Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Wypowiadali się już ludzie nauki, Polskie Towarzystwo Psychiatryczne, rzecznik praw obywatelskich, felietoniści, stowarzyszenia i fundacje. Pod petycją sformułowaną przez Joannę Ławicką, pedagoga, terapeutkę, osobę z zespołem Aspergera, podpisało się ponad 5 tysięcy osób.

Tak wiele zostało już powiedziane na temat błędów merytorycznych zawartych w tekście oraz o społecznej szkodliwości postawy prezentowanej przez jego autora, że trudno dodać coś nowego. Artykuł dra Nowaka uzmysławia nam, że brak świadomości, czym są zaburzenia ze spektrum autyzmu, jest powszechny w naszym społeczeństwie, również u osób odpowiedzialnych za jego edukację, a więc obdarzanych dużym zaufaniem społecznym.

Reakcja "Rzeczpospolitej" - jeszcze bardziej niepokojąca

O ile sam artykuł jest wyrazem głębokiej pogardy dla osób z ASD i wywołuje nasz niesmak, a nawet obrzydzenie, o tyle reakcja „Rzeczpospolitej” na zarzuty i protesty jest czymś jeszcze bardziej niepokojącym.

Ze smutkiem przyjęliśmy oświadczenie Bogusława Chraboty, redaktora naczelnego „Rzeczpospolitej”, świadczące o całkowitym niezrozumieniu problemu. Mamy poważne wątpliwości co do tego, czy redaktor Chrabota w ogóle zapoznał się z zarzutami stawianymi wobec artykułu. Gdyby to zrobił, nie użyłby sformułowania „osoby chore na zespół Aspergera”, powtarzając tym samym wielokrotnie wytykany błąd merytoryczny z tekstu Nowaka.

Rysunki inspirowane przeżyciami osób z zespołem AspergeraRysunki inspirowane przeżyciami osób z zespołem Aspergera Karolina Plewińska

Zespół Aspergera nie jest chorobą

Autyzm nie jest chorobą. To zaburzenia rozwojowe.

Oświadczenie redaktora naczelnego „Rzeczpospolitej” jest ewidentnym przykładem non-apology apology. Zostało sformułowane tak, aby uniknąć odpowiedzialności za opublikowanie tak szkodliwego tekstu. Niepokoi nas usprawiedliwianie tej haniebnej publikacji wolnością słowa.

Od próby uporządkowania faktów (J. Ćwiek „Wokół tekstu Piotra Nowaka: Dyskryminacja, asperger. Wielki spór”) „Rzeczpospolita” proponuje rozpoczęcie debaty: „Czy orzeczenie o zespole Aspergera powinno być barierą w edukacji?” – w którym to zagadnieniu gazeta zdaje się upatrywać sedna problemu, podczas gdy leży ono zupełnie gdzie indziej.

Nie zgadzamy się na tak sformułowany temat debaty

Równie dobrze można by rozpocząć (zaznaczmy – w poważnym dzienniku) debatę na temat praw wyborczych kobiet. Prawa osób z różnego rodzaju niepełnosprawnościami zostały, podobnie jak i prawa kobiet, już dawno wywalczone i są rzeczywistością, usankcjonowaną prawnie. Jesteśmy zażenowani tym, że opiniotwórczy ogólnopolski dziennik w ten sposób podaje je w wątpliwość.

To są sprawy oczywiste, już rozstrzygnięte zapisami w Konstytucji RP, Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych, Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Konwencji o prawach osób z niepełnosprawnościami.

Do czego miałaby prowadzić debata na tak sformułowany temat?

Wśród nas są osoby z ASD, które studiują, pracują naukowo i osiągają sukcesy w swoich dziedzinach, przechodząc przez wszystkie wymagane prawnie i regulaminowo etapy kształcenia (do czego nawet nie każda osoba neurotypowa jest zdolna). Pragniemy poinformować pana Nowaka oraz innych, których ten stan rzeczy niepokoi, że nie potrzebujemy niczyjej zgody, by kontynuować naukę i pracę. Ludzie z ASD są integralną częścią społeczeństwa i nikt nie ma prawa arbitralnie zakazywać nam wstępu do instytucji akademickich, które już teraz współtworzymy.

