Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

"Gazeta Wyborcza" i "Wysokie Obcasy" wspierają #czarnypiątek, dlatego ten artykuł jest dostępny za darmo dla wszystkich.

To kolejny raz w ostatnich latach, gdy przez Polskę przetacza się gorący spór o prawo do aborcji. Latem 2016 r. komitet Stop Aborcji złożył w Sejmie obywatelski projekt ustawy, która zakazywała przerywania ciąży we wszystkich przypadkach. Wśród jego założeń było m.in. karanie matek za aborcję. Posłowie – przede wszystkim głosami PiS – skierowali wtedy projekt do komisji zdrowia i na tym samym posiedzeniu odrzucili inny obywatelski projekt – ruchu Ratujmy Kobiety – liberalizujący przepisy aborcyjne i m.in. legalizujący przerywanie ciąży do 12. tygodnia.

W 2016 r. PiS ugiął się ws. zaostrzenia ustawy antyaborcyjnej

Decyzja polityków wyprowadziła na ulice polskich miast tysiące ludzi. Według szacunków policji w 143 demonstracjach wzięło udział w październiku 2016 r. 98 tysięcy manifestantów. 90 proc. protestów odbyło się w mniejszych miejscowościach. W kulminacyjnym momencie w największej demonstracji – na placu Zamkowym w Warszawie – uczestniczyło według służb porządkowych 17 tysięcy osób, według ratusza – 30 tysięcy. Politycy PiS zaczęli ustępować. 5 października komisja zdrowia zarekomendowała Sejmowi odrzucenie projektu zakazującego aborcji i doszło do tego już następnego dnia.

CZYTAJ TAKŻE:  Marta Lempart o "czarnym piątku": Cokolwiek by się działo, nie poddamy się. Nie pójdzie im łatwo

To pierwsza ważna politycznie kwestia, w której PiS się cofnęło. Choć Jarosław Kaczyński mówił wtedy w rozmowie z „Gościem Niedzielnym”: – PiS w żadnym wypadku nie wycofuje się z dążenia do zakazu aborcji z powodu choroby dziecka.

Powrót restrykcyjnej ustawy

I teraz temat zakazu aborcji wraca wedle scenariusza łudząco podobnego do wydarzeń sprzed niespełna dwóch lat. W listopadzie do Sejmu trafił projekt „Zatrzymaj aborcję”, który znosi prawo do przerywania ciąży w przypadku dużego prawdopodobieństwa ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu. Za projektem stoi fundacja Życie i Rodzina Kai Godek. Z danych resortu zdrowia wynika, że na 1100 legalnych zabiegów przeprowadzonych w 2016 r. aż 1044 dotyczyły przesłanki, którą znosi projekt ustawy. Tak jak poprzednio posłowie skierowali restrykcyjną ustawę do dalszych prac w Sejmie i jednocześnie odrzucili w pierwszym czytaniu ustawę liberalizującą prawo antyaborcyjne.

CZYTAJ TAKŻE: "Czarny piątek." "Politycy zapamiętają go na długo". Protesty nie tylko pod Sejmem

W marcu do debaty włączył się Kościół, który naciska w tej sprawie na polityków PiS. „Przypominając o konieczności bezwarunkowego szacunku należnego każdej istocie ludzkiej we wszystkich chwilach jej istnienia, biskupi apelują o niezwłoczne podjęcie prac legislacyjnych nad projektem obywatelskim Zatrzymaj aborcję ” – napisali biskupi po zebraniu plenarnym Episkopatu. A abp Henryk Hoser mówił: – Zrelatywizowanie prawa do życia grozi zrelatywizowaniem wszystkich innych praw człowieka.

Apel biskupów szybko został wysłuchany. Komunikat wydano 14 marca, a już następnego dnia sejmowa komisja sprawiedliwości wpisała ustawę do porządku obrad i po kilku dniach przyjęła. Kaja Godek apelowała, by 21 marca projektem zajęła się komisja polityki społecznej i rodziny, ale po prośbie wiceministra rodziny, pracy i polityki społecznej Krzysztofa Michałkiewicza posiedzenie odwołano. – Ten temat wróci w momencie, o którym zdecyduje PiS – komentowała Marzena Okła-Drewnowicz (PO), wiceprzewodnicząca komisji. Najbliższy prawdopodobny termin posiedzenia to 11 kwietnia.

