Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Ujawnienie, że Kujda był agentem SB, to szok dla PiS – partii, która na lustracji zbudowała swoją tożsamość. Teraz okazuje się, że w najbliższym otoczeniu prezesa Jarosława Kaczyńskiego – jako wieloletni szef Srebrnej, zaplecza finansowego partii – funkcjonował były agent.

W dramatycznym oświadczeniu, które dostaliśmy w czwartek, Kazimierz Kujda pisze m.in.: „Nigdy nie podjąłem z SB współpracy, która prowadziłaby do krzywdzenia kogokolwiek lub naruszania czyichś dóbr. Nigdy nie podjąłem i nie prowadziłem działań polegających na naruszaniu czyichś dóbr i krzywdzenia osób trzecich. W moim przekonaniu podczas kontaktów z SB nikogo nie skrzywdziłem i nikomu nie zaszkodziłem. Wiem, że popełniłem błąd, i bardzo pragnę, żeby został mi wybaczony. Ośmielam się przy tym twierdzić, że przez 25 lat pracowałem lojalnie dla Polski i obozu niepodległościowego, z którym czuję się ideowo związany. Wierzę, że ta okoliczność zostanie wzięta pod uwagę. Głęboko ubolewając, pragnę wyjaśnić okoliczności sprawy”.

Oświadczenie Kazimierza KujdyOświadczenie Kazimierza Kujdy Red

Całe oświadczenie publikujemy także na końcu tego tekstu. Kujda pisze, że w piątek występuje do IPN o autolustrację i upublicznienie swoich akt.

„Wyborcza” już je poznała. Ich treść omawiamy w artykule "Co jest w teczce Kazimierza Kujdy".

To ten sam Kujda

Wyznanie Kujdy to odprysk naszych publikacji o „taśmach Kaczyńskiego”. Sprawa wypłynęła, gdy we wtorek „Wyborcza” opublikowała nagranie rozmów, jakie z Kujdą prowadził Gerald Birgfellner, austriacki przedsiębiorca, który domagał się od Srebrnej pieniędzy za prace przy projekcie wieżowca K-Towers. Rozmowy były prowadzone w siedzibie Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska, którego Kujda jest szefem z nadania PiS.

Po naszej publikacji różni internauci zaczęli zadawać pytania, czy w samym sercu partii, która swoją ideologię opiera na lustracji, działał przez lata agent bezpieki. Jak bowiem sprawdzili, nazwisko Kujdy figuruje w oficjalnym inwentarzu (inwentarz.ipn.gov.pl) opublikowanym na stronie IPN. Kujda jest tam zapisany jako tajny współpracownik ps. „Ryszard”. Inwentarz powstał na podstawie rejestrów komunistycznej SB. Zawiera prawie 2 mln zapisów. Na ich podstawie można wstępnie ustalić, czy i jakie materiały na temat danej osoby są w archiwach. Resztę sprawdza się po zamówieniu teczek do czytelni.

Oświadczenie Kazimierza Kujdy

„Wyborcza” analizuje sprawę od kilku dni. Byliśmy ostrożni. Ustaliliśmy, że Kazimierz Kujda z rejestrów SB ma tę samą datę urodzenia co Kazimierz Kujda, który w latach 1995-98 oraz 2007-15 kierował Srebrną. A dzisiaj, jako wysoki urzędnik państwowy, rządzi Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Kujda z katalogu ma to samo drugie imię, imię ojca i miejsce urodzenia co Kujda ze Srebrnej i NFOŚiGW. Prawdopodobieństwo, że doszło do przypadkowej zbieżności danych, jest nikłe.

Kujda najpierw zaprzeczał

W środę, za pośrednictwem Klubu Parlamentarnego PiS, zapytaliśmy Jarosława Kaczyńskiego, czy wiedział o teczkach Kujdy. Szef biura Krzysztof Wilamowski odpowiedział, że partia sprawę traktuje bardzo poważnie:

„Prezes PiS Jarosław Kaczyński nie wiedział o współpracy K. Kujdy z SB i nie wie, z jakiego powodu i kiedy dokumenty K. Kujdy znalazły się w zbiorze zastrzeżonym. Sprawę będzie wyjaśniał” – czytamy w e-mailu od klubu PiS.

Sławomir Cenckiewicz, z nadania PiS członek kolegium IPN i lustrator Lecha Wałęsy, napisał na Twitterze, że „pochyli się nad sprawą”. Wstępnie stwierdził: „Jeden tom to słabo... ale sprawdzić należy. Dwie teczki to już coś”.

Z zapisu w inwentarzu wynika, że TW „Ryszard” prowadzony był przez bezpiekę w Siedlcach, miał z nią współpracować w latach 1979-87, a jego akta liczą dwa tomy: tom 1 to teczka personalna, tom 2 – teczka pracy.

