Wybory są świętem demokracji i powinny być przeprowadzane w czasie, w którym każdy obywatel mający czynne prawo wyborcze może wziąć w nich udział bez narażania zdrowia swojego i swoich najbliższych.
Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Helsińska Fundacja Praw Człowieka wyraża stanowczy sprzeciw wobec przyjętych przez Sejm zmian w kodeksie wyborczym (druki sejmowe nr 299 i 299-A). Zmiany takie nie mogą być wprowadzane pod osłoną nocy, bez jakiejkolwiek możliwości ich konsultacji, a przede wszystkim z naruszeniem wszystkich obowiązujących procedur. Zmiany takie nie mogą być dokonywane pod pretekstem pomocy ekonomicznej w trudnej dla społeczeństwa sytuacji spowodowanej epidemią. 

Wprowadzanie jakichkolwiek nowelizacji do kodeksu wyborczego 42 dni przed wyborami stoi w jaskrawej sprzeczności z Konstytucją RP. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 20 lipca 2011 roku, sygn. akt K 9/11 wskazał, że żadne zmiany w kodeksie wyborczym nie mogą być dokonywane później niż sześć miesięcy przed wyborami. Działanie takie stanowi naruszenie art. 2 Konstytucji RP, a więc zasady demokratycznego państwa prawnego. Wyrok ten nigdy nie był w powyższym zakresie kwestionowany przez teoretyków oraz praktyków prawa, a także partie polityczne i uzyskał powszechną akceptację.

Należy podkreślić, że proponowane zmiany w kodeksie wyborczym w żaden sposób nie sprawią, że wybory prezydenckie będą miał charakter powszechny, czyli ogólnodostępny dla każdej osoby mającej prawo udziału w głosowaniu. Zapewnienie obywatelom poddanym kwarantannie prawa do głosowania korespondencyjnego ma i tak charakter niepełny i teoretyczny. Wiele osób może bowiem zostać poddanych kwarantannie na mniej niż pięć dni przed wyborami, co sprawi, że stracą one prawo do głosowania, a wybory nie będą mogły mieć charakteru powszechnego.

Obecnie w Polsce mamy do czynienia ze stanem epidemii. Obywatele nie mogą organizować zgromadzeń powyżej dwóch osób, a granice zostały zamknięte. Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że zakazy te mają na celu ochronę zdrowia obywateli. Jednakże te właśnie ograniczenia powodują naruszenia w zakresie podstawowych zasad prawa wyborczego, tj. zasady powszechności i równości wyborów. Wskazać także należy, że obecne warunki znacząco ograniczają możliwość swobodnego prowadzenia kampanii wyborczej, zwłaszcza polityków opozycji. W takiej sytuacji można mówić wręcz o naruszeniu zasady wolnych wyborów – niewyrażonej wprost w konstytucji, ale będącej conditio sine qua non państwa demokratycznego i chronionej przez artykuł 3 pierwszego protokołu dodatkowego do konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (konwencji europejskiej).

Wybory są świętem demokracji i powinny być przeprowadzane w czasie, w którym każdy obywatel mający czynne prawo wyborcze może wziąć w nich udział bez narażania zdrowia swojego i swoich najbliższych. Tymczasem wprowadzony w Polsce stan epidemii oznacza, że życie i zdrowie wielu osób pozostaje narażone. Każdy obywatel udający się do lokalu wyborczego lub na pocztę będzie musiał się zastanowić, czy chce narazić swoje życie i zdrowie, oddając głos w wyborach. Niewątpliwie sprawi to, że wiele osób zrezygnuje z udziału w wyborach prezydenckich i nie skorzysta z jednego z najważniejszych praw politycznych. W ten sposób swojego prawa wyborczego mogą zostać pozbawione osoby przewlekle chore, które w wielu przypadkach są osobami o osłabionej odporności. Sprawi to, że osoby te nie będą traktowanie w równy sposób w rozumieniu art. 32 Konstytucji RP. Tym samym przeprowadzone wybory nie będą powszechne. Podkreślenia wymaga także to, że wiele osób w obawie o swój stan zdrowia i życia nie weźmie udziału w pracach komisji wyborczych bądź jako mężowie zaufania.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, podkreślić trzeba, że przeprowadzanie wyborów w takich warunkach bardzo osłabi ich wiarygodność zarówno w kraju, jak i w ocenie międzynarodowej. Do tego osłabienia przyczyni się jeszcze dodatkowo wprowadzanie zmian w kodeksie wyborczym w sposób niekonsultowany i sprzeczny z prawem.

Warszawa, dnia 28 marca 2020 r.

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie
Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi 
Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich.
Więcej
Komentarze
Zaloguj się
Chcesz dołączyć do dyskusji? Zostań naszym prenumeratorem