Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

1. Czy bezpieczne jest picie wody z kranu?

Tak. Koronawirus przenosi się drogą kropelkową i atakuje drogi oddechowe. Nie powoduje infekcji pokarmowej.

2. Czym i jak odkażać telefon i komputer? Jak często to robić?

Np. chusteczką nasączoną środkiem dezynfekującym. Częstość w dużej mierze zależy od tego, czy sprzętu używamy w domu, czy w pracy lub innych miejscach publicznych. Nie kładziemy telefonu na stole i nie korzystamy z niego podczas jedzenia.

Pamiętajmy o regularnym myciu rąk ciepłą wodą i mydłem!

3. Czy chorym w dobrym stanie ogólnym do szpitala można przekazać książki i inne potrzebne im rzeczy? Co dalej z tymi przedmiotami?

To zależy od szpitala. Jeżeli jego dyrekcja podejmie decyzję, że jakiś oddział zakaźny ma być odcięty od „świata zewnętrznego”, nic nie będzie można zrobić.

4. Czy można domowymi sposobami zdezynfekować mieszkanie albo auto?

Tak. Tzw. chemia domowa wystarczy.

5. Czy w czasie kwarantanny domowej mogę wyjść z dzieckiem np. do lasu – w miejsce, gdzie nie ma innych osób?

Nie, podczas kwarantanny trzeba zostać w domu. Jeżeli dziecko jest również objęte kwarantanną, zostaje z nami. Jeżeli nie, możemy poprosić kogoś innego o pójście z nim na spacer.

6. Czy zgłosić sanepidowi, że dziecko ma 38 stopni gorączki, gdy brak innych objawów?

Najlepszym wyjściem jest skontaktowanie się z infolinią NFZ (800 190 590) lub powiatowym inspektoratem sanitarnym.

7. Czy i jakie robić zapasy?

Eksperci nie zalecają gromadzenia żywności. Nikt tak naprawdę nie wie, jak będzie dalej przebiegać epidemia, i być może skończy się na tym, że ogromne ilości jedzenia trzeba będzie wyrzucić. Gromadzenie papieru toaletowego nie ma sensu.

8. Czy koronawirus przenosi się przez publiczne toalety? Jak się zabezpieczyć?

Koronawirus nie przenika przez skórę, więc od samego siadania na desce nie można nim się zakazić. Oczywiście zawsze dobrym wyjściem jest położenie na desce nakładki higienicznej (są już w wielu toaletach) albo własnych chusteczek. Można też na niej nie siadać.

Zawsze po skorzystaniu z toalety myjemy ręce ciepłą wodą i mydłem.

9. Czy młodzi ludzie z astmą lub przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP) są w grupie podwyższonego ryzyka?

Tak.

Czytaj też: Kogo koronawirus najczęściej zabija? Kto należy do grupy ryzyka?

10. Czy na zewnątrz trzeba chodzić w maseczce?

Ani Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), ani amerykańskie Centra Chorób Zakaźnych (CDC) nie zalecają stosowania przez osoby zdrowe (bez objawów) maseczek chirurgicznych, masek z filtrami FFP3 czy masek z filtrami N95. Maski przeznaczone są dla personelu medycznego, dla osób zakażonych i osób, które zajmują się zakażonymi.

11. Czy można przechodzić koronawirusa bez wysokiej gorączki?

Tak. Duża część zakażonych przechodzi infekcję w sposób łagodny, bez wysokiej gorączki.

12. Czy koronawirus wywołuje katar?

Zakażenie koronawirusem SARS-CoV-2 może przebiegać zarówno z katarem, jak i bez niego.

13. Co zwierzęta domowe mogą się zakazić? Mogą być bezobjawowymi nosicielami? Jak je zabezpieczyć?

Obecnie nie ma dowodów na to, że zwierzęta domowe zakażają się koronawirusem lub zakażają nim ludzi czy inne zwierzęta. WHO zaleca jednak, by obecnie unikać przytulania czy całowania domowych czworonogów. Zawsze po kontakcie ze zwierzęciem należy umyć ręce.

14. Czy po wyleczeniu z COVID-19 nie grozi powtórne zakażenie?

Według WHO przechorowanie zakażenia daje odporność. Są jednak informacje o kilku osobach, które mogły być zakażone koronawirusem, wyzdrowiały, po czym znów zachorowały. Jak podkreślają eksperci, taka możliwość istnieje jedynie w przypadku osób z osłabioną odpornością, które są z założenia o wiele bardziej podatne na zakażenia.

15. Czy powinniśmy częściej prać pościel, ręczniki?

Nie. Choć częsta wymiana ręczników i pościeli zawsze jest dobrym pomysłem.

Własne ręczniki muszą mieć osoby objęte kwarantanną.

