WODA Z KRANU

1. Czy małe dzieci mogą pić wodę z kranu?

Tak. Woda z kranu jest bezpieczna dla niemowlaka, o ile mamy pewność, że jest bezpieczna i przebadana. Podobnie jest z wodą w szkolnych kranach. Jeśli nie mamy gwarancji co do jakości wody z kranu (bo np. jesteśmy w podróży), lepiej sięgnijmy po wodę butelkowaną.

2. Czy biały kolor wody z kranu oznacza zanieczyszczenie i nie można jej pić bez przegotowania?

Mleczne zabarwienie wody oznacza, że znajduje się w niej rozpuszczone powietrze. Taka sytuacja może wystąpić, gdy stosujemy np. perlatory, czyli sitka montowane na wylewce kranu. Obecność powietrza nie wpływa jednak na jej smak czy przydatność do spożycia. Gdy następnym razem po nalaniu wody do szklanki będzie ona miała mleczny kolor, nie należy jej wylewać, tylko odczekać, aż powietrze się ulotni, a woda odzyska naturalną barwę.

3. Czy zapach chloru świadczy o tym, że wodę lepiej przegotować przed spożyciem?

Nie. Zapach chloru  pojawia się w wyniku dezynfekcji, która jest ostatnim etapem uzdatniania wody. Gwarantuje, że uzdatniona woda zachowa swoje wysokie parametry jakościowe podczas transportu rurami do mieszkań i domów. Mieszkańcy nie mają więc żadnego powodu do obaw, że stężenie chloru w wodzie z kranu jest zbyt wysokie.

Jeśli odkręcając kran, czujemy zapach chloru, polecamy odstawić naczynie z wodą na kilka minut do lodówki – dzięki temu zapach się ulotni, a woda będzie idealnie schłodzona do spożycia.

4. Czy kamień w czajniku oznacza, że woda jest brudna?

Nie, osad w czajniku to nic innego jak wytrącone substancje mineralne.

5. Czy picie przegotowanej wody z czajnika jest mniej zdrowe niż picie kranówki?

Zimna woda z kranu zawiera cenne dla zdrowia minerały jak wapń i magnez, które wytrącają się w trakcie jej gotowania. Oznacza to, że pijąc wodę przegotowaną, pijemy wodę bez tych makroelementów. Podobnie jest, jeśli pijemy wodę miękką lub destylowaną. Dlatego dla naszego zdrowia najlepiej jest, jeśli zamiast przegotowanej wody, będziemy pić zimną wodę prosto z kranu.

6. Czy dzbanki filtrujące wodę faktycznie poprawiają jej jakość?

Woda z kranu najczęściej nie wymaga dodatkowych filtrów, nadaje się do codziennego spożywania. Jeśli jednak korzystamy z dzbanków z filtrami, warto pamiętać, aby przechowywać je w lodówce – badania wykazały bowiem, że np. na dzbankach pozostawionych na blatach kuchennych mogą wykształcać się szkodliwe drobnoustroje.

7. Jaką mamy pewność, że kranówka nie jest zanieczyszczona, nie ma jakichś brudów, bakterii?

Stacje uzdatniania wody są regularnie kontrolowane przez sanepid. W razie pojawienia się zanieczyszczeń sanepid wydaje zakaz korzystania z danego ujęcia, a mieszkańcy od razu zostają o tym poinformowani. Zanim woda trafi jednak do kranu, musi przepłynąć przez instalację wewnętrzną w budynku, który znajduje się pod opieką zarządcy lub właściciela. Jeśli wiemy, że instalacja jest w dobrym stanie – możemy pić wodę prosto z kranu.

8. Czy jakość wody ma wpływ na smak kawy?

Tak, ogromny. Im większa zawartość minerałów i pierwiastków, tym kawa będzie mniej aromatyczna.

9. Jaką wodę wybierać do zaparzania kawy?

Najlepiej filtrowaną.

10. Czy twarda woda jest zdrowa?

Twardość wody wynika z zawartości jonów magnezu i wapnia w rzekach, z których ją czerpiemy. Przez wiele środowisk badawczych twarda woda jest uznawana za zdrową właśnie z powodu zawartego w niej wysokiego stężenia wapnia i magnezu. Osadzający się kamień jest szkodliwy dla sprzętu AGD, ma natomiast korzystny wpływ na zdrowie człowieka.

11. Czym się różni woda twarda od miękkiej?

Wysoki stopień twardości wody oznacza, że znajduje się w niej duża dawka wapnia i magnezu oraz innych substancji. Im wyższe jest stężenie, tym bardziej woda jest twarda. Miękka woda jest przeciwieństwem twardej, praktycznie nie posiada jonów wapnia i magnezu. Zbyt miękka woda może powodować wymywanie minerałów z naszego organizmu, a woda twarda jest ich pełna.

