Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Ważnym aspektem są też kwestie dotyczące placemakingu, tj. zwiększania powierzchni wspólnych dookoła budynku czy poprawy warunków pracy (odpowiednio 47 proc. i 39 proc.).

Przyjrzyjmy się zaawansowanym technologiom, jakie znajdują dziś zastosowanie w magazynach.

Dla osób na co dzień niezwiązanych z branżą logistyczną ciekawe może być pytanie: czy są już w Polsce całkowicie zautomatyzowane magazyny?

Nowoczesny magazyn. Automatyzacja 

– Na świecie pierwsze rozwiązania w zakresie automatycznych systemów magazynowych ASRS (ang. automatic storage retrival systems) pojawiły się w latach 60. ubiegłego wieku. Lata 70. to początek ich upowszechniania wskutek komputeryzacji i rozwoju technologii informatycznych. W Polsce pierwsze elementy automatycznych systemów magazynowych obserwowaliśmy w magazynach dwadzieścia lat później, w latach 90., a pierwsze kompletne systemy zostały oddane do użytku na początku XXI w. Trzeba jednak pamiętać, że do końca pierwszej dekady były to jednak pojedyncze inwestycje. Dopiero w drugiej dekadzie tego wieku dynamika inwestycji zaczęła rosnąć, a od lat 2015/2016 zbliżyła się do europejskich trendów – opowiada Artur Thomas, menedżer projektów systemowych w Jungheinrich Polska.

Maciej Kotowski, starszy analityk rynku, JLL: – Jeżeli chodzi o wykorzystanie nowoczesnych technologii, to oprócz systemów wspomagających pracę ludzi, rozwiązań częściowo zautomatyzowanych czy automatyzacji wybranych procesów logistycznych (np. sortowanie) w Polsce i Europie obecnie funkcjonują również w pełni automatyczne magazyny wysokiego składowania (ang. high bays), które zapewniają m.in. dużą gęstość składowania towarów i optymalne wykorzystanie przestrzeni, a także wysoką szybkość i bezpieczeństwo realizacji procesów – mówi ekspert.

Zaznacza, że są to jednak pojedyncze inwestycje, na które decydują się najwięksi gracze, najczęściej budując własne centra logistyczne.

– Niemniej już dziś deweloperzy realizują w Polsce projekty komercyjne o podwyższonym standardzie umożliwiające wyższe składowanie, instalację zautomatyzowanych systemów czy budowę antresoli – dodaje Maciej Kotowski.

Technologie w magazynach. 40 metrów i 30 operacji na godzinę

Główne elementy automatycznego magazynu to infrastruktura związana z transportem i przechowywaniem ładunków. Jak to wygląda w praktyce?

– Nowoczesne magazyny ASRS przeznaczone do obsługi jednostek pełnopaletowych korzystają z układnic magazynowych. Urządzenia te potrafią operować na wysokościach przekraczających 40 metrów z wydajnością powyżej 30 operacji na godzinę, stanowiąc trzon automatycznego rozwiązania. System składowania uzupełniany jest przez rozwiązania transportowe, które zapewniają komunikację i przemieszczanie ładunków od źródła, np. obszarów produkcji, do obszaru pracy systemu składowania – wylicza Artur Thomas.

Wyjaśnia, że w ramach infrastruktury transportowej instalowane są dodatkowo komponenty wspomagające i monitorujące proces oraz dbające o jego efektywność i bezpieczeństwo: – To m.in. systemy sprawdzające i monitorujące wymiary oraz wagę ładunków, systemy do identyfikacji palet oraz ich wizualnej kontroli. Oczywiście, całość wymaga efektywnego systemu zarządzania, czyli rozwiązań informatycznych klasy WCS.

Jakie są ich zadania?

– To one dbają o to, aby fizyczne komponenty automatycznego magazynu wykonywały odpowiednią sekwencję konkretnych poleceń i zamieniły ciąg zer i jedynek opisujących polecenie w fizyczną relokację jednostki ładunkowej. Systemy klasy WCS współpracują bezpośrednio z systemami zarządzania magazynem (WMS). Te ostatnie wykorzystują dedykowane algorytmy do tego, aby w efektywny sposób, uwzględniający wymagania użytkownika, korzystać z przestrzeni magazynowej – mówi menedżer Jungheinrich Polska.

