Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

To jedyny tego typu konkurs w Polsce. Jest dla dziennikarzy, naukowców i edukatorów, którzy piszą o szkole odpowiedzialnie i nieszablonowo, a ich teksty wzmacniają merytoryczną dyskusję na temat edukacji i pozwalają zrozumieć, z jakimi wyzwaniami się ona mierzy. Inspiracją do stworzenia nagrody była postać Romana Czerneckiego - nauczyciela, wykładowcy, dyrektora szkół, który całe życie poświęcił nauczaniu.

"Wyborcza" objęła konkurs swoim patronatem. Do jego trzeciej edycji zgłoszono blisko 140 prac, które zostały poddane podwójnej, anonimowej recenzji przez 14 ekspertów. Wyboru nominowanych dokonała kapituła w składzie: Krzysztof Arciszewski, dr Grażyna Czetwertyńska, prof. Michał Federowicz, dr hab. Mikołaj Herbst, Ula Malko, Alicja Pacewicz, dr Przemysław Sadura, dr Michał Sitek. Jury wyróżniło 11 prac w trzech kategoriach - cztery naukowe, trzy publicystyczne i cztery specjalistyczne

W ubiegłym roku docenione zostały teksty m.in. o rozwijaniu kompetencji społecznych we współczesnej szkole czy o edukacji przez sztukę. A w tym?

- Wszystkie nagrodzone artykuły w centrum stawiają człowieka, który dzięki edukacji wierzy we własne możliwości, krytycznie myśli, umie dokonywać wyborów. Stawiają ważne pytania - jak oczekiwania nauczycieli wpływają na efektywność uczenia, w jaki sposób rozwiązania systemowe wpływają na relacje i samopoczucie w szkole oraz dlaczego w szkole warto pytać o emocje - mówi Agnieszka Sawczuk, dyrektorka ds. komunikacji w Fundacji EFC. - Wręczenie nagród przypadkowo zbiegło się z protestami, jakie teraz przechodzą przez Polskę, ale tym bardziej widać, jak ważna jest umiejętność krytycznego myślenia i odpowiedzialność za swoje wybory - dodaje.

W kategorii publicystyka w tym roku zwyciężyła dziennikarka "Wyborczej" Aleksandra Pucułek i jej tekst "Szkolna trauma wczesnego wstawania" - o tym, jak poranne pobudki, nagromadzenie obowiązków, lekcje do późna wpływają na relacje, stan psychiczny uczniów, ich zdolność nauki i koncentracji. - Zwyciężczyni potrafi napisać naprawdę fascynujący tekst o - wydawałoby się - przyziemnym problemie, jakim jest to, że polscy uczniowie są niewyspani - tłumaczy ten wybór członkini kapituły Alicja Pacewicz. - To nagroda również za pokazanie, że człowiek jest całością, a edukacja to nie tylko wyzwania intelektualne - dodaje.

Za najlepszy artykuł specjalistyczny, czyli kategorii, która nagradza teksty pisane przez praktyków dla praktyków, jury uznało tekst nauczyciela ze szkoły podstawowej Dariusza Żółtowskiego „Czytanie emocji i czytanie emocjami w procesie lektury szkolnej”, który ukazał się w publikacji „Dlaczego szkoła nie ufa emocjom? Dążenia emocjonalne w szkole i na uczelni”.

- Ten artykuł bezpośrednio dotyka kwestii, skąd się biorą szkolne lektury i dlaczego nasz kanon może być szkodliwy dla dzieci - tłumaczy członek jury prof. Mikołaj Herbst. - Autor zwraca też uwagę, że współczesna szkoła zajmuje się jedynie nieistotnymi detalami, a nie emocjami, jakie towarzyszą uczniowi podczas czytania lektury - dodaje. Sam autor artykułu podkreśla, że współczesnych uczniów otacza masa rozrywek, które mogą odciągać ich od lektury.

- By przyciągnąć dzieci do czytania, pozwoliłbym im na własne poszukiwania książek. Pod kątem tego, co im się podoba, pod okiem rodzica, nauczyciela czy bibliotekarza. Pozwoliłbym dzieciom iść własnymi drogami - podkreśla Dariusz Żółtowski. - Nie zgadzam się z tym, że nie da się omówić ciekawie np. "W pustyni i w puszczy", wystarczy porozmawiać z dziećmi o rasizmie, ksenofobii i innych problemach, które tam się pojawiają - dodaje.

W kategorii artykuł naukowy nagrodzeni zostali prof. Grzegorz Szumski oraz prof. Maciej Karwowski i ich praca "Exploring the Pygmalion effect: The role of teacher expectations, academic self-concept, and class context in students’ math achievement, Contemporary Educational Psychology". Artykuł związany jest ze współczesną psychologią edukacyjną i dotyczy roli, jaką odgrywają m.in. oczekiwania nauczyciela w osiągnięciach matematycznych uczniów.

- Ten artykuł jest ciekawy również dla ludzi, którzy nie zajmują się badaniami naukowymi, bo podnosi temat, który towarzyszy praktyce szkolnej - tłumaczy prof. Michał Federowicz, przewodniczący jury. - Dowiadujemy się z niego, że oceny nauczycieli są najczęściej trafne i obiektywne w stosunku do indywidualnych uczniów. Ale w wyniku analiz okazuje się, że już opinie o całej klasie nie są tak niezależne od pewnych czynników niemerytorycznych i znacznie silniej wpływają na końcowe wyniki uczniów, co powinno zostać przemyślane przez praktyków - dodaje.

Laureaci w każdej kategorii otrzymali pamiątkowe statuetki oraz nagrody finansowe w wysokości 10 tys. zł.

Relacja z wręczenia nagród, które odbyło się 3 listopada, dostępna będzie na Facebooku oraz kanale YouTube Fundacji EFC. Teksty wszystkich nominowanych artykułów znajdują się na stronie konkursu. Na Facebooku oraz kanale YouTube fundacji będą również ukazywać się rozmowy z laureatami. Emisja pierwszej już we wtorek, 9 listopada.

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.