12. Czy filtrowanie i zmiękczanie wody to to samo?

Filtrowanie i zmiękczanie sprawiają, że zmienia się skład wody – ale to zupełnie różnie procesy. Zmiękczanie wody to proces uzdatniania polegający na usuwaniu jonów wapnia i magnezu odpowiedzialnych za twardość. Natomiast podczas filtrowania usuwamy z wody niepożądane chemikalia, zanieczyszczenia i bakterie do pożądanego stanu czystości.

13. Czy woda butelkowana jest zdrowsza od kranówki?

Nie. Często to kranówka zawiera więcej składników mineralnych niż mineralna z nazwy woda w butelce.

14. Czym różni się woda źródlana od mineralnej?

Składem mineralnym. Woda mineralna to ta, w której ilość składników mineralnych wynosi powyżej 500 mg/l (do ok. 1000 mg/l – powyżej tej granicy znajdują się już wody lecznicze). Jest twardsza i ma bardziej intensywny smak. Woda źródlana zawiera zazwyczaj do 500 mg/l składników mineralnych.

15. Czym kierować się przy wyborze wody butelkowanej?

Jeśli z jakiegoś powodu decydujemy się na zakup wody butelkowanej, nie sięgajmy zbyt często po wodę wysokozmineralizowaną zalecaną jedynie od czasu do czasu. Na co dzień warto wybierać wody nisko- lub średniozmineralizowane. Dla najmłodszych zalecana jest woda źródlana.

WODA A ZDROWIE

Fot. Franciszek Mazur / Agencja Gazeta

16. Ile wody dziennie powinno się pić?

Jest to uzależnione od płci, wieku, masy ciała (30 ml/1kg masy), aktywności fizycznej (1 ml wody na 1 spaloną kalorię), diety oraz klimatu, w jakim żyjemy. Średnio przyjmuje się, że poza płynami zawartymi w pożywieniu powinniśmy pić ok. 1-1,5 litra wody dziennie.

17. Co się dzieje, gdy pijemy za mało wody?

Już niewielkie odwodnienie (2-3 proc.) obniża wydolność fizyczną. Wraz ze spadkiem nawodnienia organizmu spada także kondycja psychiczna, a przy odwodnieniu na poziomie 20 proc. może dojść nawet do zgonu.

Odwodnieniu towarzyszą: bóle i zawroty głowy, zaburzenia mowy, funkcji poznawczych, rytmu serca czy wydalania moczu, ale także zmiany ciśnienia krwi, zaparcia, spadek masy ciała, upośledzenie wydzielania śliny, suchość skóry i śluzówek.

18. Czy osoby cierpiące na choroby układu moczowego i nerek mogą pić wodę z kranu?

Tak, nie ma przeciwwskazań.

19. Czy w wodzie z plastikowej butelki może znaleźć się mikroplastik?

Tak, dotychczasowe badania potwierdzały obecność mikroplastiku w wodzie butelkowanej. Wciąż trwają badania nad wpływem tych zanieczyszczeń na zdrowie.

20. Czy nadmierne spożycie wody może być szkodliwe?

Tak. Nadmierne spożycie płynów o niskiej zawartości elektrolitów może być przyczyną zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej. To z kolei prowadzi do zaburzeń stanu zdrowia takich jak: osłabienia, nudności, wymioty, braku apetytu czy obniżenia ciśnienia krwi. U zdrowych osób takie skutki są jednak niezwykle rzadkie.

WODA I ŻYWNOŚĆ

PyryPyry Fot. Franciszek Mazur / AG

21. Czy to prawda, że czekolada jest najbardziej wodochłonnym produktem w naszej kuchni?

Tak, do produkcji 1 kg czekolady potrzeba aż 24 tys. litrów wody, którą w głównej mierze pochłaniają plantacje kakao.

22. Czy produkcja mięsa przyczynia się do tego, że wody jest mniej?

Ślad wodny mięsa na naszym stole to nie tylko woda, jaką wypija zwierzę w ciągu swego życia. To także woda nawadniająca pola, na których uprawiamy zboża na pasze dla zwierząt hodowlanych. Wyprodukowanie zaledwie 1 kilograma wołowiny to prawie cysterna wody – 16 tysięcy litrów! Wieprzowina i mięso kurczęce wypadają dużo lepiej – na kilogram mięsa potrzeba około 5 tys. litrów wody. 

23. Jak komponować jadłospis, by ograniczyć deficyt wodny?

Warto ograniczyć w diecie produkty odzwierzęce, w szczególności mięso, na rzecz mniej wodochłonnych produktów roślinnych. Lepiej postawić na lokalne warzywa i owoce niż np. modne awokado, którego produkcja powoduje, że mieszkańcy regionów, gdzie jest uprawiane, borykają się z deficytami wody pitnej.

24. Które owoce i warzywa warto jeść, aby uzupełnić płyny i nawodnić organizm?

Bezkonkurencyjny w nawadnianiu organizmu jest ogórek. Wysoką zawartość wody ma też cukinia, rzodkiewka, arbuz, truskawki, grejpfrut, melon, brzoskwinie, maliny czy ananas.