Od lat borykamy się w szkołach, gabinetach lekarskich, w mediach, w życiu codziennym z niewiedzą i stereotypami dotyczącymi ASD. Spektrum zaburzeń autystycznych jest bardzo szerokie – począwszy od osób z zespołem Aspergera, HFA (high-functioning autism) aż po osoby z autyzmem sprzężonym z niepełnosprawnością intelektualną. W grupie tej znajdują się konkretni ludzie o różnych cechach osobowości, temperamencie, możliwościach intelektualnych, uzdolnieniach, zainteresowaniach, umiejętnościach, stopniu życiowej samodzielności itd. Każda z tych osób jest wartościowa i zasługuje na szacunek, na to, by spojrzeć na nią jak na złożoną i niepowtarzalną jednostkę, nie wolno postrzegać jej jedynie przez pryzmat neurologicznej odmienności.

Osoby z ASD stanowią 1 proc. populacji. Nie można udawać, że ich nie ma

Publiczna debata jest potrzebna, ale taka, która da nam możliwość przekazania rzetelnych informacji o naszym środowisku, naturze zaburzeń rozwojowych, życiu osób z ASD, zarówno tych wysokofunkcjonujących, jak i tych z niepełnosprawnością intelektualną. Tej wiedzy wyraźnie brakuje.

Osoby z ASD stanowią 1 proc. populacji. Nie można udawać, że ich nie ma. Są i mają prawo do uczestniczenia w życiu społecznym. Wolność słowa czy sprzeciw wobec (wedle słów Nowaka) „ideologii poprawnościowo-progresywistycznej” nie może być usprawiedliwieniem dla wzywania do dyskryminacji i segregacji. Polityczna poprawność nie jest potrzebna tam, gdzie jest szacunek do drugiego człowieka. Znamienne jest, że na „terror politycznej poprawności”, której podstawowym celem jest obniżenie poziomu antyspołecznych uprzedzeń i dyskryminacji pewnych grup społecznych, najbardziej narzekają ci, dla których ten szacunek jest zewnętrznie narzuconą normą, a nie wewnętrzną potrzebą. Wykształcenie, wysoka pozycja społeczna obligują do głębokiej refleksji nad tym, co się mówi i pisze. Szczególnie osoby publiczne, naukowcy, ludzie mediów powinni mieć świadomość wagi słowa i jego wpływu na rzeczywistość społeczną.

W całym tym szumie medialnym najbardziej boli nas to, że z żadnej strony, w tym ani od samego Nowaka, ani władz Uniwersytetu w Białymstoku, ani „Rzeczpospolitej” nie padło słowo „przepraszam”.

Agata Adamska
Magdalena Ajzert
Elwira Augustynowicz
Mariola Babczyńska
Anna Badyoczek
Marzenna Bajeńska
Damian Bajura
Kamila Bajura
Anna Balewska
Anna Baranowicz
Wanda Baranowska
Joanna Bartkow Pasieka
Monika Bartosz

Barbara Bartosz-Jaworska
Barbara Barwacz-Mikuła
Miriam Becla
Grażyna Benmaissa
Katarzyna Bernaciak
Agnieszka Bernat
Aldona Bernyś
Teresa Bialucha
Katarzyna Białończyk
Ewa Bielecka-Nowakowska
Anna Bieniek
Wioletta Biernacka
Magdalena Bilka
Monika Błaszczyk
Joanna Bogusiak
Magdalena Bojanowska
Krystyna Borkowski
Agnieszka Bosko
Tomasz Braczkowski
Magdalena Bryll
Anna Buchmiet
Bogusława Budna

Anna Bugaj
Anna Bujno
Mikołaj Butrym
Michał Całka
Monika Całka
Teresa Capiga
Aleksandra Celuch
Ewa Cepin
Agnieszka Ciechanowicz
Monika Chmielewska
Sylwia Chmielowiec Kapeluszna
Danuta Chodkowska
Karina Chroboczek
Anna Chromińska
Bożena Chrostowska
Anna Chrustek-Szaflik
Iwona Chudzikiewicz
Joanna Cichor
Aleksandra Ciechomska-Smereczyńska
Joanna Ciemińska
Marta Ciepielak
Joanna Ciesielska
Marcin Cott
Monika Ewa Cycling
Dorota Czech
Patrycja Ewa Czerniecka
Jolanta Czeszyńska
Krystyna Czopik
Barbara Czyż

