnisty, z soczewicy, groszku, ciecierzycy, z ryżu brązowego;
  • pieczywo pełnoziarniste (najlepiej chleb żytni na zakwasie, który ma mniej kwasu fitynowego niż chleb na drożdżach, typowy szary i ciężki, nie bardzo ciemny, barwiony słodem).

Źródłem węglowodanów są również ziemniaki i bataty, które lepiej spożywać bez dodatku tłuszczu.

Cukry znajdują się również w dużej ilości w owocach. Zaleca się ograniczenie tych z wysokim indeksem glikemicznym tzn. bardzo dojrzałych, a także bananów, winogron, mango, czereśni, arbuzów i owoców suszonych. Przy chorobie Hashimoto należy spożywać głównie owoce leśne, jagodowe – jagody, borówki, jeżyny, maliny, truskawki, aronię, jagody maqi i acai – mają one najsilniejsze działanie przeciwzapalne.

***

ZASADY ŁĄCZENIA DIETY Z LEKAMI W CHOROBIE HASHIMOTO

Na działanie leków wpływa to, co i kiedy jemy, oraz suplementy, jakie przyjmujemy. Dlatego dobrze wiedzieć, jakimi zasadami się kierować, żeby dieta i lekarstwa nawzajem sobie nie przeszkadzały.

  • wszelka żywność – leki najlepiej przyjmować na pusty żołądek (godzina przed lub 3 godziny po jedzeniu).
  • antykoagulanty – nasilają działanie leków.
  • preparaty litu – nasilają działanie leków.
  • suplementy żelaza – przyjmować 3 godziny przed przyjęciem leku lub 3 godziny po przyjęciu.
  • preparaty z wapniem – przyjmować 3 godziny przed przyjęciem leku lub 3 godziny po przyjęciu.
  • związki zobojętniające kwasy – przyjmować 3 godziny przed przyjęciem leku lub 3 godziny po.
  • soja – najwcześniej 3 godziny po przyjęciu leku.
  • laktoza i gluten (przy występujących nietolerancjach na te składniki) – działanie prozapalne.
  • błonnik – codziennie ta sama ilość na śniadanie (1 kromka chleba o wadze 40 g odpowiada 30 g płatków naturalnych: owsianych, gryczanych, jaglanych itp.).

Tekst pochodzi z e-booka dr Hanny Stolińskiej „Hashimoto. Co jeść, a czego unikać?", Wydawnictwo How2

E-book Hanny Stolińskiej 'Hashimoto. Co jeść, a czego unikać?', Wydawnictwo How2E-book Hanny Stolińskiej 'Hashimoto. Co jeść, a czego unikać?', Wydawnictwo How2 

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.