Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

W czasie gospodarczego ożywienia i względnej stabilizacji my, Europejczycy, zapominamy, że nie tak dawno staliśmy na krawędzi przepaści i że nasza rzeczywistość jest ciągle paraliżowana przez niepewność geopolityczną i finansową, choćby przez rekordowo wysokie poziomy długu w Azji i Ameryce, co może doprowadzić do kolejnego światowego kryzysu gospodarczego.

Dokładnie dwa lata temu opublikowaliśmy apel o nowy renesans europejski na pierwszych stronach najważniejszych europejskich gazet. Niepokojem napełniała nas wtedy groźba implozji projektu europejskiego w bezprecedensowym momencie wzrostu nastrojów populistycznych i nacjonalistycznych. Było naszym przekonaniem, że tylko ruch gromadzący obywateli i liderów opinii z różnych stron sceny politycznej może wygenerować presję gwarantującą jedność dwudziestu siedmiu krajów Unii Europejskiej – na wypadek, gdyby Wielka Brytania miała opuścić Unię Europejską [apel został opublikowany przed referendum w Wielkiej Brytanii - przyp. tłum.].

Potrzeba nam refleksji. Nie możemy żyć w letargu 

Liderzy europejscy przystali wtedy bowiem na propozycję Davida Camerona, by nie przygotowywać planu B, ponieważ – jak wierzył – przygotowanie na negatywny wynik referendum mogło wzmocnić ryzyko negatywnego wyniku referendum. Nasz apel został przyjęty znakomicie. Dziesiątki tysięcy obywateli zareagowały na niego na całym kontynencie. Głowy państw i rządów spotkały się z nami i co najważniejsze poszły za naszą podwójną rekomendacją: pozostali zjednoczeni w procesie negocjacji z Wielką Brytanią, a także zainicjowali prace na temat przyszłości Unii.

Przewodniczący Komisji i Rady Europejskiej poprosili nas, by prowadzić refleksję na temat zawartości mapy drogowej dla Unii oraz nad najlepszym sposobem wyartykułowania suwerenności europejskiej. Wyniki tej refleksji zostały zaprezentowane w raporcie „Europejska droga do lepszej przyszłości”, który został zaprezentowany europejskim przywódcom rok temu.

Esencja naszych propozycji została w dużej mierze przyjęta przez polityków – np. przez przewodniczącego Komisji Europejskiej w jego ostatnim przemówieniu o stanie Unii, jak również przez francuskiego prezydenta Emmanuela Macrona w jego ważnych przemówieniach na Sorbonie i w Parlamencie Europejskim. Także Parlament Europejski przyjął nasze sugestie.

Wiele z naszych konkretnych rekomendacji stało się rzeczywistością, jak choćby: konsultacje obywatelskie rozpoczęte już w niektórych państwach członkowskich, postęp w badaniach w dziedzinie obronności, uczynienie badań nad sztuczną inteligencją priorytetem przez Komisję Europejską, modernizacja europejskiego modelu społecznego, Erasmus w szkołach, który pozwoli każdemu Europejczykowi doświadczać Europy od młodego wieku.

Ten postęp musi jednak być wspierany przez większe wydatki na demokratyzację Erasmusa, utrzymanie ambitnego programu kulturalnego, trwałą ekspansję w dziedzinie badań i rozwoju. Sukces napawa nas radością, ale ciągle towarzyszy nam wiele obaw. Marzenie o silniejszej Europie wyrażone przez naszych współobywateli po referendum w Wielkiej Brytanii może stać się fiaskiem, jeśli nie będą mu towarzyszyć nowe działania. Ostatnie wyniki wyborcze w Europie pokazują stały wzrost poparcia dla populistów. Co gorsze, szacunek dla rządów prawa i wartości fundamentalnych, szczególnie pluralizmu w mediach i wolności prasy, wydają się zagrożone najsilniej w historii Unii. Unia wydaje się jednak wkraczać w nowy etap w letargu, mimo że brexit wydarzy się za mniej niż rok.

Nie możemy milczeć! 