Małgorzata Danicka
Katarzyna Danzon
Elżbieta Dawidek
Sabina Dąbrowska

Stanisław Denesewicz
Magdalena Deptuła
Anna Dobel-Wyszyńska
Ewa Dobiała
Iwona Dobiecka
Marta Dobkowska
Wiesław Dobkowski
Marta Dobrowolska
Iwona Dodo
Magdalena Dolińska
Anna Dorynek
Jerzy Dorynek
Barbara Dowiat
Wojciech Dratnal
Beata Drągowska
Dariusz Drągowski
Olga Drenda
Dorota Drosik-Libiszewska
Aleksandra Drozd
Krystian Drozd
Joanna Dryjańska
Mariola Drzewek
Ewa Drzymała

Zofia Dubowska
Józef Duch
Anita Duda
Bernadeta Dujka
Joanna Duranowska
Dariusz Dwulit
Aleksandra Dybkowska-Grefkowicz
Wioletta Dziedzic
Monika Dzięcioł
Monika Dziwisz
Magdalena Fedorczak
Bożena Ferdek
Natalia Fiedorczuk-Cieślak
Dorota Fliszek
Dorota Agnieszka Florczak
Joanna Franzkowiak

Ewa Furgał
Anna Furgała
Anna Gabryś
Małgorzata Gadomska
Emilia Gąsior
Natalia Gąsiorek-Kowalska

Aleksandra Gertych
Lidia Gęsicka
Aleksandra Glatty-Pilc

Izabela Gładysz
Katarzyna Głusek Wojciechowicz
Anna Godoń
Sebastian Godoń
Aleksandra Gołąb
Dagmara Gorczyńska

Karolina Gorzelanczyk
Małgorzata Górka
Dariusz Górkiewcz
Brygida Grabarczyk
Małgorzata Grabek Kaczmar
Anna Grabowiec
Małgorzata Gradkowska
Krystyna Greniuk
Jakub Greń
Elwira Grochala
Grzegorz Grochala
Paulina Grochola
Dominika Grochowska
Grzegorz Gronczewski
Mirosława Gruszczyńska
Sylwia Gruszka-Cott
Andrzej Grygiel
Anna Grygiel
Krystyna Grygiel
Michał Grygiel
Natalia Grygiel
Joanna Gryniewicz
Sylwia Grzelakowska
Aurelia Grzmot-Bilska
Renata Grzywna

Magda Gutowska
Magdalena Hacia

Maria Hapka
Irena Heydebreck
Alicja Hińcza

Monika Hemmerling

Jacqueline Irene Horodyńska
Feliksa Jabłońska
Patryk Jackowiak
Hanna Jagla
Bartosz Jakubowski
Sebastian Jałocha
Ewa Jamróz
Kamila Janicka
Marta Janicka-Borzęcka
Paulina Janik
Monika Janki

Ingeborga Jankowska-Lipszyc
Michał Jankowski
Izabela Janus
Małgorzata Jańska
Adriana Jaroń
Anna Jarosz
Kamila Jasiak
Grażyna Jaskólska
Joanna Jastrzębska
Cezary Jaworek

Tomasz Jaworski
Agnieszka Jezierska
Agnieszka Jeziorska
Regina Jędruch
Agnieszka Jędrzejczak
Bronisława John
Agnieszka Juraszek
Marcin Juraszek
Agnieszka Jurewicz
Magdalena Juszczak-Włodarczyk
Dominika Kacprzak
Janina Kaczmar
Zofia Kaczmarczyk
Barbara Kaczmarek
Katarzyna Kaczmarek
Monika Kaczmarek
Tomasz Kaczmarek
Anna Kaczor
Jan Kaczor
Patrycja Kaczor
Ryszard Kaczor
Magdalena Kaczorowska-Kraj
Balbina Danuta Kajdas

