Nie wolno narażać zdrowia i życia ludzi - prawo przewiduje zresztą za to odpowiedzialność karną. Sąd Najwyższy wskazał już, że w obecnych warunkach kandydaci nie są w stanie zbierać podpisów poparcia. Do tego nie każdy, kto chce, będzie mógł głosować. A zasadą polskich wyborów jest ich powszechność. Część wyborców będzie w kwarantannie, nie każdy będzie w stanie wydobyć zaświadczenie o prawie do głosowania. Nie mamy procedur bezpiecznego głosowania - ani dla wyborców, ani dla komisji wyborczych. Jak PKW wyobraża sobie organizację głosowania np. w szpitalach?
Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

- Narażenie głosujących obywateli oraz członków komisji wyborczych na poważne zagrożenie zdrowia i życia może rodzić odpowiedzialność funkcjonariuszy publicznych, w tym funkcjonariuszy organów wyborczych, o charakterze cywilnoprawnym, a nawet karnym. W przekonaniu RPO równie istotna jest odpowiedzialność moralna za zdrowie i życie wszystkich polskich obywateli. Dlatego w ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich według wiedzy na dzień dzisiejszy i według racjonalnych przewidywań na przyszłość wybory planowane na dzień 10 maja 2020 r. nie powinny się w takich warunkach odbyć – napisał Adam Bodnar do przewodniczącego Państwowej  Komisji Wyborczej Sylwestra Marciniaka i poprosił o oficjalne stanowisko.

RPO z uwagą obserwuje decyzje podejmowane w innych państwach, w których wybory i referenda zaplanowane na najbliższy czas zostają odwołane i przesunięte na inne terminy. Przypomina przewodniczącemu PKW, że odwołana została druga tura wyborów samorządowych we Francji (zaplanowana na 22 marca 2020 roku), wybory parlamentarne w Serbii (zaplanowane na 26 kwietnia 2020 roku), wybory samorządowe w Wielkiej Brytanii (zaplanowane na pierwszy tydzień maja 2020 roku) czy wybory w Szwajcarii (wiele wyborów, w tym lokalnych, zaplanowanych na okres marzec-maj 2020 roku).

Dodatkowo RPO zwraca uwagę, że 23 marca 2020 r. Sąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych (w składzie sędziów orzekających w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych SN: SSN Józef Iwulski, SSN Katarzyna Gonera, SSN Dawid Miąsik) skargi pełnomocnika wyborczego Komitetu Wyborczego Kandydata na Prezydenta RP Sławomira Grzywy uznał, że w obecnych warunkach kandydaci nie są w stanie zebrać wymaganych podpisów.

Wiele osób nie będzie mogło wziąć udziału w wyborach

Nawet 100 tys. osób może być w momencie wyborów objęta kwarantanną. Nie rozwiąże ich problemu głosowanie korespondencyjne, bo od 2018 r. - wbrew ostrzeżeniom RPO - ograniczono je tylko do wyborców z orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym lub znacznym. Pozostający w kwarantannie nie będą też mogli skorzystać z głosowania przez pełnomocnika. Bowiem pełnomocnictwo trzeba sporządzić urzędowo, a cała ta procedura jest skierowana wyłącznie do wyborców z niepełnosprawnością i w zaawansowanym wieku.

Znacząco utrudnione bądź niemożliwe będzie także pobieranie zaświadczenia o prawie do głosowania, jeśli ktoś w dniu wyborów będzie poza miejscem zamieszkania (w czasie poprzednich wyborów prezydenckich wydano 251 242 takich zaświadczeń). Wniosek o zaświadczenie można wysłać listem czy mailem, ale po odbiór trzeba się stawić w urzędzie osobiście.

Poważne wątpliwości może też budzić procedura dopisania wyborcy do spisu. To z kolei ważne zwłaszcza dla wyborców z dużych miast, którzy zameldowani są w innym miejscu. Do spisu można się dopisać za pośrednictwem platformy OBYWATEL.GOV.PL i ePUAP, ale trzeba mieć profil zaufany lub e-dowód. D wyrobienia potrzebna jest wizyta w urzędzie lub banku. Do tego, jak pokazały poprzednie wybory, procedura e-dopisywania się do list nie jest skuteczna, urzędy nie nadążały z reakcją na wpływające wnioski. Teraz zaś wielu urzędników odesłano do domu i nie wiadomo, czy taką czynność jak dopisanie do spisu wyborców będą mogli wykonać zdalnie.

Zagrożenia zdrowotne

Nie mamy dziś regulacji mówiących o tym, jak można bezpiecznie oddać głos w warunkach zagrożenia epidemicznego. Nie wiadomo, jak wyborca korzystający z konstytucyjnej wolności wyboru miałby jednocześnie zastosować się do zaleceń ministra zdrowia i głównego inspektora sanitarnego, którzy wskazują, jak zachowywać się bezpiecznie i nie ryzykować zdrowiem i życiem swoim i innych.

Poważnym wyzwaniem dla PKW będzie opracowanie trybu bezpiecznego głosowania, by zachowane zostały warunki bezpieczeństwa, w tym m.in. kwestia bezpiecznego oddzielenia wyborców i członków obwodowej komisji wyborczej od siebie, dezynfekcji materiałów, sprzętów itp., reagowania na tworzące się w lokalu kolejki (wyborcy przychodzą do lokalu falami, a nie stale), zachowując bezpieczne odstępy.

Wątpliwości wzbudzać może m.in. kwestia prowadzenia skutecznych działań przez obwodowe komisje wyborcze w razie konieczności wezwania do lokalu służb medycznych lub sanitarnych – jak wtedy wyglądać będzie dalsze głosowanie?.

Wyzwaniem będzie zapewnienie możliwości bezpiecznego oddania głosu wyborcom z niepełnosprawnościami (oni korzystają m.in. z nakładek na karty do głosowania czy też z pomocy innego wyborcy).

Jak ma wyglądać głosowanie w szpitalach i więzieniach? W 2015 r. utworzono 1422 obwody w szpitalach i zakładach pomocy społecznej oraz 194 obwody w zakładach karnych, aresztach śledczych.

Powstaje także pytanie o możliwość skutecznego przeprowadzenia głosowania dla polskich wyborców z zagranicy - wobec wprowadzonych w różnych państwach ograniczeń związanych z przeciwdziałaniem epidemii. W 2015 r. do spisów wyborców prowadzonych przez konsulów wpisało się ponad 250 tys. obywateli, z których kilkadziesiąt tys. zagłosowało korespondencyjnie. Obecnie głosowanie korespondencyjne nie jest możliwe.  

W tym kontekście bardzo trudno jest ocenić frekwencję wyborczą 10 maja 2020 r. Z pewnością znacznie wyższa będzie absencja „przymusowa” (wyborcy z przyczyn od nich niezależnych nie będą mogli wziąć udziału w głosowaniu). Wyniki badań opinii społecznej wskazują, że przeważająca większość ankietowanych widzi niebezpieczeństwo organizowania wyborów w tym terminie. 70 proc. postuluje, by termin wyborów został przesunięty na jesień.

Obawy związane z techniczną organizacją wyborów

Zgodnie z kalendarzem wyborczym w najbliższym czasie powinny zostać skompletowane składy obwodowych komisji wyborczych. W 2015 r. powołano 27 817 obwodowych komisji wyborczych, w których zasiadało ponad 220 tys. osób. Biorąc pod uwagę obecne przepisy kodeksu wyborczego, określające skład komisji, konieczne będzie zaangażowanie do prac minimum ok. 150 tysięcy osób. Czy uda się to zrobić w terminie? Ogromnym wyzwaniem będzie zapewnienie członkom komisji pełnego bezpieczeństwa w kontekście zagrożenia koronawirusem.

Unia Metropolii Polskich oraz Związek Miast Polskich przekazały już PKW zastrzeżenia i obawy dotyczące organizowania pracy obwodowych komisji wyborczych. Najpoważniejszym wyzwaniem wydaje się zapewnienie bezpieczeństwa w dniu głosowania. Głosowanie odbywa się w godzinach 7- 21. Oznacza to konieczność zaangażowania się w prace od wczesnego rana do najprawdopodobniej późnych godzin nocnych (liczenie głosów).

Przedstawiciele samorządów mówią też o trudnościach w przygotowaniu lokali wyborczych w budynkach od dłuższego czasu zamkniętych (szkoły, przedszkola). Może się to skończyć złą organizacją i nieprzygotowaniem lokali do potrzeb wyborców z niepełnosprawnościami, brakiem wyposażenia gwarantującego tajność głosowania itp. Nie bardzo też wiadomo, jak zapewnić tym pomieszczeniom bezpieczeństwo epidemiologiczne, gdyby miały zostać otwarte po wyborach.

