Inaugurując nowy europejski Bauhaus, przewodnicząca Komisji Ursula von der Leyen nazwała go "częścią większej wizji", przestrzenią do współtworzenia, w której architekci, artyści, studenci, inżynierowie i projektanci pracują wspólnie, aby "połączyć styl ze zrównoważonym rozwojem".
Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

* Marija Gabriel – komisarz do spraw innowacji, badań naukowych, kultury, edukacji i młodzieży, oraz Francesca Bria – przewodnicząca Włoskiego Funduszu Innowacyjnego oraz członkini okrągłego stołu wysokiego szczebla ds. nowego europejskiego Bauhausu

W ostatnich latach Europą wstrząsnęły dwa poważne kryzysy: pandemia COVID-19 oraz nieuzasadniona inwazja Rosji na Ukrainę.

Świat znajduje się w kryzysie energetycznym o podłożu geopolitycznym oraz doświadcza niestabilności surowców. Powodem są ponad dwuletnie zakłócenia łańcucha dostaw oraz proces wychodzenia z kryzysu związanego z pandemią COVID-19. Rosnący wpływ działalności człowieka na klimat Ziemi oraz jej ekosystemy sprawił ponadto, że osiągnęliśmy egzystencjalny punkt krytyczny.

Ważniejsze niż kiedykolwiek jest teraz przyspieszenie transformacji przewidzianej w ramach Zielonego Ładu, która uczyni Europę pierwszym cyfrowym, zrównoważonym i neutralnym dla klimatu kontynentem.

Przewaga planety nad formą 

Sto lat temu w niemieckim Weimarze narodził się Bauhaus będący odpowiedzią na kataklizm I wojny światowej. Zapoczątkował on burzliwe zmiany w wielu dziedzinach życia – poczynając od wzornictwa, przez architekturę i edukację, a kończąc na podwalinach architektury modernistycznej. Bauhaus zakładał zmianę paradygmatu na poszukiwanie harmonii i równowagi pomiędzy projektem a formą, zgodnie z zasadą „przewagi funkcji nad formą", podczas gdy nowy europejski Bauhaus mówi o „przewadze planety nad formą". Chcemy dzięki niemu utorować drogę do nowego modelu innowacji, w ramach którego sztuka, nauki przyrodnicze, technika i ekologia będą szły ze sobą w parze.

Dlatego też inaugurując nowy europejski Bauhaus, przewodnicząca Komisji Ursula von der Leyen nazwała go „częścią większej wizji", przestrzenią do współtworzenia, w której architekci, artyści, studenci, inżynierowie i projektanci pracują wspólnie, aby „połączyć styl ze zrównoważonym rozwojem". Stwierdziła również, że transformacja klimatyczna musi mieć „własną wyróżniającą się estetykę".

Nowa fala innowacji

Nowy europejski Bauhaus wprowadzi na rynek innowacje: nowe produkty i usługi, nowe modele biznesowe i nowe umiejętności. Szczególnie w czasie pandemii COVID-19 nowe rozwiązania cyfrowe ułatwiły nasze codzienne życie. Nie zmieniły one jednak jeszcze fizycznego wymiaru naszego środowiska życia, pracy i transportu. Nowa fala innowacji jest tym, czego teraz potrzebujemy. Innowacje powinny być jednoznaczne z namacalną zmianą istniejących modeli ekonomicznych skupionych wokół bioróżnorodności, zrównoważonego rozwoju oraz podejścia opartego na regeneracji.

Zmiana ta powinna opierać się na wzajemnych powiązaniach między żywymi istotami a ich społeczno-ekologicznymi wartościami.

Po roku intensywnego etapu współtworzenia społeczność nowego europejskiego Bauhausu rośnie nie tylko w Europie, ale też poza jej granicami, a program nabiera kształtów wraz z pakietem instrumentów politycznych oraz budżetem, finansowanym z programów UE, opiewającym na blisko 85 mln euro. Zachęcamy również państwa członkowskie do uwzględnienia nowego europejskiego Bauhausu w programach polityki spójności oraz do mobilizowania takich inwestycji w ramach planów odbudowy i zwiększenia odporności.

Sztandarowe projekty demonstracyjne

Kryzys klimatyczny uwidocznił potrzebę większej dekarbonizacji we wszystkich sektorach gospodarki oraz uświadomił konieczność przekształcenia przestarzałych modeli biznesowych tak, by były one bardziej zrównoważone. Jedne z najbardziej innowacyjnych projektów otrzymały po raz pierwszy w zeszłym roku nagrodę nowego europejskiego Bauhausu. Jednym ze zwycięskich projektów była na przykład platforma internetowa oparta na technologii blockchain, która nagradza użytkownika za każdym razem, gdy ten wybierze zeroemisyjny środek transportu zamiast własnego auta. Platforma przelicza niewyemitowane emisje CO2 na tokeny, zielone punkty, które można wymienić na wyroby i usługi. Platformy takie jak ta pokazują, że możliwe jest tworzenie wartości publicznej poprzez odpowiedzialne wykorzystywanie danych. Jest to istotne w kontekście planów stworzenia przestrzeni danych nowego europejskiego Bauhausu.

Komisja ogłosiła ostatnio pięć „sztandarowych projektów demonstracyjnych", które dotyczyć będą kwestii takich jak renowacja budynków, obieg zamknięty, dziedzictwo kulturowe, edukacja, inteligentne miasta, rewitalizacja obszarów miejskich, włączając obywateli w zieloną transformację na poziomie lokalnym.

Era start-upów

Liderami nowej fali innowacji są obecnie przedsiębiorstwa typu start-up w dziedzinie zaawansowanych technologii, ukierunkowujące swoje działania na największe wyzwania społeczne. Oczywistym jest, że przemysł europejski, w ścisłej współpracy z ośrodkami badań naukowych i start-upami, odegra tutaj kluczową rolę. Europejski Instytut Innowacji i Technologii (EIT) oraz Europejska Rada ds. Innowacji powinny w szczególności zadbać o utworzenie paneuropejskiego ekosystemu innowacji, w ramach którego wybrane start-upy i przedsiębiorstwa typu scale-up będą wspierane we wchodzeniu na kolejny biznesowy poziom.

Laboratorium nowego europejskiego Bauhausu, utworzone z myślą o znacznym przyspieszeniu programu, będzie odgrywało rolę inkubatora łączącego ludzi i umożliwiającego im wymianę doświadczeń.

Kluczowymi elementami dla rozwoju nowego europejskiego Bauhausu są udział społeczeństwa i włączenie społeczne. Jako że nowy europejski Bauhaus jest również powiązany z Europejskim Rokiem Młodzieży 2022, mocno zachęcamy młodych ludzi do uczestniczenia w nim i rozwijania młodzieżowych projektów w zakresie zrównoważenia środowiskowego.

Ogłaszamy ponadto Festiwal Nowego Europejskiego Bauhausu, który odbędzie się w Brukseli w dniach od 9 do 12 czerwca. Będą mu towarzyszyły równoległe imprezy w całej Europie. Festiwal ma być przestrzenią do spotkań ludzi z wszelkich środowisk oraz okazją do dyskusji i kształtowania naszej przyszłości.

Jesteśmy przekonane, że sztuka, architektura i technologia mogą mieć ogromny wkład w odnowioną narrację i wizję Europy.

Europy sprzyjającej włączeniu społecznemu, żyjącej w zgodzie ze swoimi nieeuropejskimi sąsiadami i otwartej na mnogość różnorodnych idei i wpływów kulturowych, które kształtowały ją w przeszłości i które mogą ją dalej kształtować, wprowadzając ją w nową erę zielonego i cyfrowego humanizmu.

icon/Bell Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie
Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi
Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich.
Więcej
    Komentarze
    Zaloguj się
    Chcesz dołączyć do dyskusji? Zostań naszym prenumeratorem