25. Czy rozmrażanie produktów, np. mięsa, pod bieżącą wodą jest nieekologiczne?

Tak. Produkty można rozmrozić, wyjmując je odpowiednio wcześniej z zamrażarki – unikamy wtedy marnowania wody bieżącej.

26. Czy gotowanie na parze wymaga mniejszego zużycia wody niż gotowanie tradycyjne?

Tak. Gotowanie w piętrowym parowarze pozwala ugotować kilka różnych rodzajów warzyw na jednej porcji wody.

27. Czy mogę myć owoce w misce zamiast pod bieżącą wodą?

Owoce lepiej myć pod bieżącą wodą, którą ponownie możemy wykorzystać do podlania kwiatów lub spłukania toalety. Pamiętajmy, że do mycia owoców i warzyw najlepiej używać zimnej wody.

28. Co mogę zrobić z wodą po ugotowaniu ryżu, kaszy czy ziemniaków?

Taką wodą z powodzeniem można podlać kwiaty w mieszkaniu. W przypadku ziemniaków warto pamiętać jednak, by woda nie była solona. Woda z gotowanych warzyw z kolei przyda się do ugotowania zupy.

29. Na ile susza w uprawach może podwyższyć ceny w skupach i wpłynąć na wzrost cen żywności?

Podwyżka cen żywności będzie uzależniona od poziomu szkód, jakie susza wyrządzi na polach, czyli przede wszystkim od tego, jak duże będą zbiory zbóż, owoców czy warzyw. Należy przy tym pamiętać, że wpływ na ceny mają nie tylko pogoda w danym roku, ale także to, jak opady lub ich brak dotknęły rolników w latach poprzednich.

WODA W ŻYCIU CODZIENNYM

PrysznicPrysznic Fot. Bartłomiej Barczyk / Agencja Gazeta

30. W jaki sposób uzyskać wodę kranową gazowaną?

Tradycyjną metodą będą syfony do wody sodowej. Oprócz tego znajdziemy na rynku specjalne, nowoczesne saturatory, które umożliwiają regulację stopnia nasycenia. Ponadto dostępne są także specjalne systemy zintegrowane z baterią kuchenną, które umożliwiają pobierania gazowanej wody prosto z kranu.

Woda gazowana od niegazowanej różni się jedynie walorami smakowymi – nie poleca się jej jednak małym dzieciom, kobietom w ciąży i karmiącym piersią oraz ludziom po operacjach.

31. Kąpiel w wannie czy pod prysznicem? Co jest lepsze dla środowiska?

Do napełnienia wanny średniej wielkości potrzeba ok. 150 litrów wody, zaś średnio w czasie prysznica zużywa się 15 litrów wody na minutę. Wszystko więc zależy od tego, ile czasu spędzimy pod prysznicem.

32. Jak oszczędzać wodę pod prysznicem?

Warto pamiętać, by podczas prysznica zakręcać kran, kiedy np. się namydlamy. Wymierne skutki i niższe opłaty przyniesie też skrócenie czasu kąpieli i zmniejszenie temperatury wody. Zamiast lać tyle wody, ile mieści się w rurze, dobrze jest też ograniczyć strumień. Jeśli lubisz ciepłe prysznice, umieść słuchawkę prysznicową bliżej ciała – woda lecąca np. z deszczownicy wychładza się, zanim krople spadną na twoją skórę.

33. Ile wody mogę zaoszczędzić, zakręcając kran podczas mycia zębów?

Nawet 15 litrów podczas jednego szczotkowania.

34. Jaką stratę wody generuje cieknący kran?

Nawet około 17 litrów wody w ciągu doby.

35. Dlaczego dwuchwytowy kran jest mniej ekologiczny?

Regulacja strumienia za pomocą dwóch pokręteł wiązała się ze stratą czasu, a co za tym idzie – także wody. W jednouchwytowych kranach woda zimna z ciepłą mieszana jest w kilka sekund, dzięki czemu można kontrolować przepływ i szybko osiągać pożądaną temperaturę.

36. Zanim z kranu poleci ciepła woda, muszę spuścić sporą jej ilość. W jaki sposób mogę ograniczyć jej marnowanie?

Zimną wodę można zgromadzić w pojemniku i podlewać nią kwiaty albo spłukać toaletę.

37. W jakim stopniu montaż podwójnej spłuczki pozwoli na oszczędzanie wody?

Dwufazowy mechanizm spłukujący ustawiony na 3 litry dla małego spłukiwania oraz 6 litrów dla spłukania kompletnego pozwoli oszczędzić do 40 tys. litrów wody rocznie.