Jagoda Kalbarz
Piotr Kalemba
Sylwia Kaliszewska
Anna Kalita
Anna Kałamarz
Aleksandra Kałuża
Sebastian Kałuża
Aneta Kamińska
Magdalena Kamińska
Lidia Kamińska-Potępa
Halina Kantor
Krzysztof Kantor
Piotr Kantor
Iwona Kapturzak
Jakub Kapturzak
Halina Karaczyn
Anna Karczewska
Miłosława Karczewska
Jerzy Karczewski
Dagmara Karowska
Alicja Kasprzycka
Roman Kasprzycki
Ewa Kastory
Jolanta Kawalec

Barbara Kawiorska
Elżbieta Kawecka

Agnieszka Kazimierska

Konrad Kazimierski
Wanda Kędzielska
Sebastian Kielak
Dawid Kinast
Łukasz Kinast
Marta Kisicka Robakiewicz
Izabela Kisielnicka
Renata Kisilewicz-Plackowska
Emilia Klekowska
Rafał Klepacki
Iwona Ewa Klinger
Anna Kluczyńska-Skop
Sylwia Kłosińska
Małgorzata Kocot
Aneta Kolanecka
Małgorzata Kolisko-Nagły
Magdalena Kołodziej
Joanna Komandzik
Anna Konieczna
Elżbieta Konotopska
Katarzyna Koper
Maciej Kopliner
Renata Kopliner
Janusz Kordella
Katarzyna Kordella
Magda Korus
Malgorzata Kosińska
Agnieszka Kossowska
Radosław Kossowski
Jolanta Kotaś
Agnieszka Kowalczyk
Krzysztof Kowalczyk
Beata Kowalewska
Iwona Kowalska
Tomasz Kowalski
Żaneta Kozera
Emilia Kozielska
Kacper Kozłowski
Katarzyna Koźlikowska
Anna Krakowska
Alicja Krawczyk
Anna Krawczyk
Marcin Krawczyk
Elżbieta Krenz
Maciej Kropp
Magdalena Kropp
Diana Krysińska
Jadwiga Krzemińska
Wiesława Krzemińska
Bogdan Krzemiński
Anna Krzymuska
Aleksandra Krzyżak
Przemysław Krzyżak
Agnieszka Kubowicz
Marta Kudrej-Kruczek
Agnieszka Kulawik-Pióro
Agnieszka Kuligowska-Jaworek
Marlena Kurek
Jolanta Kurowska
Tomasz Kuśnierski
Edyta Kutnik
Dariusz Kuźniar
Magdalena Kuźniar
Olga Kużniewska
Wioletta Kwaśna
Kamila Lachowicz
Anna Lasek
Karina Lech-Skwarkowska
Aleksandra Ledwoń
Mirosław Lesiak
Aleksandra Leszczyk
Małgorzata Leśnik
Magdalena Lewińska
Dariusz Libiszewski

Natalia Lipińska
Magdalena Lipka
Bernadetta Lis
Elżbieta Lis
Kamila Liszczewska
Urszula Lizurek

Agata Loth-Ignaciuk
Magdalena Lublinn
Monika Łabuś
Joanna Ławicka
Małgorzata Łęcka

Magdalena Łopieńska

Joanna Łuchtaj
Karolina Łuczak
Marcin Łuczak
Marta Łuczak
Paweł Łukasiewicz
Mieczysława Łukaszewicz
Beata Łukomska
Ewa Łukomska
Sebastian Łukomski
Joanna Łuniewska
Anna Łuszpińska
Elżbieta Mach
Kalina Machlarz
Ewa Machura
Iwona Machura
Aneta Maciejewska-Durlik
Kamila Maćkowiak

Izabela Maksymowicz
Małgorzata Małecka
Anna Maria Maniak

Anna Mäniken
Monika Mańkowska
Elżbieta Marciniak
Danuta Markowiak

Magdalena Marzec
Katarzyna Mateja

Krystyna Mazan
Dorota Maziakowska
Elżbieta Mazurkiewicz
Edyta Mazurowska
Anna Męcik-Nowak
Aleksandra Męcińska
Alicja Michalak
Dominika Michalczuk
Marta Międa-Opalińska
Mariola Mikoda-Kowalczyk
Janusz Mikuła
Ewa Mirowska
Monika Miszczuk
Marzena Miszczyk
Dagmara Miszewska Biń
Mirella Mofina

