Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Od kilku tygodni co czwartek Rada Konsultacyjna przy Ogólnopolskim Strajku Kobiet przedstawia propozycje reform w kolejnych obszarach działania państwa. Do tej pory poznaliśmy postulaty dotyczące dostępu do aborcji, przywracania praworządności po rządach PiS oraz ochrony praw społeczności LGBT+.

Dzisiaj Rada Konsultacyjna przedstawia podczas konferencji prasowej propozycje związane ze świeckim państwem. W zespole, który pracował nad postulatami (to połączenie haseł z protestów ulicznych, propozycji nadsyłanych mailem oraz sugestii ekspertów), znaleźli się: Bożena Przyłuska, Dorota Wójcik, Agata Diduszko-Zyglewska, dr hab. Joanna Hańderek, dr Barbara Labuda, Hanna Zabielska i Max Bojarski. 

"Wyborcza" poznała postulaty wcześniej. Opisujemy je poniżej. 

1. Narodowa apostazja

Pierwszy z nich opatrzono hasłem "Narodowa apostazja". Rada Konsultacyjna apeluje do osób formalnie przynależących do Kościoła katolickiego, które nie czują się z różnych powodów członkami Kościoła, o przeprowadzenie aktu apostazji oraz o to, by nie chrzcić dzieci. Proponuje również wprowadzenie państwowej, dostępnej online procedury wystąpienia z Kościoła.

- Inaugurujemy dziś kampanię "Same plusy.info", która jest adresowana do wszystkich zbulwersowanych postępowaniem Kościoła katolickiego i nie identyfikujących się z nim - mówiła podczas konferencji Bożena Przyłuska, koordynatorka prac zespołu.

- Świeckie państwo ma same plusy. Prosimy, żeby nie mówić, że Polska jest państwem katolickim. Jesteśmy demokracją, a konstytucja gwarantuje równość poglądów, mamy prawo żyć zgodnie z własnymi wyborami - dodawała Hanna Zabielska.

Jak tłumaczą inicjatorzy kampanii Same Plusy, ma ona służyć popularyzacji wiedzy na temat związku, jaki istnieje między indywidualnymi wyborami i postawami ludzi a pozycją polityczną Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce, oraz zachęcie do odseparowania się od Kościoła we wszystkich obszarach życia prywatnego i społecznego.

W internecie i na billboardach pojawiają się grafiki towarzyszące kampanii. Wśród nich m.in. taka: 

plakat kampanii Same plusyplakat kampanii Same plusy mat. kampanii

Projekt powstał we współpracy zespołu Świeckie Państwo ze stowarzyszeniem Kongres Świeckości i został sfinansowany ze środków fundacji Ogólnopolski Strajk Kobiet.

2. Świecka szkoła

Zdaniem zespołu

"obecność religii w szkole jest złamaniem konstytucyjnej zasady bezstronności wyznaniowej państwa, wiąże się z dyskryminacją, konfliktowaniem społeczności uczniowskiej, przemocą symboliczną, szczuciem na grupy społeczne i osoby, agitacją polityczną i indoktrynacją."

Dlatego Rada Konsultacyjna proponuje usunięcie religii ze szkół państwowych, choć przyznaje, że będzie to możliwe po "radykalnej zmianie rozkładu sił politycznych". Do tego czasu zaleca starania o zmiany minimalizujące dotkliwość obecności lekcji religii w szkole. To m.in.:

- lekcje etyki i religii jako zajęcia dodatkowe i nieobowiązkowe powinny odbywać się wyłącznie na pierwszej lub ostatniej godzinie. