Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Szturm na Kapitol 

Szturm trumpistów na Kapitol. Waszyngton, USA, 6 stycznia 2021Szturm trumpistów na Kapitol. Waszyngton, USA, 6 stycznia 2021 Fot. Julio Cortez / AP Photo

Po litanii bezpodstawnych oskarżeń ze strony Donalda Trumpa o sfałszowanie wyborów prezydenckich, 6 stycznia 2021 r. tłum jego zwolenników wdarł się do gmachu Kongresu, gdzie formalnie zatwierdzano zwycięstwo Joego Bidena. Świat obiegły wstrząsające zdjęcia kongresmenów i senatorów salwujących się ucieczką i trumpistów panoszących się w sercu amerykańskiej demokracji. Koniec końców, demokracja jednak się obroniła. Biden objął rządy, a ponad 700 osób dostało zarzuty prokuratorskie.

Świat walczy z pandemią

Powracające obostrzenia i ich znoszenie, otwieranie i zamykanie granic, nadzieja na powrót do normalnego życia i nowe, coraz bardziej zakaźne mutacje, które napędzały kolejne fale... W 2021 r. świat nadal walczył z pandemią. Co najmniej jedną dawkę szczepionki otrzymało już ponad 4,5 mld ludzi, choć eksperci krytykowali ogromne nierówności w dostępie. Pojawiły się pierwsze leki na Covid-19, wiemy o wirusie znacznie więcej. 2021 rok zamyka jednak tragiczny bilans - od stycznia pandemia pochłonęła na całym świecie prawie 3,5 mln ofiar (od początku 5,4 mln).

Uwięzienie Aleksieja Nawalnego i protesty w Rosji

Rosyjski opozycjonista Aleksiej Nawalny został zatrzymany w styczniu na moskiewskim lotnisku Szeremietiewo. Polityk wracał akurat do Rosji po kilkumiesięcznym pobycie w Niemczech, gdzie dochodził do siebie po próbie zabicia go przez funkcjonariuszy FSB substancją bojową z grupy nowiczoków. Rosyjskie władze zadecydowały o „odwieszeniu" wyroku, który zapadł przeciwko niemu w – jak orzekł Europejski Trybunał Praw Człowieka – sfingowanej sprawie Yves Rocher, bo przebywający poza krajem Nawalny nie wywiązał się z obowiązków nałożonych na niego przez Federalną Służbę Wykonywania Kar.

Aleksiej Nawalny w więzieniu. Pietuszki, 120 km od Moskwy, 28 grudnia 2021Aleksiej Nawalny w więzieniu. Pietuszki, 120 km od Moskwy, 28 grudnia 2021 Fot. Evgeny Feldman / AP

Uwięzienie Nawalnego poskutkowało protestami w ponad 100 rosyjskich miastach,  które zakończyły się bezprecedensową, brutalną pacyfikacją, rekordową liczbą zatrzymanych, sprawami karnymi, a w konsekwencji – opuszczeniem kraju przez znaczną część rosyjskiej opozycji.

Przewrót wojskowy w Mjanmie

Antyreżimowa demonstracja w mieście Naypyitaw. Myjabma (dawniej Birma), 8 lutego 2021Antyreżimowa demonstracja w mieście Naypyitaw. Myjabma (dawniej Birma), 8 lutego 2021 Fot. AP

Koniec marzeń o demokracji i wolności. 1 lutego 2021 r., niespełna 10 lat po podzieleniu się władzą z przywódczynią opozycji, noblistką Aung San Suu Kyi i rozpoczęciu powolnych reform, wojsko siłą przejęło rządy w Mjanmie (dawniej Birma). Do zamachu doszło w dniu, w którym zaplanowano inaugurację demokratycznie wybranego parlamentu. Według wojskowych wybory zostały sfałszowane. Aung San znowu została więźniem politycznym, Mjanma zamknęła się na świat, a na przeciwników junty spadły krwawe represje. Zginęło ponad 700 osób, kilka tysięcy aresztowano. 

Włochy wybierają Mario Draghiego premierem  

Premier Włoch Mario Draghi podczas konferencji prasowej. Rzym, 21 grudnia 2021Premier Włoch Mario Draghi podczas konferencji prasowej. Rzym, 21 grudnia 2021 Fot. Gregorio Borgia / AP Photo

Polityczny majstersztyk establishmentu politycznego Włoch polegający na rozbiciu radykalnej prawicy poprzez wciągnięcie jej części do rządu i skazanie reszty na opozycję, co oddaliło grożące krajowi widmo nacjonalizmu i pozwoliło na przeprowadzenie jednej z najskuteczniejszych kampanii szczepionkowych w Europie oraz uruchomienie reform gospodarczych. Włochy, kierowane przez byłego szefa Europejskiego Banku Centralnego, zostały wybrane „państwem nr 1 na świecie" przez tygodnik „The Economist". 

Papież znowu rusza w świat z posłaniem braterstwa 

Papież Franciszek podczas audiencji generalnej na pl. św. Piotra. Watykan, 22 września 2021Papież Franciszek podczas audiencji generalnej na pl. św. Piotra. Watykan, 22 września 2021 Fot. Alessandra Tarantino / AP Photo

Watykan. Po ponadrocznej przerwie spowodowanej epidemią papież Franciszek odbył pielgrzymki do Iraku, na Węgry, Słowację, Cypr i do Grecji, gdzie m.in. odwiedził uchodźców na wyspie Lesbos. Wszędzie głosił posłanie braterstwa i pojednania między narodami i religiami, a polityków wzywał do niewykorzystywania krzyża do bieżącej walki politycznej. 

Aresztowanie Andrzeja Poczobuta 

Wystawa poświęcona aresztowanym przez białoruski reżim: przewodniczącej Związku Polaków na Białorusi Andżelice Borys i dziennikarzowi Andrzejowi Poczobutowi. Białystok, 25 sierpnia 2021Wystawa poświęcona aresztowanym przez białoruski reżim: przewodniczącej Związku Polaków na Białorusi Andżelice Borys i dziennikarzowi Andrzejowi Poczobutowi. Białystok, 25 sierpnia 2021 Fot. Agnieszka Sadowska / Agencja Wyborcza.pl

24 marca wieczorem nasz białoruski korespondent przysłał do redakcji „Wyborczej" tekst o relacjach rządu PiS z reżimem Aleksandra Łukaszenki. Przestrzegał, by nie iść z białoruskim dyktatorem na żadne kompromisy, bo Łukaszenka Polski skrycie nienawidzi. Każdy deal obróci się więc przeciwko nam. Rano do mieszkania Poczobuta w Grodnie weszli funkcjonariusze KGB. Zatrzymali Andrzeja, podczas rewizji skonfiskowali wszystkie polskie książki, jakie miał w domu. Poczobuta przewieziono do więzienia w Mińsku, a potem do owianego złą sławą zakładu karnego Żodino. Ponieważ odmówił ukorzenia się przed dyktatorem i wyjazdu z kraju, zaostrzono mu więzienny reżim i zakażono koronawirusem. Siedzi w izolacji. Może jedynie pisać listy do żony. Nie wiadomo, kiedy zacznie się jego proces. Za rzekome nawoływanie do nienawiści grozi mu 11 lat więzienia.

Uprowadzenie samolotu przez Łukaszenkę

Satrapa Białorusi Aleksander Łukaszenka dopuścił się porwania rejsowego samolotu Ryanair, by uwięzić opozycjonistę Romana Protasiewicza (lot z Aten do Wilna, agenci służb na pokładzie doprowadzili do nieplanowego lądowania w Mińsku, 23 maja 2021)Satrapa Białorusi Aleksander Łukaszenka dopuścił się porwania rejsowego samolotu Ryanair, by uwięzić opozycjonistę Romana Protasiewicza (lot z Aten do Wilna, agenci służb na pokładzie doprowadzili do nieplanowego lądowania w Mińsku, 23 maja 2021) Fot. Petras Malukas/AFP/East News

W maju białoruski dyktator wyprowadził terroryzm na poziom międzynarodowy, zmuszając do lądowania w Mińsku lecący z Aten do Wilna samolot pasażerski, który znajdował się akurat nad Białorusią. Jak wyjaśniły polskie służby, operacją kierowali funkcjonariusze KGB, których celem było aresztowanie przebywającego na pokładzie białoruskiego opozycjonisty Romana Protasiewicza. Jak podkreśla opozycja, bloger był traktowany przez Aleksandra Łukaszenkę jako osobisty wróg, gdyż zajmował się m.in. koordynowaniem protestów, które wybuchły na Białorusi w 2020 r.

Wojna w Tigraju

Tigrajski bojownik na pozycji. Przedmieścia Hawzen, Etiopia, 7 maja 2021Tigrajski bojownik na pozycji. Przedmieścia Hawzen, Etiopia, 7 maja 2021 Fot. Ben Curtis / AP Photo

Rok temu premier Etiopii, laureat pokojowego Nobla Abiy Ahmed Ali podbił zbuntowaną prowincję Tigraj, a jego wojska dopuszczały się tam zbrodni. Pół roku temu Tigrajczycy w błyskawicznej kontrofensywie wyparli wrogów z większości swych ziem i ponownie ruszyli na stolicę Etiopii Adis Abebę. Rozgromiły ich jednak krwawo drony, zakupione przez Etiopię u chińskich i irańskich sojuszników, a po kontrofensywie siły rządowe dotarły znów przed świętami Bożego Narodzenia do granic otoczonego Tigraju, któremu grozi teraz głód i ponowna okupacja.

Talibowie biorą Afganistan

Bojownicy talibscy patrolują okolice tamy Qargha. Kabul, Afganistan, 24 września 2021Bojownicy talibscy patrolują okolice tamy Qargha. Kabul, Afganistan, 24 września 2021 Fot. Bernat Armangue / AP Photo

Po 20 latach prób eksperyment z zaszczepieniem w Afganistanie demokracji zakończył się katastrofą. Prezydent USA Joe Biden, który postanowił wycofać z kraju wszystkich żołnierzy USA, przekonywał, że wyszkolone i wyposażone przez Amerykanów afgańskie wojsko będzie w stanie obronić kraj przed talibami. Tymczasem w sierpniu bez amerykańskiego wsparcia afgańskie państwo po prostu się rozpłynęło. 16 sierpnia talibowie zajęli Kabul. Świat z przerażeniem patrzył, jak afgańscy cywile otoczyli lotnisko, próbując dostać się na pokład natowskich samolotów ewakuujących swoich obywateli i lokalnych współpracowników. Sceny porównywano do dramatycznej ewakuacji Amerykanów z Sajgonu w 1975 r. USA znowu zostały bezlitośnie upokorzone.

Europejsko-amerykańskie spięcie o francuskie okręty podwodne 

Australijski okręt podwodny OvensAustralijski okręt podwodny Ovens Fot. East News

We wrześniu Australia zerwała niespodziewanie z Francuzami umowę na zakup ich okrętów podwodnych, a skutki tego były odczuwalne po drugiej stronie globu. Canberra wybrała ofertę Amerykanów, z którymi, tak jak i z Wielką Brytanią, podpisała pakt bezpieczeństwa AUKUS. Przeciwko odrzuceniu kontraktu francuskiego zaprotestował Josep Borell, szef unijnej dyplomacji. Europejczycy pomstowali, że Amerykanie uprawiają politykę zagraniczną niczym w XX wieku, dzieląc świat na swoje strefy i nie oglądając się na transatlantyckich partnerów.

Wojna hybrydowa Łukaszenki 

Migranci po białoruskiej stronie granicy z Polską. Okolice Grodna, 21 grudnia 2021Migranci po białoruskiej stronie granicy z Polską. Okolice Grodna, 21 grudnia 2021 Fot. Pavel Golovkin / AP Photo

Latem białoruski dyktator Aleksander Łukaszenka ogłosił, że niczym prezydent Turcji Recep Tayyip Erdogan zaleje Europę migrantami. Miała to być zemsta za wprowadzone przez Europę sankcje w związku ze sfałszowanymi przez niego rok wcześniej wyborami. Pod granicą z Polską pojawiły się tysiące uchodźców, sprowadzonych przez białoruski reżim głównie z Iraku i Afryki. Większości nie udało dostać się przez Polskę do Niemiec, stali się zakładnikami w pasie przygranicznym. W lasach na pograniczu zginęło co najmniej 13 osób.

Wybory w Niemczech

Kanclerz Niemiec Olaf Scholz podczas konferencji prasowej (wspólnej, z premierem Włoch). Rzym, 20 grudnia 2021Kanclerz Niemiec Olaf Scholz podczas konferencji prasowej (wspólnej, z premierem Włoch). Rzym, 20 grudnia 2021 Fot. Guglielmo Mangiapane / AP

Jeszcze pół roku przed październikowymi wyborami pewne wydawało się, że przyszły rząd będą układać chadecy. Ale Armin Laschet z CDU wypadł jako kandydat na kanclerza katastrofalnie, a wybory wygrali niespodziewanie socjaldemokraci z Olafem Scholzem na czele. Niemcy po raz pierwszy w historii ćwiczą na szczeblu federalnym tzw. koalicję świateł ulicznych, nazwaną tak od kolorów partii (socjaldemokratów, liberałów i Zielonych), które wchodzą w jej skład.

Unia zawiesza wypłatę pieniędzy z Funduszu Odbudowy dla Polski

Minister sprawiedliwości w rządzie PiS Zbigniew Ziobro podczas konferencji w resorcie (ws. wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dot. upolitycznionej KRS i Izby Dyscyplinarnej SN). Warszawa, 8 listopada 2021Minister sprawiedliwości w rządzie PiS Zbigniew Ziobro podczas konferencji w resorcie (ws. wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dot. upolitycznionej KRS i Izby Dyscyplinarnej SN). Warszawa, 8 listopada 2021 Fot. Sławomir Kamiński / Agencja Wyborcza.pl

W związku z naruszeniami praworządności Komisja Europejska postanowiła zablokować Polsce środki z Funduszu Odbudowy, które miały pomóc gospodarce doświadczonej pandemią koronawirusa. Co Bruksela zarzuca Polsce? Rząd PiS nie chce zastosować się do wyroków TSUE nakazujących mu m.in. zlikwidowanie służącej do zawieszania sędziów tzw. Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego. Polska i Węgry są jedynymi krajami, które nie dostały jeszcze pieniędzy z Funduszu. Alokacja dla Polski wynosi 57 mld euro. 

Rosja grozi Ukrainie

Ukraińskie wojsko na patrolu przy granicy terenów zajętych przez separatystów. Rejon Doniecka, Ukraina, 27 grudnia 2021Ukraińskie wojsko na patrolu przy granicy terenów zajętych przez separatystów. Rejon Doniecka, Ukraina, 27 grudnia 2021 Fot. Andriy Andriyenko / AP Photo

Amerykański wywiad ostrzegł w listopadzie, że Rosjanie szykują na Ukrainie interwencję zbrojną. Sytuacja ma przypominać przygotowania do wojny w Gruzji, gdy Rosjanie ściągali pod granicę dużą ilość wojska. Napięcie na granicy zwiększyły żądania Rosjan, którzy domagali się wycofania wojsk amerykańskich z Europy Środkowo-Wschodniej, broni atomowej z zachodniej części kontynentu i deklaracji, że Ukraina nigdy nie wstąpi do NATO. Amerykanie zapowiedzieli, że o spełnieniu tych żądań nie może być mowy. 

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.