Jak podaje Komisja Europejska, zanieczyszczenie powietrza jest główną przyczyną przedwczesnych zgonów i chorób oraz stanowi największe środowiskowe zagrożenie dla zdrowia w Europie. Większość Europejczyków mieszka, niestety, na obszarach, gdzie zanieczyszczenie powietrza osiąga wysoki poziom. Zarówno krótkotrwałe, jak i długotrwałe narażenie na nie może prowadzić do wielu różnych chorób, w tym udaru mózgu, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, raka tchawicy, oskrzeli i płuc, zaostrzenia astmy i infekcji dolnych dróg oddechowych.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) dostarcza dowodów na powiązania między narażeniem na zanieczyszczenie powietrza a cukrzycą typu 2, otyłością, ogólnoustrojowym stanem zapalnym, chorobą Alzheimera i demencją. Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem z kolei zaklasyfikowała zanieczyszczenie powietrza, w szczególności PM2,5, jako główną przyczynę raka. Zdaniem WHO konieczne jest podejmowanie działań, zmierzających do ograniczenia emisji pyłów. Według organizacji oddychanie czystym powietrzem powinno być podstawowym prawem człowieka.

Rola miast nie do przecenienia

Dużą rolę do odegrania mają w tym miasta. To one są odpowiedzialne za około 60 proc. emisji globalnych gazów cieplarnianych. Z ogólnopolskiego badania, które w ubiegłym roku przeprowadził E.ON Polska, stołeczny dystrybutor energii elektrycznej wynika, że według 71 proc. ankietowanych to rolą władz, również tych lokalnych, jest prowadzenie działań proekologicznych i inwestowanie w nie. – Głównym zadaniem samorządu lokalnego jest zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty. Jeżeli z badań wynika, że jest taka potrzeba wspólnoty samorządowej, to władze są zobowiązane do jej realizacji – mówił Jacek Kisiel, zastępca dyrektora Biura Ochrony Powietrza i Polityki Klimatycznej w Urzędzie Miasta Stołecznego Warszawy w podcaście E.ON Talks.

Materiał promocyjny PartneraMateriał promocyjny Partnera 

Jolanta Szymańska, managerka E.ON Polska do spraw współpracy z sektorem publicznym, zauważyła, że istotną rolą samorządów jest przede wszystkim ograniczenie gazów cieplarnianych. – Według mnie wyzwaniem, przed którym stoją gminy, miasta, samorządy, jeśli chodzi o aspekty środowiskowe, jest przede wszystkim ograniczenie gazów cieplarnianych. Przy tego typu inwestycjach realizowanych przez samorządy ważne jest to, aby mieszkańcy danego miasta czy gminy wiedzieli, a też widzieli, że pieniądze z ich podatków są dobrze gospodarowane i żeby ten efekt rzeczywiście był tu i teraz – podkreślała ekspertka.

Przypomniała, że w zakresie ograniczania emisji, istotne są działania podnoszące efektywność energetyczną budynków, ważne jest także inwestowanie w zrównoważony transport, a także racjonalne gospodarowanie przestrzenią miejską.

Miasta z certyfikatami

Wiele miast już od dawna podejmuje działania zmierzające do poprawy jakości powietrza. Warszawa w 2007 roku zapisała się do organizacji C40 (stowarzyszenia miast, które dobrowolnie obligują się do działań na rzecz środowiska), a następnie przystąpiła do porozumienia burmistrzów. Wtedy także ze środków własnych miasta utworzono fundusz antysmogowy. Warszawa zainwestowała także w pomiar jakości powietrza. – Każdy może w danym momencie zajrzeć do telefonu i sprawdzić, jaka jest jakość powietrza. Tutaj nie ma żadnej możliwości interpretacji wyników. Jak tylko jakość powietrza w Warszawie się pogarsza, w zasadzie od razu to wiemy i miasto spotyka się z krytyką, i słusznie. Obecnie rozbudowujemy system badania jakości powietrza w Warszawie i gminach ościennych o 165 nowych czujników i jest to jedno z największych zamówień tego typu w Europie – mówił Jacek Kisiel z Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy.

Stolica, wraz z trzema innymi miastami (Kielcami, Lublinem, Gdańskiem i Gdynią) może pochwalić się także certyfikatami zgodności z normą ISO 37120. Certyfikat ISO 37120 „Zrównoważony rozwój społeczny - Wskaźniki usług miejskich i jakości życia" w uproszczeniu nazywana jest "normą smart city" przyznawany jest przez World Council on City Data z siedzibą w Toronto. Norma ujmuje takie zagadnienia jak emisja, zużycie energii czy mobilność. Łącznie ocenia się kilkanaście aspektów, zwracając uwagę na efektywność energetyczną, zużycie energii na mieszkańca, zakład produkcyjny i inne. Na podstawie skomplikowanego zestawienia komisja decyduje o nadaniu certyfikatu miastu. – Certyfikaty wydawane są w kilku kolorach. To oznacza ich kolejne stopnie rozwoju. Najwyższy certyfikat ma kolor platynowy. Taki certyfikat w Polsce mają już 3 miasta i są to Gdynia, Kielce Warszawa. Te trzy aglomeracje mogą określać się mianem smart cities – inteligentnych miast – mówi Jolanta Szymańska, managerka E.ON Polska do spraw współpracy z sektorem publicznym.

Materiał promocyjny PartneraMateriał promocyjny Partnera 

Rola każdego z nas

Uczestnicy podcastu E.ON Talks zgodnie przyznali, że rolę w zakresie ekologii mają do odegrania także mieszkańcy miast. Warszawa wyszła z inicjatywą panelu obywatelskiego z wykorzystaniem losowania. Kilka tysięcy obywateli pytana jest o chęć udziału w konsultacjach społecznych, a spośród nich losuje się tych, którzy zostają zaproszeni na spotkania i mają realny głos w zakresie podejmowania decyzji. Uczestniczą także w specjalnym cyklu szkoleń i warsztatów, uzyskując dostęp do wiedzy, która pozwala podejmować właściwe, ekologiczne wybory. Dzięki temu w proces zarządzania miastem włączone są osoby, które w normalnej sytuacji nie mają takiej możliwości.

- Dzięki takim konsultacjom udało się m.in. podjąć decyzję, że na wszystkich budynkach miejskich do końca 2030 roku mają być zainstalowane panele fotowoltaiczne. W marcu radni miejscowi w wyniku tej rekomendacji postanowili przyznać - mimo trudnej sytuacji finansowej - dodatkowe środki na tak zwany fundusz rozwoju fotowoltaiki miejskiej 60 milionów złotych – zwracał uwagę Jacek Kisiel.

Poprawa jakości powietrza to sprawa nas wszystkich i tylko wspólne działania: władz centralnych, samorządowych i mieszkańców mają szansę dokonać realnych zmian, na których każdemu przecież zależy.

Materiał promocyjny PartneraMateriał promocyjny Partnera 

Rozmowa ekspertów odbyła się w ramach cyklu podcastów E.ON Talks. Materiał można także odsłuchać i zobaczyć na stronie firmowej E.ON.  Dyskusja o roli polskich miast w walce z zanieczyszczeniem powietrza odbyła się w ramach odcinka 3 oraz odcinka 4 podcast. Te i inne rozmowy są dostępne na Spreaker, Spotify, iTunes i Podcasty Google.