16. Czy ma obecnie sens zaszczepienie się przeciwko grypie?

Zaszczepienie się przeciwko grypie zawsze jest dobrym pomysłem. Warunkiem jest kwalifikacja lekarza.

17. Czy zgłaszać się do sanepidu z kaszlem lub bólem gardła?

Wiele zależy od nasilenia się objawów. Najlepiej skontaktować się z infolinią NFZ (800 190 590) lub powiatowym inspektoratem sanitarnym.

Czytaj też: Jak postępować, gdy podejrzewasz zakażenie koronawirusem?

18. Czy to prawda, że warto chodzić do sauny, bo koronawirus nie znosi wysokich temperatur?

Nieprawda. Sauna nie zmniejsza ryzyka zakażenia. Ludzie to zwierzęta stałocieplne.

19. Czy wietrzenie domu ma sens?

Tak, wietrzenie to wspaniały sposób obrony przed wszystkimi zarazkami. Ponadto to bardzo ważny element higieny dróg oddechowych i wyściełającej je śluzówki. A to właśnie ona jest celem ataku koronawirusa. Zdrowa, odpowiednio nawilżona śluzówka skuteczniej się broni przed zakażeniem.

Czytaj też: Przygotuj swój organizm na koronawirusa. Rady czołowych polskich immunologów

20. Co oznacza kwarantanna? Kto zapewni osobom przebywającym w kwarantannie jedzenie czy leki?

Według ustawy z 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi kwarantanna to „odosobnienie osoby zdrowej, która była narażona na zakażenie, w celu zapobieżenia szerzeniu się chorób szczególnie niebezpiecznych i wysoce zakaźnych”.

Kwarantanna dotyczy zatem osób zdrowych. Natomiast odosobnienie osób chorych nazywamy izolacją. Samokwarantanna oznacza pozostanie w domu, pokoju hotelowym lub zapewnionym mieszkaniu i nieopuszczanie ich przez okres, który zaleci lekarz. W przypadku obecnej epidemii koronawirusa to 14 dni. 

Podczas kwarantanny nie można nigdzie wychodzić. Bo nawet jeśli będziemy starali się wszystkich unikać, to możemy pozostawić wirusa na mijanych czy dotykanych powierzchniach, skąd może on zakazić innych.

Czytaj też: Jedzenie na telefon, odwiedziny policji i wypłata jak na L4. Jak wygląda kwarantanna?

21. Czy zbierać lekarstwa na zapas?

W lekarstwa powinny zaopatrzyć się osoby kierowane na kwarantannę.

Sprawdź, czy apteczka zawiera termometr i leki zbijające gorączkę. Upewnij się, że masz wystarczająco dużo leków na receptę i bez recepty, których potrzebujesz, aby przetrwać dwa tygodnie bez wychodzenia z domu.

22. Czy chodzenie po mieście w rękawiczkach ma sens?

Najważniejszą i zalecaną metodą ochrony jest częste mycie rąk ciepłą wodą i mydłem.

23. Czy spotkania towarzyskie w domu są bezpieczne?

Powinniśmy zrezygnować ze spotkań towarzyskich. Obecnie kluczowe jest zminimalizowanie ryzyka przenoszenia się wirusa pomiędzy ludźmi, a spotkania większych grup osób takie ryzyko zwiększają.

24. Czy wizyta w restauracji jest bezpieczna?

Unikajmy miejsc, w których możemy zetknąć się z większą liczbą ludzi.

25. Czy ciepłe miesiące przegonią koronawirusa?

Wielu ekspertów spodziewa się, że podobnie jak sezonowa grypa latem epidemia koronawirusa zacznie wygasać. Tak naprawdę trudno to jednak przewidzieć i nikt do końca nie wie, jak rozwinie się sytuacja.

Czytaj też: Czy koronawirus zniknie latem, by powrócić jesienią jak grypa? 

26. Ile trwa leczenie koronawirusa? Czy jest do tego potrzebna śpiączka farmakologiczna?

Nie istnieje leczenie przyczynowe koronawirusa. Czekamy, aż organizm sam zwalczy chorobę, i pomagamy mu zwalczyć objawy takie jak gorączka. Decyzje o sposobie leczenia najcięższych przypadków i ewentualnych powikłań podejmują lekarze specjaliści.

Czytaj też: Jak przebiega atak koronawirusa? Jak długo trwa powrót do zdrowia?

27. Czy zwykłą aspiryną i innymi lekami „domowymi” można wyleczyć lekkie objawy choroby?

Leki takie są standardowo zalecane do zwalczania objawów, m.in. gorączki. Zawsze należy je przyjmować zgodnie z instrukcją. Pamiętajmy jednak, że nie są w stanie zniszczyć koronawirusa.