I najważniejsze: do kwietnia 2018 r. teczki „Ryszarda” znajdowały się w zbiorze zastrzeżonym (zbiór Z) Zawiera on dane agentury, która po upadku PRL została przejęta przez służby nowego państwa – UOP, a potem ABW lub AW. „Zetką” dysponują szefowie poszczególnych służb specjalnych.

Odtajnianie „Zetki” trwa od kilku lat, ale po ostatnich wyborach rząd PiS ten proces przyspieszył. Spodziewano się odkrycia sensacyjnych tajemnic.

Początkowo Kazimierz Kujda na pytania „Wyborczej” reagował z oburzeniem. W środę w e-mailu do „Wyborczej” napisał, że „nie ma żadnej wiedzy na temat TW 'Ryszard' (...) w sprawie figurowania w inwentarzu IPN osoby o moim nazwisku”. Napisał: „Oświadczam, że nigdy nie byłem tajnym współpracownikiem SB i nie podpisywałem zobowiązań do współpracy ze służbami specjalnymi PRL”.

Z Biura Lustracyjnego IPN odpisano nam, że zgodnie z ustawą lustracyjną prezes NFOŚiGW nie podlega obowiązkowi złożenia oświadczenia lustracyjnego.

Kujda pełni funkcję prezesa Funduszu po raz drugi – zawsze wtedy, gdy PiS rządzi. To jedyne tak wysokie stanowisko państwowe, które jest wyłączone z lustracji. Ustawę lustracyjną tworzyli i nowelizowali politycy PiS oraz prawicy. Nie wiadomo, dlaczego podlegają jej np. wójt gminy, notariusz czy radca prawny, a szef dużego urzędu centralnego jest z wymogów lustracji zwolniony.

Oświadczenie Kazimierza Kujdy

"W związku z medialnymi spekulacjami i pytaniami dziennikarzy, w których sugeruje się, że byłem tajnym współpracownikiem Służby Bezpieczeństwa PRL, oświadczam, że nigdy nie podjąłem z SB współpracy, która prowadziłaby do krzywdzenia kogokolwiek luba naruszenia czyichś dóbr. W szczególności nigdy nie podjąłem i nie prowadziłem działań polegających na donosach czy ujawnianiu informacji o osobach trzecich.

Przyznaję natomiast, że w latach młodości - w okresie studenckim, przy okazji ubiegania się o paszport na wyjazdy do tzw. krajów kapitalistycznych w Zachodniej Europie - mogłem podpisać jakieś dokumenty podsunięte mi w trakcie prowadzonych ze mną rozmów i pouczeń. Mam świadomość, że był to mój wielki błąd, którego popełnić w żadnym razie nie powinienem. Głęboko ubolewając, pragnę zarazem publicznie wyjaśnić okoliczności sprawy.

Jedną z zagranicznych podróży odbyłem w 1981 roku, krótko przed stanem wojennym. Był to służbowy wyjazd do Wiednia zorganizowany przez Biuro Współpracy z Zagranicą Politechniki Warszawskiej. Po powrocie do kraju, w lipcu 1982 roku, złożyłem w BWZ PW sprawozdanie z pobytu w stolicy Austrii. Natomiast podczas oddawania paszportu w Biurze Paszportowym przy ul. Kruczej w Warszawie (co było wówczas obowiązkiem) zostałem przesłuchany oraz przedstawiłem pisemne wyjaśnienia dotyczące pobytu w Wiedniu.

W moim najgłębszym przekonaniu podczas tych kontaktów nikogo nie skrzywdziłem i nikomu nie zaszkodziłem. Tematyka rozmów i treść złożonych przeze mnie relacji w żadnej mierze nie dotyczyła spraw, które mogłyby narazić na szwank czyjeś dobra czy interesy albo przynieść komuś uszczerbek w jakimkolwiek wymiarze. Zadając sobie jednak sprawę, że już sam fakt kontaktu czy dialogu ze służbami PRL jest powszechnie oceniany jako wysoce naganny, bardzo przepraszam wszystkie osoby, które czują się urażone tym faktem.

Wiem, że popełniłem błąd i pragnę bardzo, aby został mi wybaczony. Ośmielam się przy tym stwierdzić, że przez ponad 25 lat lojalnie pracuję dla Polski i obozu niepodległościowego, z którym czuję się ideowo związany. Wierzę, że także ta okoliczność zostanie wzięta pod uwagę.

Zapewniam, że już w piątek 8 lutego br. zwrócę się do IPN z wnioskiem o przeprowadzenie autolustracji, a następnie opublikuję całość dokumentacji na mój temat, która znajduje się w zasobach archiwalnych IPN. Chcę, aby każdy mógł zapoznać się z tymi dokumentami i ocenić, jaki charakter miały moje kontakty z SB."

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.