Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Narodowy Instytut Onkologii prześledził, jak pandemia COVID-19 wpłynęła na leczenie onkologiczne. Porównał, ile osób zgłaszało się na badania profilaktyczne przed pandemią i w jej trakcie, liczbę wykrywanych nowotworów i wykonywanych zabiegów onkologicznych.

– Najbardziej dotknięta pandemią została profilaktyka, czyli badania przesiewowe: cytologia, mammografia i kolonoskopia – wymieniał współautor raportu, prof. Piotr Rutkowski, kierownik Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków Narodowego Instytutu Onkologii – Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie.

Wiosną 2020 r. wykonano o 85 proc. mniej badań cytologicznych, o 94 proc. mniej mammografii i o 85 proc. mniej kolonoskopii, niż w tym samym czasie w 2019 r. 

To fatalna wiadomość, bo już przed pandemią niewiele Polek regularnie się badało. W 2014 r. cytologię w ramach programu wczesnego wykrywania raka szyjki macicy zrobiło 22 proc. kobiet, w 2016 r. – 20 proc., a w 2018 – tylko 18 proc. Podobnie jest z badaniami w kierunku raka piersi. W 2014 r. zbadało się 44 proc. pacjentek objętych programem, w 2016 r. – 40 proc., w 2018 r. – 39 proc.

Wyhamowanie badań przesiewowych miało związek z decyzją Narodowego Funduszu Zdrowia, który już 15 marca 2020 r. zdecydował o ograniczeniu wykonywania badań przesiewowych w celu uniknięcia ryzyka rozprzestrzeniania infekcji COVID-19. 

Ograniczenie dostępu do badań przesiewowych i w ogóle utrudniony dostęp do badań w czasie pandemii przełożył się na to, że o jedną piątą spadła liczba wszystkich wykrytych w zeszłym roku przypadków nowotworów. Jak podają autorzy raportu, to stan podobny do średniej europejskiej.

O problemach pacjentów onkologicznych alarmowała również w swoim raporcie "Rzeczywistości równoległe. Polska w czasie epidemii COVID-19" fundacja Alivia.

W badaniach fundacji "My Pacjenci" z maja 2020 aż 70 proc. ankietowanych wskazało na brak możliwości skorzystania z planowanych badań i wizyt, a 29 proc. uskarżało się na brak kontynuacji opieki ze szpitali przemianowanych.

Eksperci nie mają wątpliwości, że konsekwencje ograniczenia dostępu do diagnostyki i leczenia raka będziemy ponosić przez długi czas. Prof. Cezary Szczylik, ordynator oddziału onkologii w Europejskim Centrum Zdrowia w Otwocku w rozmowie z TVN 24 szacował, że skoro nowotworów nie wykryto u 20 proc. chorych, to oznacza to "40 tysięcy chorych, u których szansa wyleczenia bezpowrotnie przepadła".

Podczas prezentacji raportu prof. Rutkowski przyznał, że chociaż onkolodzy spodziewali się, że w tym roku na leczenie onkologiczne zgłosi się znacznie więcej pacjentów – takiego wzrostu na razie nie widać. 

Onkolodzy apelują o szczepienia

Pacjenci onkologiczni mieli możliwość zaszczepienia się przeciwko COVID-19 jako jedna z pierwszych grup, od połowy marca br. Nowe przypadki raka wykrywane są jednak codziennie, dlatego wciąż w szpitalach onkologicznych pojawiają się pacjenci niezaszczepieni. 

– Apelujemy o zaszczepienie się. Każdy z nas może zachorować na nowotwór. Osoby niezaszczepione są wtedy bardziej zagrożone – mówił prof. Rutkowski. 

Zaznaczył, że dzięki temu, iż w Narodowym Instytucie Onkologii 97 proc. personelu jest zaszczepiona, szpital nie odczuł trzeciej fali pandemii wśród pracowników. 

Prof. Adam Maciejczyk, dyrektor Dolnośląskiego Centrum Onkologii we Wrocławiu poinformował, że również w tym szpitalu zaszczepił się prawie cały zespół. – Nieliczni niezaszczepieni pracownicy zostali odsunięci od kontaktu z pacjentami – powiedział.

Co z onkologią podczas kolejnych fal pandemii?

W rekomendacjach na przyszłość autorzy raportu podkreślają, że w przypadku kolejnych fal pandemii szpitale muszą pozostać w kontakcie z pacjentami. – Konieczna jest dobra komunikacja, nastawiona na to, by namawiać pacjentów do zgłaszania się na badania profilaktyczne, np. przez infolinię. Musimy też korzystać z danych NFZ, z których dowiemy się o pacjentach z rozpoznanym nowotworem, którzy z jakichś powodów nie rozpoczęli terapii. Musimy do nich docierać i podejmować leczenie – mówił prof. Rutkowski. 

Piszcie:listy@wyborcza.pl

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.