Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

- Okres, który spędziłem w Mińsku, dałoby się podzielić na dwa etapy - dokumentowanie przemocy i dokumentowanie blizn, jakie po sobie zostawiła. Choć udało mi się również zebrać wiele obrazów pełnych nadziei i radości czasu protestów - mówił Jędrzej Nowicki w rozmowie z Michałem Nogasiem.

Jędrzej Nowicki to fotograf dokumentalny, współpracujący m.in. z "Wyborczą", a także z "Wall Street Journal", "Le Monde", "Die Zeit" czy "Sunday Times Magazine". Wcześniej przez dziewięć lat relacjonował dla "Wyborczej" najważniejsze wydarzenia z kraju i zza granicy. Zaczynał w redakcji poznańskiej jako 17-latek.

W sierpniu ubiegłego roku wyjechał do Mińska, gdzie po zmanipulowanych przez Aleksandra Łukaszenkę wyborach prezydenckich wybuchły protesty krwawo tłumione przez OMON. "Blizny" to fotograficzny zapis tych wydarzeń. Projekt miał premierę w "Wyborczej" - tu zobaczysz zdjęcia z serii "Blizny" oraz przeczytasz rozmowę z fotografem.

Jędrzej Nowicki, BliznyJędrzej Nowicki, Blizny Fot. Jędrzej Nowicki/Agencja Gazeta

"Blizny" Jędrzeja Nowickiego. Solidarność i żałoba

"Nowicki zajmuje się ranami fizycznymi i psychicznymi zadanymi setkom ludzi, a jednocześnie mówi o bliznach pogłębiających podział społeczny kraju. Bohaterami serii są przeciwnicy reżimu, krewni torturowanych i więzionych oraz młodzi żołnierze wciągnięci w konflikt, którego nigdy nie chcieli" - czytamy na oficjalnej stronie Nagrody.

Jury Nagrody im. Luisa Valtueñi doceniło nowatorskie podejście w pokazywaniu konfliktu i sposób budowania fotograficznej opowieści.

Na zdjęciach z serii "Blizny" widzimy solidarność obywateli, którzy tłumnie wyszli ubiegłego lata na ulice, aby sprzeciwić się reżimowi Łukaszenki. Na jednym ze zdjęć grupa ludzi wznosi do góry telefony, jakby wydobywające się z nich światło miało nieść nadzieję. Na innym zwarty tłum idzie ulicą, trzymając się za ręce.

Wiele zdjęć ukazuje intymne momenty protestujących, którzy na chwilę wyszli z tłumu, aby złapać oddech. Widzimy młodego mężczyznę czule tulącego dziewczynę czy kobietę siedzącą wraz z synem pod drzewem - na ich twarzach maluje się rozdzierający smutek, okazało się, że czekają na męża aresztowanego podczas protestów.

Przerażające są obrazy z zamieszek - grupy uzbrojonych funkcjonariuszy OMON czy kłęby dymu unoszące się nad ulicami.

Są też tytułowe blizny, pozostałości po starciach ze służbami - podbite oczy, siniaki, przetarcia, głębokie szramy zszyte szwami. Najbardziej wzruszające są jednak zdjęcia, na których Nowickiemu udało się uchwycić blizny skryte we wnętrzu pogrążonych w żałobie.

Projekt w formie wystawy miał premierę podczas Miesiąca Fotografii w Krakowie, a później można go było zobaczyć na Rybnickim Festiwalu Fotografii. Trwa jego międzynarodowa kariera - był już pokazywany w Hamburgu, Lodi obok Mediolanu, Tel Awiwie (obecnie), a w marcu zagości w Madrycie. Ale wcześniej, już w grudniu, w Poznaniu premiera drugiej części "Blizn" - w postaci zarówno wystawy, jak i książki.

Nowicki przed rokiem został laureatem Nagrody Fundacji "Gazety Wyborczej" w kategorii "Wolność, solidarność, tolerancja". Otrzymał też World Report Award oraz tytuł Talentu Roku inicjatywy fotograficznej PIX.HOUSE. Był też nominowany do Grand Press Photo.

Nagroda dedykowana niosącym pomoc

Nagroda Luisa Valtueñi od 1997 r. organizuje Médicos del Mundo España, stowarzyszenie zajmujące się pomocą humanitarną. Nagroda jest dedykowana czterem członkom stowarzyszenia, którzy zginęli podczas misji w Rwandzie i Bośni i Hercegowinie - medykom Flors Sirerze, Manuelowi Madrazo i Mercedes Navarro oraz fotografowi Luisowi Valtueñi.

"Czuję się osobiście związany z wartościami Luisa Valtueñi i podejściem Nagrody do praw człowieka" – powiedział Jędrzej Nowicki po jej otrzymaniu.

Do tegorocznego konkursu zgłoszono rekordową liczbę 808 zgłoszeń (6979 zdjęć) z 94 krajów. Zwycięzca otrzyma nagrodę w wysokości 6 tys. euro, aparat Leica Q2 o wartości ponad 5 tys. euro oraz dziesięć fotoksiążek wydawnictwa La Fábrica.

Jury składało się z sześciu aktywnych fotoreporterów, grafików i kuratorów.

Co oglądać i czytać, czego słuchać? Podpowiadamy i inspirujemy. Zapisz się na nasz kulturalny newsletter.

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.