Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Podczas pandemii Covid-19 osobom starszym grozi niebezpieczeństwo w całej Europie, podobnie jak wszędzie indziej. Dramatyczne liczby zgonów w domach opieki przyprawiają o dreszcze.

Trzeba będzie wiele przemyśleć w systemach publicznej opieki zdrowotnej i dobrych praktyk, koniecznych, żeby móc dotrzeć do wszystkich i efektywnie ich leczyć, by przezwyciężyć instytucjonalizację. Jesteśmy zaniepokojeni bolesnymi historiami masowych zgonów osób starszych w domach opieki. Podatny grunt znajdują idee poświęcania ich życia na rzecz innych.

Papież Franciszek nazywa to „kulturą odrzucenia”, która odbiera osobom starszym prawo do bycia traktowanymi jak osoby, a nie numery, a w pewnych przypadkach nawet nie jak one.

W wielu krajach w obliczu wymagań związanych z leczeniem pojawia się niebezpieczny model, który sprzyja „selektywnej opiece zdrowotnej”, uznającej życie osób starszych za zbyteczne. Ich większa wrażliwość, postępujący wiek, możliwe inne choroby, z którymi się borykają, miałyby usprawiedliwiać „wybór” leczenia osób młodszych i zdrowszych.

Poddawanie się takiemu rozwiązaniu jest po ludzku i z punktu widzenia prawa nie do zaakceptowania. Są to zasady zawarte także w religijnej wizji życia, ale również w prawach człowieka i deontologii lekarskiej. Żaden „stan konieczności” nie może legitymizować ani kodyfikować odstępstw od tych zasad. Teza, że krótsza oczekiwana długość życia prowadzi do „legalnego” pomniejszenia jego wartości, z punktu widzenia prawa jest barbarzyństwem.

Fakt, że dochodzi do tego poprzez narzucenie (przez państwo albo instytucje służby zdrowia) wbrew woli samej osoby, stanowi kolejne niedopuszczalne pozbawienie praw jednostki.

Wkład osób starszych jest nadal przedmiotem ważnych refleksji we wszystkich kulturach. Ma on fundamentalne znaczenie w strukturze społecznej i solidarności pomiędzy pokoleniami. Nie można pozwolić na śmierć pokolenia, które walczyło przeciwko dyktaturom, zmagało się z rekonstrukcją po wojnie i zbudowało Europę.

Wierzymy, że należy zdecydowanie potwierdzić zasady równego traktowania i powszechnego prawa do opieki lekarskiej, ustanowione na przestrzeni wieków. Czas poświęcić wszystkie niezbędne zasoby na ocalenie jak największej liczby istnień ludzkich i humanizację dostępu do opieki dla każdego. Wartość życia pozostaje taka sama dla wszystkich. Kto deprecjonuje życie najsłabszych i najwrażliwszych osób starszych, przygotowuje się na deprecjonowanie życia wszystkich.

Tym apelem wyrażamy ból i wielkie zatroskanie wobec zbyt wielu śmierci osób starszych w ostatnich miesiącach i mamy nadzieję, że moralny bunt zmieni kierunek w opiece nad osobami starszymi, aby przede wszystkim najsłabsi nie byli nigdy uważani za ciężar, lub jeszcze gorzej, za osoby bezużyteczne.

Andrea Riccardi, historyk, założyciel Wspólnoty Sant’Egidio, Włochy

Simonetta Agnello Hornby, pisarka, Wielka Brytania

Irina Bokova, była dyrektor generalna UNESCO, członek Komitetu na rzecz Braterstwa Ludzkiego, Bułgaria

Manuel Castells, profesor socjologii na University of California w Berkeley, Hiszpania

Marie De Hennezel, psycholog, Francja

Jean-Pierre Denis, redaktor naczelny tygodnika „La Vie”, Francja

Giuseppe De Rita, założyciel CENSIS (Centro Studi Investimenti Sociali), Włochy

Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska, Polska

Mark Eyskens, były premier Belgii

Stefania Giannini, zastępca dyrektora generalnego UNESCO, Włochy

Felipe González Márquez, były premier Hiszpanii

Jürgen Habermas, filozof, Niemcy

Adam Michnik, redaktor naczelny „Gazety Wyborczej”, Polska

Maria Antónia Palla, dziennikarka, Portugalia 

Navi Pillay, sędzia, przewodnicząca Międzynarodowej Komisji przeciwko Karze Śmierci (ICDP), Republika Południowej Afryki

Hans Gert Pöttering, były przewodniczący Parlamentu Europejskiego, Niemcy

Romano Prodi, były przewodniczący Komisji Europejskiej, Włochy

Jeffrey D. Sachs, dyrektor Sieci Rozwiązań na rzecz Zrównoważonego Rozwoju przy ONZ, USA

Annette Schavan, była minister edukacji i badań naukowych w rządzie federalnym Niemiec

Michel Wieviorka, socjolog, przewodniczący Fundacji „Maison des Sciences de l'Homme” w Paryżu, Francja

Kard. Matteo Zuppi, arcybiskup Bolonii, Włochy

Inicjatorem i pomysłodawcą jest Wspólnota Sant'Egidio.

Każdy może dodać swój podpis i sprawdzić, kto jeszcze dołączył do Apelu: eventi@santegidio.org

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.