Dlatego dziś, 9 maja, wzywamy do odrodzenia Europy przez naszych liderów, jak również obywateli, liderów opinii, pracowników związków zawodowych, organizacji biznesowych na całym kontynencie. Uważamy za niezbędne, by czerwcowa Rada Europejska zobowiązała się do jasnego planu odrodzenia Unii składającego się z konkretnych działań mających pozytywny wpływ na krótko- i długoterminowe perspektywy, a także do precyzyjnego planu ich wprowadzenia. Jeśli tak się nie stanie, grozi nam ryzyko, że następne wybory europejskie będą naznaczone bezprecedensowym wzrostem poparcia sił populistycznych. Podobnie zachęcamy wszystkich Europejczyków do uczestnictwa w konsultacjach obywatelskich w nadziei, że uda się włączyć nawet najsłabszych, by pozwolić na rozważenie wszystkich, najbardziej różnorodnych opinii. To powiedziawszy, jest naszym głębokim przekonaniem, że postęp musi być kontynuowany, że powinniśmy wspólnie starać się być bardziej innowacyjni i ambitni w obecnym okresie bezprecedensowych przemian. Z tą ambicją chcemy zaproponować nowy rozdział w historii demokracji europejskiej.

W rzeczy samej proponujemy stworzenie stałego prawa do uczestnictwa w życiu politycznym Unii i zapraszamy wszystkich do uczestnictwa w civico.eu, transnarodowej i wielojęzycznej platformie obywatelskiej pozwalającej obywatelom nie tylko na uczestnictwo w konsultacjach, ale także na bezpośredni dialog obywatelski, który prowadziłby do konkretnych propozycji dla instytucji europejskich. Dzisiejsze technologie cyfrowe, rozwój tłumaczeń automatycznych, a także rozwój sztucznej inteligencji pozwalają na inną wizję demokracji. W żadnym razie nie chcemy kończyć z demokracją reprezentatywną, raczej ją uzupełnić przez demokratyczne narzędzie pozwalające na stałą partycypację obywateli. Dzisiaj, bardziej niż kiedykolwiek, jesteśmy przekonani, że nasi współobywatele muszą mieć możliwość stworzenia ponadnarodowej siły obywatelskiej.

Siedemdziesiąt lat po Kongresie Haskim, prawdziwym akcie założycielskim Unii Europejskiej, wzywamy do nowego kongresu świadomości europejskiej przed końcem roku, który gromadziłby obywateli, liderów opinii z każdej ze stron europejskiego spektrum do zapisania kolejnej karty wspólnej historii. Właśnie poprzez demokratyczną odnowę opierającą się na naszych wartościach fundamentalnych i gromadzeniu ludzi dobrej woli zbudujemy na nowo zaufanie między obywatelami Europy i instytucjami europejskimi w duchu odnowionej solidarności. To warunek podstawowy, który umożliwi przemianę Unii we wspaniałą, demokratyczną, kulturową, społeczną, środowiskową i przemysłową potęgę zdolną do wpływu na rozwój naszej planety oraz do obrony interesów obywateli – żeby przygotować nadejście lepszego świata.