Nowoczesny magazyn. Jak towar do robota

Robotyzacja i automatyzacja postępują w coraz szybszym tempie w całej gospodarce. A jak to wygląda w magazynach?

– Zaczynając od strategii „człowiek do towaru", przez „towar do człowieka", powoli dochodzimy do etapu „towar do robota". Zrobotyzowane stacje i roboty kolaborujące (coboty), wspomagające proces kompletacji, zaczynają na stałe wpisywać się w obraz nowoczesnego magazynu – mówi menedżer Jungheinrich Polska.

I podaje następny przykład takiego rozwiązania: – Coraz większą popularność zdobywa technologia autoVNA, czyli automatyczne wózki do wąskich korytarzy roboczych. Kilkanaście lat temu urządzenia VNA z operatorami były odpowiedzią na rosnące potrzeby poprawy efektywności wykorzystania magazynu. W ciągu kilku lat przeszły naturalną ewolucję, oferując użytkownikom nie tylko lepsze wykorzystanie powierzchni, ale również możliwość w pełni automatycznej pracy. Biorąc pod uwagę oferowane przez nie możliwości, stanowią atrakcyjną alternatywę dla inwestorów poszukujących automatycznych systemów magazynowych w obiektach, których wysokość użytkowa ograniczona jest do około 20 metrów – wyjaśnia.

W ostatnich latach coraz większą popularność zyskują również automatyczne i autonomiczne systemy transportowe klasy AGV/AMR. Co to takiego?

– W przeciwieństwie do tradycyjnych przenośników zapewniają bezobsługowy transport, bez tworzenia stałej, fizycznej infrastruktury. Sprawdzą się doskonale nie tylko w obszarach magazynowych, ale również dynamicznych i zatłoczonych obszarach produkcyjnych. Wyzwania rynku pracy, spotęgowane przez sytuację pandemiczną, przyczyniły się do istotnego wzrostu dynamiki wdrażania tego typu rozwiązań, również na rynku polskim – podkreśla Artur Thomas.

Ekologia a logistyka. Zielone magazyny w cenie

Eksperci zgodnie podkreślają, że nowoczesność oznacza dziś nie tylko zaawansowanie pod względem technologicznym, ale również, a może nawet przede wszystkim, projektowanie rozwiązań pod kątem idei zrównoważonego rozwoju.

– Tak jak w przypadku nieruchomości biurowych, tak i na rynku magazynowym deweloperzy coraz większą wagę przywiązują do stosowania rozwiązań ekologicznych – mówi Maciej Chmielewski, senior partner, dyrektor działu powierzchni logistycznych i przemysłowych w Colliers.

Przytacza kilka przykładów najpopularniejszych rozwiązań tego rodzaju. To np. instalacje do odzyskiwania szarej wody, energooszczędne oświetlenie LED, systemy do sterowania oświetleniem z czujnikami obecności czy ładowarki do samochodów elektrycznych. Coraz częściej wykorzystywane są też alternatywne źródła energii, w przypadku magazynów głównie pochodzącej z paneli fotowoltaicznych. – W fazie testowej jest również specjalny rodzaj betonu o właściwościach fotokatalitycznych, który pochłania CO2 i pyły zawieszone – mówi Chmielewski.

Zauważa, że pojawia się także coraz więcej rozwiązań well-beingowych, mających na celu zapewnienie jak największego komfortu użytkowania przestrzeni. To np. roślinność zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz budynku czy specjalne strefy relaksu.

– Wprowadzanie tego typu rozwiązań jest istotne w procesie ubiegania się o zielone certyfikaty potwierdzające ekologiczność budynków. Certyfikaty te stają się standardem dla nowo oddawanych projektów deweloperskich, podnosząc ich wartość w oczach inwestorów oraz najemców. Coraz więcej właścicieli już istniejącej powierzchni również decyduje się na dostosowanie jej do wymagań określanych przez systemy certyfikacji – korzyści w większości przypadków przewyższają bowiem koszty takiej operacji. Obecnie już ponad 30 proc. magazynów posiada zielone certyfikaty, głównie w systemie BREEAM. Spodziewam się, że powierzchnia magazynowa, która trafi na rynek w najbliższych latach, będzie coraz bardziej „zielona" i w coraz wyższym standardzie – podsumowuje Maciej Chmielewski.

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie
Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi 
Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich.