Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Szanowny Panie Ministrze,

piszemy do Pana, by wyrazić oburzenie i stanowczy protest przeciw bezczeszczeniu na terenie państwa polskiego ukraińskich grobów. Wzywamy Pana do potępienia tych barbarzyńskich czynów, godzących w ogólnoludzkie wartości, w szczególności zaś te leżące u podstaw cywilizacji europejskiej, do której od wieków Rzeczpospolita Polska przynależy.

13 stycznia br. Związek Ukraińców w Polsce poinformował Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Komisję Mniejszości Narodowych i Etnicznych Sejmu RP oraz Instytut Pamięci Narodowej o kolejnym akcie profanacji oraz dewastacji ukraińskiego grobu, tym razem na terenie dawnej wsi Monasterz, położonej w gminie Horyniec w województwie podkarpackim. Mogiła żołnierzy Ukraińskiej Powstańczej Armii poległych 2 i 3 marca 1945 roku w walce z oddziałami sowieckiego NKWD ustanowiona została przez Radę Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa w 1999 roku i mimo upływu lat nadal pozostaje niewpisana do ewidencji grobów i pomników wojennych, co w praktyce oznacza, że państwo polskie nie zapewnia jej ochrony.

Zanegowano prawo do pamięci 

Pomnik nagrobny w Monasterzu zbezczeszczono i zdewastowano po raz pierwszy w 2015 roku. W styczniu tego roku tablica zawierająca nazwiska i imiona poległych została ponownie rozbita na jeszcze drobniejsze części i wraz z pociętymi na kawałki tradycyjnymi ukraińskimi ręcznikami wyrzucona do jamy pozostałej na terenie po greckokatolickim monasterze. Wymowa tej dewastacji jest jednoznaczna – sprawcy chcieli pokazać, że obywatele polscy narodowości ukraińskiej nie mają prawa do przestrzeni cmentarnej na terenie państwa polskiego. W sposób przywodzący na myśl najgorsze historyczne skojarzenia zanegowano ich prawo do pamięci, brutalnie wymazując ślad ich istnienia ze wspólnotowej przestrzeni.

Od 2014 roku zbezczeszczono w Polsce, nierzadko wielokrotnie, osiem ukraińskich grobów, krzyży i pomników. Ani władze centralne Rzeczypospolitej Polskiej, ani jakiekolwiek inne organy, w których kompetencjach leży ochrona cmentarzy i miejsc pamięci, nie podjęły żadnych działań, by zapobiec aktom barbarzyństwa i naprawić wyrządzone zło mimo istnienia dowodów rzeczowych, w tym upublicznionych w sieci nagrań dokonywanych czynów. W ani jednym przypadku nie doszło do ustalenia sprawców i postawienia ich przed sądem. Co więcej, żaden z tych aktów barbarzyństwa nie spotkał się z potępieniem wyrażonym publicznie przez instytucje państwa! A przecież unikając zajęcia jednoznacznego stanowiska, władze naszego państwa dają w sposób pośredni swe przyzwolenie na tego rodzaju haniebne działania.

Oczekujemy stanowczej reakcji 

My, autorzy niniejszego listu, podpisujemy się z całą mocą pod treścią Oświadczenia Związku Ukraińców w Polsce i kategorycznie wzywamy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Instytut Pamięci Narodowej do publicznego potępienia aktów niszczenia i profanowania na obszarze państwa polskiego ukraińskich grobów i upamiętnień. Oczekujemy również stanowczej reakcji organów ścigania. Nie godzimy się na to, by w Rzeczypospolitej Polskiej bezczeszczono jakiekolwiek groby i upamiętnienia, w których znajdują się ludzkie szczątki, bez względu na narodowość zmarłych, czas historyczny ich pogrzebania, czy chociażby przynależność do formacji wojskowych. Nie godzimy się na to, by uniwersalne prawo do spoczywania w spokoju po śmierci było w państwie polskim naruszane, a ślady istnienia naszych współobywateli w Rzeczypospolitej – brutalnie wymazywane z przestrzeni wspólnej.

Solidaryzujemy się także z postulatem Związku Ukraińców w Polsce, aby jak najpilniej władze Rzeczypospolitej w dialogu z obywatelami RP narodowości ukraińskiej wypracowały model uregulowania kwestii ukraińskich grobów i pomników stanowiących część naszego wspólnego dziedzictwa historycznego, a w szczególności dziedzictwa historycznego obywateli Polski narodowości ukraińskiej.

* lista sygnatariuszy 

Z poważaniem, w imieniu wszystkich podpisanych poniżej:

Izabella Chruślińska
Danuta Kuroń
Edwin Bendyk
Martyna Bogaczyk
Halina Bortnowska-Dąbrowska
prof. Przemysław Czapliński
Anna Dąbrowska
Tomasz Dostatni OP
Krystyna Engelking
Beata Fudalej
Grzegorz Gauden
Konstanty Gebert
Agnieszka Glińska
Witold Horowski
Jerzy Illg
Krystyna Janda
Andrzej Leder
Magdalena Łazarkiewicz
prof. Andrzej Mencwel
Joanna Onyszkiewicz
Janusz Onyszkiewicz
Grzegorz Pac
Bartosz Piechowicz
Józef Pinior
Danuta Przywara
Józef Puciłowski OP
Anda Rottenberg
Nina Smolar
Eugeniusz Smolar
Paweł Smoleński
Grażyna Staniszewska
Krzysztof Stanowski
prof. Jerzy Stępień
Rafał R. Suszek
Andrzej Szeptycki
prof. Joanna Tokarska-Bakir
ks. prof. Alfred Wierzbicki
prof. Marek Wilczyński
Agnieszka Wiśniewska
Michał Wojcieszczuk
prof. Anna Wolff-Powęska
Krystyna Zachwatowicz-Wajda

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.