Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Mało kto słyszał o liczącej 2,5 tys. mieszkańców wsi Gromadka. Nic dziwnego, bo otoczona jest z trzech stron Przemkowskim Parkiem Krajobrazowym. Droga od strony Lubina, oddalonego o ponad 40 km, nazwana ulicą 11 listopada, ciągnie się kilometrami przez całą wieś, mijając zrujnowany zespół pałacowy z przyległymi budynkami gospodarczymi, gminny plac zabaw, pocztę i bank spółdzielczy. 27 czerwca tą drogą przyjedzie do Gromadki Tour Bus ze zwojem obowiązującej konstytucji. Halina Gniewek, przedstawicielka inicjatywy "Wolna Gromadka", zaprosiła do siebie ogólnopolską akcję Tour de Konstytucja PL.

17 marca 1921 roku, czyli niemal równo sto lat temu, uchwalono konstytucję marcową, szczególnie ważną dla odradzającej się ojczyzny. 2 kwietnia w tym roku minęło 20 lat od uchwalenia przez Zgromadzenie Narodowe Konstytucji RP. Obchodzimy w tym roku także 230. rocznicę uchwalenia konstytucji 3 Maja. Dla uczczenia trzech rocznic od 4 czerwca w całej Polsce odbywać się będzie Tour de Konstytucja PL. Głównym organizatorem jest Kongres Obywatelskich Ruchów Demokratycznych, który zaprosił do współpracy kilkadziesiąt organizacji, stowarzyszeń, grup lokalnych i obywatelskich.

TdKPl to projekt, do którego przystąpili organizatorzy w ponad 70 miastach i jedynej na szlaku wspomnianej wiosce. Podróż aktualnej i obowiązującej konstytucji rozpocznie się 4 czerwca. Ogólnopolskie wydarzenie trwające 69 dni ma zwrócić uwagę na przestrzeganie naszych praw obywatelskich oraz sprawić, aby społeczności lokalne zintegrowały się przez ruch na świeżym powietrzu - a to ważne w pandemicznej rzeczywistości.

Wyposażona w GPS konstytucja będzie przekazywana kolejnym grupom organizującym wydarzenie na swoim terenie. W trakcie trwania Tour de Konstytucja PL działać będzie interaktywna mapa z relacjami z podróży oraz informacjami, gdzie zaplanowano kolejne etapy wizyty.

Na trasie TdKPl są małe i większe miejscowości: nawet trzy w jednym dniu. 8 czerwca o godz. 10 bus dotrze do Dobczyc, a o godz. 15 - do pobliskich Myślenic. Na trasie będą także Kielce, Łobez, Kępice, Chorzów, Człuchów, Opole, Mikołów, Rzeszów, Przemyśl, Toruń, Pobiedziska, Świnoujście, Lubaczów, Suwałki, Bytów, Kartuzy, Jaworzno; początkiem trasy będzie Radom. Tam inaugurację Tour zaplanowano na 4 czerwca na godz. 16 na placu nomen omen Konstytucji 3 Maja.

- W społeczeństwie obywatelskim nic się nie dzieje samo, dlatego przystąpiliśmy z ogromną radością do tej inicjatywy – tłumaczy Waldemar Bukalski ze Stowarzyszenia „Radomianie dla demokracji”. Społecznicy ze stowarzyszenia współpracującego z KORD już wcześniej inicjowali i angażowali się w wiele akcji. M.in. policzyli i opisali drzewa na terenie całego miasta, kontrolowali wycinki drzew i siedliska ptaków, uruchomili aplikację www.smog.radom.pl, która służy do zbierania i archiwizacji danych z terenu miasta. – Dlatego leitmotivem radomskiej inauguracji będzie hasło "Konstytucja a ochrona środowiska". Wybraliśmy artykuły konstytucji mówiące ochronie środowiska. Na Skwerze Edukacyjnym rozpoczniemy akcję sadzenia drzew, a pierwsze zasadzi Adama Bodnar. A ponieważ robimy to z myślą o młodych, zaplanowaliśmy sporo zabaw (w tym edukacyjnych) dla dzieci. Zapraszamy do nas na start tej cennej inicjatywy przypominającej o naszych prawach obywatelskich, m.in. prawie do czystego powietrza, do życia w środowisku niezdegradowanym ekologicznie – dodaje Bukalski.