38. Czy perlator pozwala oszczędzać wodę?

Tak. Perlator do kranu jest zbudowany z sitka o niewielkich oczkach. Mocuje się go na końcu wylewki. Za jego pomocą następuje napowietrzanie wody. Dzięki temu zwiększamy objętość strumienia wody przy równoczesnym zmniejszeniu ilości jej wykorzystania nawet o blisko 30-50 proc.

39. Co to jest i do czego może być wykorzystywana szara woda?

To woda wykorzystana przez nas podczas mycia rąk lub naczyń albo podczas kąpieli w wannie lub pod prysznicem. Może być ponownie wykorzystana do spłukania toalety, podlania ogródka lub umycia samochodu.

40. Czy warto w domu stworzyć instalację do wody szarej?

Najlepiej wykonać ją na etapie budowy domu, ponieważ w stosunku do cen wody w Polsce, ceny urządzeń oczyszczających, gromadzących i pompujących wodę szarą nie są tanie.

41. Czy produkcja ubrań jest wodochłonna?

Tak, ponieważ już sama produkcja bawełny przyczynia się do ogromnych strat wody. Szacuje się, że zużycie wody może wynosić od ponad 2 tys. litrów w Sudanie do 7 tys. litrów w Izraelu na kilogram gotowej bawełny. Wynika z tego, że aby wyprodukować parę jeansów, potrzeba co najmniej 1 tys. litrów wody.

42. Jakie ubrania wybierać, by nie zwiększać deficytu wody?

Produkcja każdego rodzaju ubrań jest wodochłonna, dlatego pierwszym krokiem powinno być przejrzenie szafy i sprawdzenie, czy rzeczywiście potrzebujemy czegoś nowego. Jeżeli tak, warto zamiast do sieciówki, wybrać się do second handu albo wymieniać się ubraniami ze znajomymi.

43. Czy prąd pozyskany z elektrowni wodnej rzeczywiście jest ekologiczny?

Sam prąd z odnawialnego źródła, jakim jest woda, jest ekologiczną alternatywą dla paliw kopalnych. Jednakże powstanie ogromnych hydroelektrowni wiąże się z ogromnymi zniszczeniami w przyrodzie. Tamy uniemożliwiają migracje ryb, zubożają bioróżnorodność rzek, powodują dewastację lasów czy pogarszają jakość wody. Naukowcy proponują, by hydroenergetykę rozwijać, ale w skali mikro – budując małe elektrownie wodne.

44. Czy w kranach może zabraknąć wody?

Taka sytuacja zdarzyła się już w 2019 roku w Skierniewicach. Długotrwały brak opadów może na tyle obniżyć poziom wód gruntowych, że szczególnie małe wodociągi czerpiące z płytkich poziomów wodonośnych mogą mieć problem w zaopatrzenie odbiorców w wodę.

45. Czy ceny wody będą rosły?

Niewykluczone, że tak. Stawki są kształtowane przez lokalne wodociągi, a więc uzależnione od lokalnych warunków hydrologicznych oraz cen innych usług komunalnych, które stale rosną.

WODA. PRANIE I SPRZĄTANIE

Sposób na łatwe zmywanieSposób na łatwe zmywanie Fot. Sławomir Kamiński / Agencja Gazeta

46. Czy rzeczywiście myjąc naczynia w zmywarce, oszczędzam wodę?

Tak. Podczas zmywania takiej samej liczby naczyń w zmywarce zużyjemy ok. 25 litrów wody, a w zlewozmywaku ok. 80 litrów (ciepła woda plus zimna do spłukania).

47. Czy przed włożeniem naczyń do zmywarki powinnam je opłukać pod bieżącą wodą?

Oczywiście ważne jest, aby przed włożeniem do zmywarki talerza zsunąć z niego resztki jedzenia, by nie uszkodziły urządzenia. Płukanie nie jest jednak potrzebne, bo z zabrudzeniami poradzi sobie wysoka temperatura wody. A my w ten sposób nie marnujemy dodatkowych litrów.

48. Dlaczego programy eko w zmywarce są oszczędne, skoro zmywanie trwa dłużej?

Dzięki dłuższemu cyklowi mycia woda nie musi być podgrzewana tak bardzo, jak dzieje się to w przypadku krótszych programów. A do tego naczynia są namydlane dłużej, co oznacza, że zmywarka nie potrzebuje tyle energii na ich umycie, jak ma to miejsce w przypadku innych programów. W ten sposób spada zarówno zużycie energii, jak i wody.

49. Nie posiadam zmywarki. Jak zmywać ręcznie naczynia, żeby ograniczyć zużycie wody?

Nie zmywaj pod bieżącą wodą. Napełnij jedną komorę zlewu wodą z płynem i w niej umyj naczynia z całego dnia. Płucz w drugiej komorze lub pod niewielkim strumieniem bieżącej wody.

50. Dlaczego używanie zimnej wody do sprzątania jest bardziej ekologiczne?

Ponieważ nie zużywamy energii do podgrzania jej. Warto również zrezygnować z chemicznych detergentów. Wodę, którą sprzątaliśmy mieszkanie, można później wykorzystać np. do spłukiwania toalety.