Strajk Kobiet wzywa do wyjścia na ulice

Dlatego Ogólnopolski Strajk Kobiet zaplanował dziś manifestacje w całym kraju przeciwko popieranemu przez Episkopat projektowi Kai Godek. Organizacje walczące o prawa kobiet zachęcają do przyjazdu do Warszawy. Głównym punktem „czarnego piątku” będzie protest pod Sejmem, który rozpocznie się o godz. 16. Jego uczestniczki i uczestnicy przejdą później pod siedzibę PiS (ul. Nowogrodzka 84/86).

CZYTAJ TAKŻE:  Dlaczego idę na "Czarny piątek" [KOMENTARZ WIECZORKIEWICZ]

Protest jest popularnym tematem w mediach społecznościowych. Pisarka Natalia Fiedorczuk-Cieślak, laureatka Paszportu „Polityki”, wrzuciła do sieci zdjęcie ze swoimi dziećmi. Przekonuje, że wspiera „czarny protest” właśnie dlatego, że jest matką. „Uwielbiam tę fotografię, bo pokazuje moje autentyczne emocje związane z dziećmi – szczęście, troskę, zainteresowanie, czystą radość. To są uczucia, które powinny towarzyszyć rodzicielstwu. Chcę pokazać, że #czarnyprotest leży w interesie wszystkich kobiet – bezdzietnych, matek, córek, babek i dziewczynek, które dopiero się urodzą. Prawo wyboru to również prawo do decyzji o świadomym macierzyństwie”.

Aktorka Maja Ostaszewska napisała: „Musimy się zmobilizować. Odłóżmy na bok spory, różnice. Każda/każdy z nas ma prawo do swojego odrębnego światopoglądu. Ale teraz musimy być razem! Zmuszanie kobiet do utrzymywania ciąży nawet wówczas, kiedy badania prenatalne wykażą nieodwracalne zmiany płodu, brak szansy na przeżycie po urodzeniu, jest nieludzkie. Musimy mieć prawo wyboru. Te straszne zapisy będą prowadziły również do zaniechania wykonywania zaawansowanych, inwazyjnych badań prenatalnych często przecież ratujących zdrowie i życie dziecka. Weźmy przyjaciółki, mamy, siostry, córki i bądźmy tego dnia razem. Panowie na Was też liczymy. Razem mamy wielką siłę!”.

Apel Ostaszewskiej powtórzyła supermodelka Anja Rubik. Od kilku dni wpisy popierające protest publikowała też Krystyna Janda.

Co Polacy myślą o prawie do aborcji?

Polacy niezmiennie opowiadają się za prawem do aborcji, gdy ciąża wynika z przestępstwa (79 proc.), zagraża życiu lub zdrowiu matki (77 proc.), płód jest nieodwracalnie upośledzony (60 proc.). Z roku na rok spadało jednak przyzwolenie na aborcję ze względu na sytuację kobiety, osiągając najniższy poziom w marcu 2016 r. (14 proc.). Ale i to zaczęło się zmieniać. W październiku 2016 r. po próbie zaostrzenia przepisów poparcie dla liberalizacji prawa antyaborcyjnego wzrosło wg CBOS do 20 proc. W marcu 2017 r. według sondażu Ipsos dla OKO.press za dopuszczeniem przerywania ciąży ze względu na trudną sytuację kobiety opowiadało się 42 proc. ankietowanych.

Polska ma jedne z najbardziej restrykcyjnych przepisów aborcyjnych w Europie. Całkowity zakaz przerywania ciąży i groźba kary – nawet więzienia – za aborcję obowiązuje w Salwadorze, Nikaragui, Gwatemali, Chile, Watykanie, Dominikanie oraz na Malcie. Bardzo ostre prawo dopuszczające aborcję tylko dla ratowania życia matki obowiązuje w ponad 30 krajach, z których jedynym państwem europejskim jest Irlandia.

----------------------

Czekamy na Wasze opinie, historie - Wyborcza to wy. Piszcie:  listy@wyborcza.pl

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.