Materiały Prasowe

Adama Bodnara, który jako rzecznik praw obywatelskich VII kadencji nadal dba, aby konstytucyjne prawa obywatelskie nie były łamane, nie trzeba było namawiać do tej akcji. Został honorowym patronem Tour.

- Bardzo cieszę się, że będę mógł spotykać się z tymi wszystkimi, którym zależy na poważnej dyskusji o tym, jakie znaczenie ma konstytucja dla naszego życia społecznego. Brakuje w Polsce tego typu inicjatyw oddolnych – mówi Bodnar.

Pomysłodawcą i inicjatorem wydarzenia jest Robert Hojda z Kongresu Obywatelskich Ruchów Demokratycznych, który jest porozumieniem i platformą działania wielu lokalnych grup obywatelskich. To one będą u siebie organizowały happeningi, festyny, zawody sportowe z konstytucją w tle, przypominając nasze prawa. - Jest to ważne zwłaszcza w dobie pandemii, łamania praw obywatelskich, walki kobiet o wolny wybór w sprawie aborcji, kontrowersyjnych działań policji czy instytucji państwowych - tłumaczy Robert Hojda. - Zdając sobie sprawę z zagrożenia COVID-19, chciałbym, by w wydarzeniu wzięły udział też rodziny z dziećmi i młodzież oraz zagościły muzyka, pozytywna energia i uśmiech.

To on będzie kierował busem, który przywiezie do wielu miejscowości 2 tys. bezpłatnych egzemplarzy konstytucji oraz gości – współorganizatorów, a wśród nich przedstawicieli świata kultury, organizacji obywatelskich (KOD, Ogólnopolski Strajk Kobiet, Protest z Wykrzyknikiem) czy stowarzyszeń adwokackich, sędziowskich i prokuratorskich (z "Defensor Iuris", "Lex Super Omnia", oddziały terenowe Iustitii, Themis, Wolne Sądy).

Materiały Prasowe

Przygotowany specjalnie na tę okazję zwój Konstytucji RP będzie podpisywany przez uczestników, dzięki czemu stanie się wspólnym obywatelskim dokumentem potwierdzającym wagę praw obywatelskich i oddanie walce o prawa w konstytucji zapisane. W mobilnym punkcie pocztowym „Tour - Poczta” będzie można napisać i symbolicznie wysłać „List do Polski” i „List do Europy” – dzięki temu organizatorzy zbiorą opinie, uwagi, propozycje złożone przez obywatelki i obywateli. Inne atrakcje przygotowywane są przez lokalnych organizatorów np. gry miejskie, minidramy, biegi, zawody dla najmłodszych, malowanie koszulek z napisem KONSTYTUCJA. A na Kaszubach pojawi się konstytucja w języku kaszubskim. To będzie takie wiosenne przebudzenie obywatelskie!

Renata Czaja-Zajder, współtwórczyni „Protestu z Wykrzyknikiem”, dodaje, że obecnie ważne jest poszerzenie edukacji równościowej w szkołach. Biorąc udział w tej ciekawej akcji, i jako nauczyciele, i rodzice stowarzyszeni w „Proteście” chcą przypominać o prawach konstytucyjnych dotyczących edukacji i spraw nauczycielskich.

Przyłączyli się do aukcji charytatywnych na rzecz Tour, która odbywa się na Allegro (https://allegro.pl/charytatywni/fundacja-kongres-obywatelskich-ruchow-demokratycznych/cele/tour-de-konstytucja-pl-wydarzenie-ogolnopolskie).