51. Jak często należy prać ubrania?

Niektóre elementy garderoby, np. swetry, jeansy itd., nie wymagają prania po jednym założeniu. Zastanów się, które ubrania są brudne, a które możesz założyć ponownie. Pamiętaj o tym, że częste pranie ubrań wpływa nie tylko na zużycie wody, ale także szybsze niszczenie ubrań.

52. Jak często włączać pralkę?

Tak często, jak zapełnia się bęben pralki. Nie inicjuj cyklu prania, mając w bębnie dwie pary skarpet i koszulkę. Pranie kilku ubrań co kilka dni, z niepełną pralką, powoduje duże straty wody i energii.

53. Czy suszenie ubrań w suszarce bębnowej jest nieekologiczne?

Tak. Suszarka bębnowa zużywa zbyt dużo energii, która z kolei zużywa dużo wody, by pomóc w wytworzeniu energii. Próbuj wysuszyć jak najwięcej części swojej garderoby na zwykłej suszarce.

54. Czy przeterminowane leki mogę spłukać w toalecie?

Nie, ponieważ zawarte w nich substancje chemiczne są szkodliwe dla pożytecznych mikroorganizmów oczyszczających ścieki w biologicznej części oczyszczalni.

55. Czy do muszli klozetowej mogę wylać popsutą zupę albo wrzucić fusy z kawy?

Nie, toaleta to nie kosz na śmieci. Resztki jedzenia w kanalizacji wabią i zwiększają populację szczurów.

56. Czy mogę wyrzucić do odpadów segregowanych brudne śmieci czy muszę je myć?

Śmieci nie myjemy. Koszt wody potrzebnej do tego przekracza bowiem zysk ekologiczny z recyklingu umytego kubka czy butelki.

57. Czy jeśli do naczyń, patelni i garnków przywarło jedzenie, to lepiej namoczyć naczynie czy usunąć resztki pod bieżącą wodą?

Lepiej zafundować im namaczanie. Zalej garnek wodą do takiej wysokości, z której chcesz pozbyć się zaschniętych resztek i odstaw na 15-20 minut.

58. Czy mogę umyć rower wodą po kąpieli?

Tak.

59. Czy mycie samochodu na myjni jest ekologiczne?

To zależy od rodzaju myjni. Samodzielne umycie samochodu wiąże się ze zużyciem nawet 300-400 litrów wody. Konwencjonalne myjnie zużywają o połowę wody mniej, a nowoczesne myjnie parowe jedynie od 2 do 4 litrów. Oprócz wodochłonności o byciu eko danej myjni świadczy to, czy stosowane przez nią środki czyszczące są przyjazne dla środowiska oraz to, gdzie trafiają ścieki z umytych aut.

WODA W DOMU I OGRODZIE

Ogród Botaniczny UKWOgród Botaniczny UKW Fot. Roman Bosiacki / Agencja Gazeta

60. Jakie rośliny posadzić w ogródku, by nie wymagały dużo wody?

Z iglaków wytrzymałe na suszę są: jodła kalifornijska, świerk kłujący, modrzewie, sosny zwyczajna i czarna, jałowce. Deficyt wody znoszą także drzewa liściaste: klon polny, katalpa bignoniowata oraz brzozy i akacje. Z krzewów odpornych na suszę ogrodnicy polecają pigwowce, lilaki, obiele, świdośliwy, moszenki południowe czy słonisza srebrzystego. Z niedoborem wody poradzą sobie także byliny: ubiorek, smagliczka nadmorska, wilczomlecz, gipsówka, miłek wiosenny, irysy oraz goździki.

61. Czy rodzaj ziemi w ogródku wpływa na częstotliwość podlewania?

Tak. Gleba gliniasta zamiast piaszczystej, a w górnej strefie podłoża – kompost i torf, dłużej zatrzymują wodę opadową i nie pozwalają na szybkie jej przesiąkanie w głębsze warstwy gruntu.

62. Czy wysypywanie kompostu do ogródka pozwala na zatrzymywanie wody opadowej?

Tak. Ziemia zmieszana z kompostem jest lżejsza i lepiej zatrzymuje wilgoć (do 9 litrów wody więcej na m kw.), przez co zwiększa retencję w ogrodzie.

63. Czy usuwanie chwastów i przycinanie krzewów wpływają na gospodarkę wodną?

Oczywiście. Niepożądane rośliny w ogrodzie (czyli chwasty) konkurują z posadzonymi przez nas roślinami ozdobnymi między innymi o wodę. Dlatego aby nie brakowało wody naszym ulubionym kwiatom i krzewom, należy regularnie wyrywać chwasty – wraz z korzeniami. Z kolei umiejętne przycięcie roślin skutkuje nie tylko poprawieniem ich wyglądu, lecz także przyczynia się do lepszego wykorzystania wody. Po prostu w wyniku usunięcia części pędów redukowane jest zapotrzebowanie rośliny na wodę.