Rzecznik Praw Obywatelskich bada też problematykę prowadzenia kampanii wyborczych przez kandydatów, m.in. pod kątem zasady równości szans. Dlatego możliwe są kolejne wystąpienia z uwzględnieniem nowych ustaleń.

---

Obywatelską petycję  ws. odroczenia wyborów można podpisać TUTAJ .

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie
Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi 
Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich.
Więcej na ten temat
Komentarze
Zaloguj się
Chcesz dołączyć do dyskusji? Zostań naszym prenumeratorem
Bardzo ważny i potrzebny apel. Świetne podsumowanie zagrożeń. Problem w tym, ze rozum nie ma dostępu do kaczystow. Określenie *po trupach do celu* staje sie dramatycznie dosłowne.
@halice1
konusowirus zaatakował dużo wcześniej i wyjadł mózgi. Teraz to już tylko zombiaki snujące się po ulicach.
już oceniałe(a)ś
0
0
Panie Rzeczniku Praw Obywatelskich, dla pana Naczelnika Państwa Jarosława Aleksandra Kaczyńskiego nie ma rzeczy niemożliwych. Nawet parasol w zadku otworzy i potem go wyjmie bez jego wcześniejszego złożenia. Ludzie małej wiary, nie wątpcie w Geniusz naszego Wielkiego Zbawcy Ojczyzny!!!
@korab1
a poza tym w kombinezonie z kotem i ochroną może i ciasnawo ale za to przytulnie
i ni widu i ni słychu zdradzieckich mord
już oceniałe(a)ś
5
0
@zyzol
a i urna na kolanach i przez chmury wirusów w koronie będzie musiała odwiedzić
JAŚNIE PANA i co ważniejsze sługi
już oceniałe(a)ś
3
0
@zyzol
Świrus jest odporny na wirus. Być może to jest ten nasz pacjent Zero, wszyscy zemrą tylko on pozostanie jako jedyny prawdziwy Polak i katolik:))
już oceniałe(a)ś
4
0
@korab1
Gdyby go wyjął bez złożenia ale drugą stroną, zrobiłby naprawdę na mnie wrażenie. Na Face zagrarantowany miałby status wirala.
już oceniałe(a)ś
4
0
@korab1
jest to pacjent zero wirusa pisBOLSZEWICKIEGO koronowany na którymś z posiedzeń Sejmu gdzie padło coś o jaśnie państwie
już oceniałe(a)ś
4
0
Do rzadzacej kasty nie docieraja zadne argumenty.!!!!!
@jozwa51
chyba że prześlizgnie się jakiś argumencik w koronie
już oceniałe(a)ś
6
0
PISUAR JEST ODPORNY NA WIRUSA WIEDZY EPIDEMIOLOGICZNEJ ?
@jerzy2015
Typowy pisuar jest płaskoziemcem i antyszczepionkowcem. Mówiąc inaczej - kretynem.
już oceniałe(a)ś
2
0
Spoko, pani Gersdorf kończy się kadencja 30 kwietnia, Sąd Najwyższy, Trybunał Stanu itd. znajdą się w "dobrych rękach". Nikt PiSu nie rozliczy za cokolwiek. Potem się wymieni RPO na Julię Przyłębską i już nikt nawet nie będzie bręczał.
już oceniałe(a)ś
14
0
Sylwester Marciniak - pojdziesz siedziec, jesli zlamiesz prawo ..
Warto?
@EULOGOS
Dla konfitur wszystko!
już oceniałe(a)ś
1
0
Szybko szybko, czym prędzej róbmy wybory, bo jeszcze Budyniowi i pisdzielskiej spółce spadnie, kiedy zaczną się masowe zwolnienia, inflacja wystrzeli jak z procy, a kostnice nie nadążą z przyjmowaniem nowych lokatorów.
już oceniałe(a)ś
12
0
jak się nazywa choroba prezia ,może mi ktoś powie. paranoja ,schizofrenia ,czy jeszcze coś innego. jak ktoś taki może decydować o calym spoleczeństwie. a prezydent ,rząd ,większość sejmowa boją się wychylić i mieć wlasne zdanie bo prezio się pogniewa? przecież przez jego parcie na wybory tysiące ludzi mogą umrzeć. czy te jełopy z pis-u tego nie widzą bo i prezio i prezydent są chorzy na "władzę".
już oceniałe(a)ś
11
0