Mirosława Morawiec
Marzena Mosińska
Magdalena Motyka
Sebastian Motyka
Monika Mozga
Anna Możdżonek-Kozłowska
Katarzyna Mroczek
Piotr Mroczek
Bartosz Mroskowiak
Marta Mróz
Danuta Musiał
Agnieszka Nadolska
Edyta Najda
Leszek Najda
Renata Najda
Beata Naska
Monika Niedźwiecka
Agnieszka Nowaczyk
Iwona Nowak
Łukasz Nowak
Sylwia Nowak
Bożena Nowalska
Mikołaj Ochmański
Magdalena Olchowik
Stella Olejnik

Ilona Olesińska
Anna Olszewska
Agnieszka Marianna Omirska
Artur Opaliński
Katarzyna Opęchowska
Katarzyna Oramus
Mariusz Grzegorz Orłów
Kinga Orzeł Dereń
Gabriela Osipowska
Dariusz Osowski
Monika Ostrowka
Julia Ostrowska
Dorota Otrebowska-Jaszczuk

Katarzyna Owczarek
Regina Owczarska
Elżbieta Pakoca
Leszek Pańka
Edyta Papajewska
Wojciech Papajewski
Jolanta Parandyk
Andrzej Parszuto
Anna Paruch
Elżbieta Parzych Sieńczak
Beata Paszukow
Magdalena Patoka
Bożena Pawlak
Joanna Pawlak
Aleksandra Pawlik
Tomasz Pawlik
Patrycja Pawłowicz
Ewa Penksyk-Kluczkowska
Olivia Perka
Alicja Perkowska
Dorota Perlińska
Anna Pękalska
Agnieszka Piątek
Rafał Piątek
Iwona Piątek-Giersz
Marta Pietraszun
Urszula Pietrysko
Agnieszka Pietrzak
Rafał Piksa
Justyna Pilc
Konrad Pilc
Jan Pinkosz
Joanna Piotrowicz
Sławomir Piotrowski
Krzysztof Piskorż
Ewa Plewińska
Karolina Plewińska

Agnieszka Płochocka
Mariusz Podedworny

Marzena Podgórska
Elżbieta Podleśna
Elżbieta Pol
Elżbieta Polanowska-Zawiślak
Aneta Pomykało
Leszek Pomykało

Samanta Popow

Tomasz Popowski
Lidia Porada
Maria Poznańska
Elżbieta Prażmo-Jankowska
Dorota Próchniewicz
Olga Prus
Barbara Prymaczek
Dorota Przybylska
Tomasz Ptasik
Urszula Ptasik
Joanna Radzimowska
Danuta Radzińska
Anna Rakoczy
Aleksandra Ratuszniak
Grażyna Redlisiak
Agnieszka Redzik
Sylwia Rogula
Monika Roguska
Izabela Romanowska
Klaudia Rosa
Renata Rosłaniec
Katarzyna Roszewska
Marzena Roth
Aleksandra Rumińska
Konrad Rumiński
Beata Rutkowska
Sandra Rutkowska
Arleta Ryczek
Violetta Rydzewska-Kozioł

Patrycja Rzepecka
Agnieszka Sadkowska
Beata Sałach
Mirosław Sałach

Anna Sańczuk
Elżbieta Sapała
Monika Sarnecka
Edyta Segda

Joanna Seregiet
Ewa Sękowska
Ewa Sidor
Magdalena Sieklicka
Hanna Siuta
Julita Siwirska
Małgorzata Skarzyńska
Irena Skoczylas
Joanna Skotnicka
Robert Skrzypek
Barbara Smereczyńska
Adam Smereczyński
Małgorzata Sobańska