Kasia Maj z Radomia, która przy projekcie obywatelskim pracuje w dziale administracji, mówi, że pandemia pokrzyżowała co prawda start, który zaplanowany był na 3 maja, a potem dwa razy był przekładany, ale tym większa jest radość współorganizatorów na spotkanie się po tak długim czasie. – Radość tym większa, że akcja w końcu ruszy w czerwcu i przyjedzie ktoś do tych mniejszych i większych miejscowości i coś zacznie się znów dziać – tłumaczy. – Plusem przesunięcia terminu, co nie było łatwe dla nas, administracji, jest to, że bus dojedzie do miejscowości nadmorskich i wakacyjnych latem. Spodziewamy się dużej frekwencji, zwłaszcza że w wielu miastach przygotowano wiele atrakcji, także dla najmłodszych.

W Suwałkach zaplanowano wyścig kajaków na zalewie. Wszyscy organizatorzy liczą na to, że w akcji wezmą udział całe rodziny. – Bardzo ważna jest edukacja obywatelska od najmłodszych lat – mówi Danuta Przywara, prezeska Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka i reprezentująca także Radę Programową Fundacji KORD. HFPD od lat zajmuje się działalnością edukacyjną, monitoringową i interwencyjną w obszarach praw osobistych i politycznych. - Biorąc udział w konstytucyjnej grze miejskiej, można nie tylko zyskać na formie, ale także czegoś się dowiedzieć. Scenariusz jednej z gier opracowuje „Defensor Iuris”, więc będzie okazja do podszkolenia z prawa. W tych bardziej kameralnych spotkaniach nie zabraknie porad udzielanych przez prawników. Niestety, nie możemy obiecać, iż ktoś z Fundacji dotrze na wszystkie planowane spotkania, ale będziemy się starali uczestniczyć w większości.

Halina Gniewek z Gromadki po zaostrzeniu prawa aborcyjnego zainicjowała "Spacery". Protesty zaczęły się w listopadzie pod hasłem "Gromadka to też kobieta". Na pierwszym spacerze pojawiło się ledwie osiem osób, ale potem licznie dołączyli mieszkańcy gminy, a nawet przyjezdni z Bolesławca i Zgorzelca. Gniewek wzywana była na policję za „organizację nielegalnego zgromadzenia”. - Obecnie, oprócz przygotowań do Tour de Konstytucja PL, prowadzimy działania mające na celu unieważnienia Samorządowej Karty Praw Rodziny – mówi pani Halina. – Niestety, jesteśmy wyspą na zachodzie Polski z tą haniebną kartą popartą przez wszystkich 15 radnych. Jak tylko przeczytałam, że organizowane jest takie wydarzenie, powiedziałam ludziom: „Muszą do nas przyjechać”, i zgłosiłam Gromadkę. W organizacji imprezy pomaga nam bolesławicki Strajk Kobiet. Przyjazd busa ze zwojem konstytucji i gośćmi będzie ogromnym wsparcie dla nas, bo wspólnie przypomnimy, że konstytucja daje nam, obywatelom, równe prawa!

- Teraz jest czas, aby wesprzeć lokalne społeczności złożone z fantastycznych, często niedocenianych działaczy w terenie. Liczę na to, że to dopiero początek tej drogi – mówi Robert Hojda.

Anna Dysińska

Każde z wydarzeń odbywać się będzie w reżimie sanitarnym.

Zobacz także:

Piosenka TdKPl

Kanał na YT

Fanpejdż 

Organizatorzy dziękują za wsparcie dla obywatelskiego programu "Tour de Konstytucja PL". Można to zrobić udostępniając link do artykułu, wchodząc na stronę https://www.tour-de-konstytucja.pl/, wystawiając przedmiot na Allegro w podanej zakładce lub wpłacając na https://zrzutka.pl/zffjkg lub na nr konta: NRB PARIBAS 50 1600 1462 1885 9412 6000 0001.

listy@wyborcza.pl

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.