**Sygnatariusze apelu ruchu Civico:

Guillaume Klossa (FR), autor inicjatywy, pisarz, były negocjator grupy refleksyjnej
ds. przyszłości Europy przy Radzie Europejskiej
Alberto Alemanno (IT), profesor prawa, założyciel organizacji Good Lobby
László Andor (HU), ekonomista, były komisarz Unii Europejskiej
Lionel Baier (CH), reżyser filmowy
Miklos Barabas (HU), dyrektor, Dom Europy
Enrique Baron Crespo (ESP), były przewodniczący Parlamentu Europejskiego
Mars di Bartolomeo (LU), przewodniczący Parlamentu Luksemburga
Brando Benifei (IT), poseł do Parlamentu Europejskiego
Sylvain Bonnet (FR), prezes NL International
Jean-Louis Borloo (FR), były minister środowiska
Mercedes Bresso (IT), posłanka do Parlamentu Europejskiego, była przewodnicząca Komitetu Regionów
Elmar Brok (DE), poseł do Parlamentu Europejskiego, były przewodniczący Komisji Spraw Zagranicznych PE
Philippe de Buck (BE), były dyrektor generalny Business Europe, członek Komitetu
Ekonomiczno-Społecznego
Thomas de Charentenay (FR), menedżer
Daniel Cohn-Bendit (FR/DE), były przewodniczący Grupy Zielonych w Parlamencie
Europejskim
Georgios Dassis (GR), były szef związków zawodowych, były przewodniczący Komitetu Ekonomiczno-Społecznego
Piotr Dudek (PL), koordynator ds. młodzieży i uniwersytetów, CIVICO Europa
Paul Dujardin (BE), dyrektor generalny BOZAR
Isabelle Durant (BE), była wicepremier, zastępca sekretarza generalnego UNCTAD
Michele Fiorillo (IT), filozof, koordynator sieci CIVICO Europa
Cynthia Fleury (FR), filozofka i psychoanalityczka
Markus Gabriel (DE), filozof
Christophe Galfard (FR), astrofizyk, pisarz
Aart de Geus (DE), przewodniczący Fundacji Bertelsmanna
Felipe Gonzalez (ES), były premier Hiszpanii, były przewodniczący Grupy Refleksyjnej nt. Przyszłości Europy w Radzie Europejskiej
Sandro Gozi (IT), minister ds. europejskich
Danuta Huebner (PL), była komisarz Unii Europejskiej, przewodnicząca Komisji ds. Konstytucyjnych Parlamentu Europejskiego
Ulrike Guérot (DE), dyrektor, European Democracy Lab
Alain Juppé (FR), były premier, mer Bordeaux
Charles Kaisin (BE), projektant
Mathieu Labey (FR), przedsiębiorca
Alain Lamassoure (FR), członek Parlamentu Europejskiego, były minister
Christophe Leclercq (FR), przedsiębiorca medialny, założyciel EurActiv
Jo Leinen (DE), członek Parlamentu Europejskiego, przewodniczący Międzynarodowego Ruchu Europejskiego
Kirsten Van den Hull (NED), członek Parlamentu
René van der Linden (NL), były przewodniczący Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy, były przewodniczący holenderskiego senatu
André Loesekrug (DE), założyciel ACapital, rzecznik J.E.D.I.
Robert Menasse (AT), pisarz
Jean-Pierre Mignard (FR), prawnik
Alexandra Mitsotaki (GR), przewodnicząca ActionAid Hellas
Jonathan Moskovic (BE), człone kzałożyciel CIVICO Europa, współkoordynator projektu G1000
Ferdinando Nelli Feroci (IT), ambasador, były komisarz Unii Europejskiej, prezes IAI
Catherine Noone (IE), senator, przewodniczący Irlandzkiego Zgromadzenia Obywatelskiego
Johanna Nyman (SE), była prezes Europejskiego Forum Młodzieży
Sofi Oksanen (FIN), pisarka
Guilherme d’Oliveira Martins (PT), dyrektor fundacji Gulbenkian, były minister
Erik Orsenna (FR), pisarz
Rossen Plesneviev (BG), były prezydent Bułgarii
Francesco Profumo (IT), były minister, prezes fundacji Compagnia di San Paolo
Sneska Quaedvlieg-Mihailovic (NL/RS), sekretarz generalna organizacji Europa Nostra na rzecz ochrony dziedzictwa europejskiego
Jean Quatremer (FR), dziennikarz i pisarz
Francesca Ratti (IT), była zastępca sekretarza generalnego Parlamentu Europejskiego, członek założyciel i przewodnicząca CIVICO Europa
Maria João Rodrigues (PT), była minister, wiceprzewodnicząca Grupy Socjalistów i Demokratów w Parlamencie Europejskim
Robin Rivaton (FR), pisarz
Petre Roman (RO), były premier
Taavi Roivas (EST), były premier
Wytze Russchen (NL), członek założyciel CIVICO Europa
Jochen Sandig (DE), dyrektor Sasha Waltz and Guests dance company
Roberto Saviano (IT), pisarz
Nicolas Schmit (LU), minister pracy i imigracji
Gesine Schwan (DE), przewodnicząca Governance Platform Humboldt-Viadrina
Denis Simonneau (FR), prezes EuropaNova
Benjamin Spark (BE), artysta
Wolfgang Tillmans (DE), fotograf i artysta plastyk
Kirsten Van den Hull (NL), członek Parlamentu
René van der Linden (NL), były przewodniczący Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy, były przewodniczący senatu holenderskiego
Guy Verhofstadt (BE), były premier, przewodniczący Grupy Liberałów w Parlamencie Europejskim
Vaira Vike Freiberga (LAT), była prezydent Litwy
Cédric Villani (FR), matematyk, członek Parlamentu
Pietro Vimont (FR/IT); członek założyciel i dyrektor operacyjny, CIVICO Europa
Luca Visentini (IT), sekretarz generalny Europejskiej Federacji Handlu, Leendert de Voogd (NL), menedżer
Sasha Waltz (DE), tancerka i choreografka
Wim Wenders (DE), reżyser filmowy

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.