64. Jak gromadzić deszczówkę?

Do gromadzenia deszczówki służą zbiorniki podziemne (zakopywane w ziemi) lub naziemne, do których skierowane są rury spustowe albo rynny doprowadzające do nich np. z dachu.

65. Nie mam ogrodu. Czy deszczówkę mogę gromadzić też na balkonie?

Oczywiście, wystarczy podłożyć miskę lub wiaderko w miejscu balkonu, gdzie pada deszcz.

66. Nie mam miejsca na zbiornik na deszczówkę, w jaki inny sposób mogę retencjonować wodę w ogrodzie?

Zbiornik na deszczówkę nie będzie zajmował miejsca, gdy zakopiemy go pod ziemią. Sposobem na retencjonowanie wody jest także ogród deszczowy lub staw retencyjny.

67. Kto może otrzymać dofinansowanie i jak wysokie z programu „Moja woda"?

Dotację nie wyższą niż 80 proc. kosztów kwalifikowanych instalacji wchodzących w skład przedsięwzięcia i nie większą niż 5 tys. zł może otrzymać każdy właściciel lub współwłaściciel nieruchomości na której znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny.

68. O jakiej porze dnia najlepiej podlewać ogród?

Trawnik najlepiej podlewać wcześnie rano, gdy słońce nie operuje jeszcze tak mocno i woda nie wyparuje tak szybko.

69. Czy w czasie suszy można kosić trawę w ogrodzie?

Trawniki są elementami małej retencji, dlatego w okresie suszy warto zrezygnować zwłaszcza z krótkiego ich przycinania.

70. Czy wykopanie studni głębinowej i czerpanie z niej wody jest opłacalne?

To zależy przede wszystkim od tego, do czego chcemy wykorzystywać wodę. Budowa studni głębinowej wymaga odpowiednich warunków hydrogeologicznych – nie mamy gwarancji, czy i na jakiej głębokości natrafimy na warstwę wodonośną ani czy zachowamy ciągłość dostawy wody. Z ekonomicznego punktu widzenia czerpanie wody z przydomowej studni może być nawet 10 razy tańsze niż pozyskiwanie jej z sieci wodociągowej.

71. Mam studnię w ogrodzie, ale nie wiem, czy woda jest zdatna do picia. Jak to sprawdzić?

Można zlecić wykonanie badania próbki wody w lokalnej stacji sanepidu lub w wyspecjalizowanym do tego laboratorium.

72. Czy można posprzątać zakurzony podjazd lub ganek w bardziej przyjazny naturze sposób? Do tej pory polewałem go wodą z węża.

Wystarczy zmieść miotłą zewnętrzną część posesji. Wąż ogrodowy może przepuszczać nawet 100 litrów wody na minutę – polewanie podjazdu wodą jest bardzo nieoszczędnym sposobem na utrzymanie porządku.

73. Nie chcę tracić wody na podlewanie trawnika w ogrodzie, który ciągle żółknie. Czy mogę zamiast niego ułożyć kostkę brukową?

Najpierw warto zastanowić się, co jest powodem przysychania trawnika i ewentualnie zlecić specjaliście jego wypielęgnowanie. Wybrukowanie podwórka tylko pogorszy stosunki wodne na działce i niekorzystnie wpłynie na resztę roślin.

74. Czy przydomowe oczyszczalnie ścieków są ekologicznym rozwiązaniem?

Nie wszystkie. Często są „ekologiczne” tylko z nazwy, więc inwestując w takie rozwiązanie, warto zasięgnąć opinii nie tylko sprzedawcy, ale również eksperta od gospodarki komunalnej.

75. Czy budowa oczka wodnego w ogrodzie zapobiegnie suszy?

Na pewno jest to forma małej retencji. Gromadzona w oczku woda może służyć np. do nawadniania ogrodu. Trzeba jednak pamiętać, że im bardziej urozmaicone roślinnością oczko, tym wymaga więcej pielęgnacji.

76. Muszę utwardzić dojazd do garażu. Jaki materiał wybrać, by nie zaszkodzić roślinom w ogrodzie?

Najlepiej postawić nawierzchnię przepuszczalną, która pozwala utrzymać odpowiedni poziom wody w gruncie. Można dojazd wysypać żwirem albo ułożyć elastyczne kratki trawnikowe, spod których może wyrastać trawa.

77. W lecie pada obficie deszcz, są powodzie, a w mojej studni brakuje wody. Dlaczego?

Brak wody w studni jest efektem obniżenia poziomu wód gruntowych, które spowodowała długotrwała susza. Wysuszona gleba nie jest w stanie przyjąć dużej ilości opadów i nie mają one szansy zasilić niżej położonych warstw wodonośnych. Zamiast tego nawalny deszcz powoduje podtopienia i powodzie.