Katarzyna Sobczyk

Maciej Sobczyk

Magdalena Sosnowska
Małgorzata Sowa

Agnieszka Sozańska
Monika Spałek
Małgorzata Stachowicz

Kinga Stanisz Bumnir
Marek Stankiewicz
Lucyna Starost
Piotr Stasiak
Renata Stefańska Klar
Ewa Stellmach
Elżbieta Stenka
Janusz Stenka
Dorota Stolarczyk-Makowska
Monika Strehlau
Marta Sucholewska
Renata Sudak
Agnieszka Sujata
Ewa Supera
Mariusz Suszka
Danuta Swiergosz
Agnieszka Synowska
Aleksandra Szajter-Akgön
Paulina Szczemczak
Aneta Szczurek
Tomasz Szirocki
Anna Szlachta
Leszek Szmaj
Agnieszka Szojer
Monika Sztylka
Dagmara Ewa Szuber
Alicja Agnieszka Szukowska
Grażyna Szulc
Beata Szymczak
Magdalena Szymczak
Beata Szynalska-Skarżyńska
Liliana Szysiak

Patrycja Śledziona
Olga Świeża
Agnieszka Talecka-Niczyporuk
Joanna Talewicz-Kwiatkowska
Magdalena Taraska
Anna Teodorczyk
Bożena Terefenko
Katarzyna Terelak
Tomasz Terelak

Magdalena Tilszer
Dorota Tkaczyk
Elżbieta Toczydlowska
Klaudia Torebko
Patrycja Torebko
Aleksandra Trybulec
Joanna Trzcionka
Andrzej Turcewicz
Agnieszka Turek
Grażyna Ulman
Grzegorz Ulman
Gustaw Ulman
Anna Urbańczyk
Małgorzata Uroda
Agnieszka Wacławik
Wanda Wajda

Iwona Waniowska

Kamil Waniowski
Agnieszka Warszawa
Dorota Warzybok
Tomasz Warzybok
Agnieszka Waseńczuk
Dagmara Wasiak
Joanna Wasiak
Magdalena Wasilewska
Renata Waszczuk
Joanna Wawrzyło
Lidia Wątorek-Noga
Dorota Węglarz

Marta Wider
Danuta Wiącek
Anna Wiertelorz
Marek Wiertelorz
Aneta Wierzbicka
Jarosław Wierzbicki
Dorota Wierzchowska
Marta Wietrzykowska
Anna Więcławek
Karolina Wilczanka
Ilona Wilk
Greta Winkler
Agata Wiśniewska
Janina Wiśniewska
Jarosław Wiśniewski
Joanna Witkowska
Katarzyna Winiarska
Ewa Włoczek
Nina Włodarczyk
Anna Wojciechowska
Małgorzata Wojciechowska
Arkadiusz Wojciechowski
Czesława Wojnowska
Grażyna Wojnowska
Teresa Wojnowska
Artur Wojnowski
Józef Wojnowski
Mirosław Wojnowski
Iwona Wojtasik-Sztuk
Agata Woyciechowska
Katarzyna Wójciak
Joanna Wójcik
Cezary Wróbel
Aldona Wrocławska
Adam Wróbel
Dominika Wróbel
Ewa Wróbel
Grzegorz Wróbel
Stefania Wróblewska
Adam Wrzesiński
Maria Anna Wrześniacka
Aneta Wychowanek
Lucyna Wydra
Maciej Wydra

Julia Wygnańska
Anna Kazimiera Wyrzycka
Katarzyna Wysocka
Agata Wysokińska
Marek Wyszyński
Agnieszka Zaborowska
Aleksandra Zając
Ewa Zakrzewska
Katarzyna Zakrzewska
Małgorzata Zakrzewska
Czesław Zakrzewski
Piotr Zakrzewski
Tomasz Zakrzewski
Wojciech Zakrzewski
Ewa Zaremba
Alicja Zasławska
Jerzy Zasławski
Anna Zaus-Siwicka
Krzysztof Zawisza
Jacek Zdynowski
Barbara Ziebura
Beata Zielińska
Anna Ziętek
Katarzyna Ziętek
Joanna Złotowska
Stanisława Zwierzykowska
Sylwia Zwierzykowska
Sylwester Zwierzykowski
Damian Żogała
Barbara Żurawska

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.