Czytaj też: Czosnek, cynk, a może cudowne minerały? Obalamy mity o leczeniu zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2

28. Czy bać się przesyłek z Chin?

Nie. Na zanieczyszczonych powierzchniach wirus może przetrwać przez bardzo krótki czas. Główny Inspektorat Sanitarny uspokaja, że osoby otrzymujące paczki z Chin nie są narażone na zakażenie się nowym koronawirusem, bo koronawirusy są znane z tego, że nie przetrwają długo na przedmiotach takich jak listy lub paczki. Amerykańskie CDC informuje, że nie jest znany żaden udokumentowany przypadek zakażenia poprzez importowane towary, listy, paczki.

29. Czy płacenie kartą może uchronić od zakażenia?

WHO zaleca w tych dniach zrezygnowanie z gotówki i płacenie bezdotykowo, za pomocą karty.

Czytaj też: Prawdy i mity o koronawirusie. Czy psy się zakażają? Olej zabija wirusa? Odkażać banknoty?

30. Jak długo wirus utrzymuje się poza organizmem?

Koronawirus SARS-CoV-2 może przetrwać na różnych powierzchniach od kilku godzin do kilku dni. Wiele tu zależy od warunków otoczenia, takich jak temperatura czy wilgotność.

31. Czy przekładać, odwoływać planowane wizyty u lekarza?

Jeżeli można, to tak. Lepiej unikać miejsc, w których istnieje ryzyko spotkania kogoś zakażonego.

32. Co ze zwierzętami domowymi osób objętych kwarantanną?

Podczas kwarantanny nie wolno wychodzić na zewnątrz. O wyprowadzenie psa należy poprosić kogoś innego.

33. Czy nacieranie skóry płynami zawierającymi chlor usuwa koronawirusa?

Nie. Płyny te nie działają na koronawirusa. Mogą natomiast doprowadzić do ostrej reakcji skórnej.

34. Czy płukanie ust wysokoprocentowym alkoholem zabija koronawirusy?

Nie. Możemy w ten sposób zniszczyć śluzówkę, otwierając wrota wirusom. Przed koronawirusem nie chroni także picie wysokoprocentowych alkoholi. Przeciwnie – alkohol obniża odporność organizmu.

35. Czy osoba, która nie ma objawów choroby, może zakażać?

Tak. Odnotowano przypadki, w których osoba bez jakichkolwiek objawów chorobowych zakaziła swoich bliskich.

36. Czy koronawirus jest bardziej zaraźliwy niż dotychczas znane wirusy?

Nie. Koronawirus SARS-CoV-2 jest bardzo zakaźny, prawdopodobnie bardziej niż grypa, ale znacznie bardziej zakaźne są od niego wirusy odry czy ospy wietrznej.

37. Czy w pomieszczeniach zamkniętych wirus może się przenosić na odległość większą niż dwa metry?

W otwartej przestrzeni wirus może przenieść się w powietrzu na odległość do 1,5-2 metrów, ale np. w autobusie podczas trwającej kilka godzin jazdy pasażer może zakazić osoby siedzące dalej, nawet wiele rzędów przed nim. – W zamkniętej przestrzeni aerozol, który osoba chora wydycha, uzyskuje duże stężenie – tłumaczy epidemiolog dr Paweł Grzesiowski. Dlatego dłuższy pobyt w pomieszczeniu zamkniętym z zakażonym, niezależnie od tego, jaki dystans nas dzieli, zwiększa ryzyko zakażenia.

38. Czy można samemu zrobić płyn antybakteryjny?

Tak. Nie trzeba go kupować w drogerii. Wystarczą do tego woda i 96-procentowy spirytus. Przepis podaje epidemiolog Paweł Grzesiowski: – 500 ml spirytusu rozcieńczamy z 200 ml przegotowanej zimnej wody – i gotowe. Uzyskujemy wówczas 75-procentowy roztwór etanolu, który działa przeciwwirusowo. Pamiętajmy jednak, że nie wolno go używać do nosa, by nie uszkodzić śluzówki. Ranki w śluzówce nosa to otwarte wrota dla koronawirusa.

39. Czy koronawirus jest niebezpieczny dla kobiet w ciąży?

U kobiet spodziewających się dziecka układ odpornościowy jest znacznie słabszy i dlatego istnieje zwiększone ryzyko infekcji wirusowych. Zakażone wirusem kobiety w ciąży są w grupie ryzyka przedwczesnego porodu. Nie ma natomiast ryzyka przejścia wirusa zakażonej matki przez łożysko do płodu.

40. Czy po przechorowaniu wirus pozostaje w nas w uśpieniu?

Nie. Po ostrej fazie choroby, nawet jeśli jest to choroba skąpoobjawowa, wirus jest eliminowany z organizmu przez nasze przeciwciała.

Czytaj też:  Jakie objawy powinny cię zaniepokoić i gdzie się z nimi zgłaszać? Zobacz nasz poradnik >>

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.