78. Czy warto zainwestować w system nawadniania ogrodu?

Taka instalacja nie jest tania, ale pozwala na zużywanie o połowę mniej wody niż podczas podlewania ogrodu ręcznie, a do tego system nawadniający może czerpać wodę z podziemnego zbiornika na deszczówkę.

WODA I PODRÓŻE

JAKUB PORZYCKI

79. Czy można pić wodę z górskich potoków?

Woda pobrana z górskiego strumienia (zwłaszcza latem), nie ma zbyt wielu składników mineralnych. Pijąc taką wodę, możemy nie tylko nie dostarczyć organizmowi potrzebnych składników, ale też "wypłukać” z niego mikroelementy. Nie należy pić także wody ze strumieni znajdujących się poniżej schronisk i wzdłuż popularnych szlaków, bo możemy ulec zatruciu. Bez własnej butelki z wodą lepiej nie wyruszać w góry.

80. Korzystam z butelki filtrującej wodę. Czy mogę nalewać do niej wodę np. w samolocie albo przefiltrować wodę z kałuży?

Filtry w popularnych butelkach filtrujących oczyszczają wodę z chloru i co większych zabrudzeń – ale nie eliminują bakterii i drobnych zanieczyszczeń. Dlatego nie pijemy z nich wody z górskiego strumienia czy z kałuży. Sprawdzą się za to w przypadku wody kranowej. W samolotach najlepiej poprosić stewardessę o napełnienie bidonu.

81. Na co dzień piję wodę z kranu, z własnego bidonu. Czy podczas wakacji za granicą to także bezpieczne?

To zależy od kraju, w którym wypoczywamy, bo nie wszędzie na świecie można pić wodę prosto z kranu. Najbezpieczniej poprosić o napełnienie bidonu kelnera w restauracji, która musi mieć wodę zdatną do picia.

82. Czy kawiarnia lub restauracja może odmówić mi podania wody z kranu?

Może. Zazwyczaj będzie to wynikało z chęci sprzedaży wody butelkowanej.

83. Podczas wizyty w restauracji usłyszałem, że sanepid nie wyraził zgody na podanie kranówki klientom. Czy nie jest to niebezpieczne?

Restaurator w ramach systemu jakości musi posiadać laboratoryjne badania wody cyklicznie monitorowanej, które potwierdzają jej przydatność do spożycia, dlatego twierdzenia, że na podawanie kranówki nie zgadza się sanepid, są nieprawdziwe.

84. Czy muszę zapłacić za wodę z kranu, o którą poproszę w kawiarni?

Zazwyczaj nie, ale wszystko zależy od dobrej woli właściciela restauracji.

85. Jeśli w pobliżu nie ma kosza na śmieci, mogę wrzucić peta do kratki ściekowej na ulicy?

Nie, ponieważ pety (a tym samym szkodliwe substancje, które są w nich zawarte) szkodą mikroflorze w oczyszczalni ścieków i mogą prowadzić do jej awarii.

86. Czym jest ślad wodny?

Ślad wodny (Water Footprint) to wskaźnik zużycia wody bezpośrednio i pośrednio przez każdego konsumenta oraz producenta.

87. Ile śladu zużycia wodnego zostawia przeciętny Polak?

W Polsce przeciętny ślad zużycia wodnego w produktach nieżywnościowych wynosi ok. 400 litrów dziennie. Dla porównania: w amerykańskich gospodarstwach domowych ślad wodny wynosi ponad 2000 litrów, a w Etiopii – 15.

WODA I MIASTO

Fot. Piotr Skornicki / Agencja Gazeta

88. Czym są ogrody deszczowe? Czy pomogą one pomóc w walce z suszą?

To rodzaj podwyższonej rabaty, której zadaniem jest gromadzenie wody opadowej: tej, która trafia do niego bezpośrednio, oraz tej, która spływa z powierzchni nieprzepuszczalnych - dachów, chodników, jezdni i podjazdów. Zamiast spływać do kanalizacji, woda zatrzymana przez rośliny będzie stopniowo oddawana do atmosfery. Ogród deszczowy pomaga zgromadzić 30-40 proc. więcej wody niż zwykły trawnik.

89. Czym jest błękitno-zielona infrastruktura?

Błękitno-zielona infrastruktura to rozwiązania oparte na przyrodzie (NBS - od nature-based solutions) takie jak zielone dachy, fasady lub przystanki, ogrody deszczowe, stawy retencyjne, rowy i niecki bioretencyjne czy nawierzchnie przepuszczalne). Ich zastosowanie w miastach wspomaga retencję wody, ogranicza skutki zmian klimatu oraz redukuje emisję gazów cieplarnianych.

90. Na czym polega renaturyzacja?

Na przywróceniu rzekom ich naturalnego stanu, czyli poprawie stanu środowiska przyrodniczego rzeki i doliny, zwiększeniu jej bioróżnorodności oraz odtworzeniu ciągłości ekosystemów. To zastąpienie rozwiązań, których celem było prostowanie rzek metodami, które pozwalają rzece swobodnie meandrować.

