Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Lubuskie to najbardziej zalesiony region w Polsce. Lasy rosną na połowie powierzchni województwa. Nie ma też wielkiego przemysłu. Cichy, czysty i przyjazny środowisku region przyciąga turystów. Niestety, nie oznacza to, że w Lubuskiem nie ma problemów z zanieczyszczonym powietrzem…

Województwo lubuskie podzielone jest na trzy strefy oceny jakości powietrza: obejmują one Zieloną Górę i Gorzów Wielkopolski (a więc stolice regionu) oraz strefę lubuską, czyli pozostały obszar województwa. We wszystkich wyznaczonych strefach oceny jakości powietrza, zgodnie z przeprowadzoną przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska – Regionalny Wydział Monitoringu Środowiska w Zielonej Górze roczną oceną jakości powietrza za rok 2018, wystąpiły ponadnormatywne stężenia przynajmniej jednej z normowanych substancji. Strefy zostały zakwalifikowane do klasy C. Strefa lubuska ze względu na przekroczenie poziomu docelowego benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PM10 oraz poziomu dopuszczalnego PM10. Z kolei Zielona Góra i Gorzów zostały zaliczone do klasy C ze względu na przekroczenie poziomu docelowego benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PM10. Dlatego Zarząd Województwa Lubuskiego opracował Programy ochrony powietrza, które 7 września przyjął Sejmik w formie uchwał.

Rezerwat przyrody Buczyna ŁagowskaRezerwat przyrody Buczyna Łagowska 

Niezbędne analizy do opracowania Programów zostały oparte na danych dla roku 2018, który był rokiem bazowym, natomiast realizacja zadań zaplanowana jest do 2026 r. Zadania zostały wybrane w taki sposób, by angażując dostępne pieniądze, zapewnić uzyskanie jak największego efektu poprawy jakości powietrza. Jak wynika z analiz, największy wpływ na stężenia zanieczyszczeń objętych Programami ma emisja ze spalania paliw w indywidualnych systemach grzewczych, a więc przede wszystkim z przestarzałych pieców zainstalowanych w domach i mieszkaniach.

Dlatego samorząd wojewódzki walczy, by mieszkańcy, którzy używają tzw. niskosprawnych pieców, zostali podłączeni do sieci ciepłowniczej lub urządzeń zasilanych gazem, korzystali z ogrzewania elektrycznego, pieców na olej opałowy, odnawialnych źródeł energii, a jeśli już mają piece na paliwa stałe, to urządzenia muszą spełniać wymogi jakościowe.

Co jeszcze? Kolejny priorytet w działaniach to stosowanie w nowych budynkach hierarchii źródeł ogrzewania: odnawialne źródła energii (pompy ciepła), podłączenie do sieci ciepłowniczej lub sieci gazowej, urządzenia opalane olejem, ogrzewanie elektryczne lub montaż urządzeń spełniających minimum wymogi jakościowe dla urządzeń na paliwa stałe, zgodnie z wymogami ekoprojektu.

Jakość powietrza poprawić ma również ocieplenie budynków. Termomodernizacja podnosi efektywności energetyczną, zmniejszając straty ciepła.

Szansą na realizację działań naprawczych są też podjęte przez Sejmik tzw. uchwały antysmogowe. Zgodnie z nimi od 2027 r. w strefie lubuskiej, a w strefie miasta Zielona Góra i Gorzowa od 2023 r. nie będą mogły funkcjonować kotły, piece czy kominki, które nie spełniają odpowiednich norm.

W przypadku kotłów powinny one spełniać co najmniej standard emisyjny zgodny z piątą klasą pod względem wartości emisji. Wyższe wymagania będą musiały także spełniać nowe kotły na paliwo stałe lub biomasę.

Wymianę niskosprawnych źródeł ciepła należy przeprowadzać w budynkach mieszkalnych (jedno i wielorodzinnych), budynkach użyteczności publicznej, budynkach usługowych, produkcyjnych i handlowych. Oczywiście efektywność ekologiczna powinna iść w parze z efektywnością energetyczną oraz ekonomiczną obiektów.

Województwo lubuskieWojewództwo lubuskie 

Samorząd województwa dba o lubuską ekologię także dzięki funduszom europejskim. W ramach Regionalnego Programu Operacyjnego wydzielono pieniądze na budowę nowoczesnych źródeł OZE cieplnych i elektrycznych, w tym fotowoltaicznych. Ponadto można uzyskać pieniądze na modernizację elektroenergetycznych sieci, budowę instalacji do produkcji biokomponentów lub biopaliw czy też wymianę starych pieców.

Przeznaczono na to ponad 500 mln zł, z tego podpisano już ponad 150 umów, wydając już zdecydowaną większość dostępnych pieniędzy. Projekty dotyczą termomodernizacji, zwalczania nieekologicznych źródeł ciepła oraz OZE. Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego prowadził m.in. konkurs dedykowany odnawialnym źródłom energii. Wpłynęło na niego blisko 170 wniosków. Do dofinansowania wybrano prawie 60 projektów, które otrzymają ponad 60 mln zł.

Szacowany roczny spadek emisji gazów cieplarnianych w ramach programu powinien osiągnąć tysiące ton równoważnika CO2. Instalacje powstaną w 28 lubuskich gminach. W nowym unijnym budżecie Lubuskie ma otrzymać na działania ekologiczne porównywalne pieniądze, a więc około pół miliarda złotych.

Województwo lubuskieWojewództwo lubuskie 

Walka ze smogiem musi być wsparta działaniami promocyjnymi, edukacją, informowaniem i szkoleniem. Konieczne jest zaplanowanie i przeprowadzenie długofalowych kampanii informacyjno-edukacyjnych, skierowanych do Lubuszan. Mieszkańcy muszą znać przepisy dotyczące m.in. zakazu spalania odpadów i wymogów standardów urządzeń grzewczych. Trzeba promować niskoemisyjne źródła ogrzewania oraz ciepło sieciowe, wiedzę na temat niskoemisyjnych paliw stałych oraz prawidłowej eksploatacji instalacji do ich spalania. Należy również pokazywać, jak można oszczędzać energię, np. dzięki termomodernizacji, informować mieszkańców o wpływie zanieczyszczeń na zdrowie oraz przekazywać wskazówki, jak ograniczyć narażanie się na złą jakość powietrza.

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.