91. Czy bobry są szkodnikami i budowane przez nie tamy powodują powodzie?

Zakończone w tym roku pięcioletnie badania brytyjskich naukowców z Uniwersytetu w Exeter dowodzą, że bobry łagodzą skutki powodzi (budowane przez nie tamy ograniczają falę kulminacyjną podczas wezbrań), pomagają oczyszczać wodę i tym samym zwiększać populację ryb, płazów i innych dzikich zwierząt.

92. Czemu w Bałtyku są sinice?

Oprócz wysokiej temperatury sinicom sprzyja eutrofizacja, czyli przeżyźnienie wód związane z dopływem związków azotu i fosforu do Bałtyku. Koniecznych do tego procesu pierwiastków chemicznych dostarcza do morza przemysł, pozbawione oczyszczalni miasta i rolnictwo, m.in. poprzez nawożenie pól czy hodowlę zwierząt.

93. Co wspólnego ma wycinka drzew z suszą albo powodzią?

Lasy mają zdolność naturalnej retencji wody. Jeżeli drzewa – zwłaszcza w górach – są wycinane, woda zamiast być gromadzona, by nie zabrakło jej w suchym okresie, spływa w dół jak rynną, co przyczynia się do gwałtownych wezbrań potoków i rzek oraz powodzi.

94. Czy globalne ocieplenie i zmiana charakteru deszczów (zamiast kapuśniczaków – ulewy) wpływają na to, że Polska wysycha?

Klimatolodzy nie stawiają znaku równości między np. tegoroczną suszą a zmianami klimatu. Klimat jest mierzalny w długiej perspektywie, dlatego o jego zmianę nie można obwiniać pojedynczego ekstremalnego zjawiska pogodowego. Jednakże coraz częstsze pojawianie się takich ekstrem już jest efektem zmian klimatu .

95. Co oznacza odpieczętowywanie ziemi?

To zdejmowanie nawierzchni uszczelnionej (chodników, parkingów) w miejscach, gdzie jest to możliwe, i zastępowanie jej nawierzchnią chłonną – zieloną, z drzewami. Odtwarzane są także wyschnięte lub zasypane cieki i rewitalizowane zbiorniki wodne, których brzegi obsadza się drzewami w celu poprawy i ochrony potencjału wodnego.

96. Dlaczego podczas suszy mamy przerwy w dostawie prądu?

Elektrownie potrzebują wody do chłodzenia generatorów. Są elektrownie w Polsce, które pobierają wodę bezpośrednio z rzeki. Jeżeli ich poziom będzie opadał, będzie rosła też temperatura wody, przez co możliwy jest scenariusz, w którym część konwencjonalnych elektrowni będzie musiała ograniczyć produkcję.

97. Dlaczego ulewa po suszy nie przynosi nic dobrego?

Wysuszona gleba nie jest w stanie przyjąć ogromnej ilości wody, jaka spadnie podczas ulewy. W efekcie dochodzi do zalania ulic, podwórek i podtopień lokalnych zabudowań, a tym samym do powstania szkód, które mogą być liczone w milionach złotych.

98. Czy wysychanie Polski widać gołym okiem?

Niski stan wody w rzekach, wyschnięte stawy lub jeziora, a także zamiecie pyłowe w rejonach Polski dotkniętych suszą to naoczne dowody na to, że zasoby wód w naszym kraju się kurczą.

99. Polska pustynnieje. Czy to oznacza, że zabraknie u nas wody?

Jeszcze w latach 80. zasoby wody przypadające na statystycznego Polaka wynosiły ok. 2500 m sześc. Dziś jest to 1600-1800 m sześc. W kolejnych dziesięcioleciach deficyt wody w Polsce będzie się zwiększał i jeżeli nasz kraj nie będzie przeciwdziałał skutkom zmian klimatycznych, wody może zabraknąć.

100. Czym jest stres wodny i jak wpływa na jakość życia w mieście?

Stresem wodnym nazywamy sytuację, w której rośliny odczuwają niedobory wody, np. podczas suszy. Dochodzi wówczas do zaburzenia większości procesów życiowych, a w konsekwencji – zahamowania wzrostu. Przyczyną stresu roślin może być też nadmiar wody w glebie, który prowadzi do zahamowania wzrostu systemu korzeniowego oraz zamierania najmłodszych korzeni.

W miastach wiąże się to np. z dodatkowymi nakładami na pielęgnację roślin lub nawet wymianę materiału roślinnego, a w rolnictwie – zmniejszonych plonów.

W przygotowaniu odpowiedzi pomogły nam Marta Pytkowska (MPWiK w m.st. Warszawie S.A.) oraz Barbara Zielińska (Hydropolis, Wrocław). Bardzo dziękujemy.

embed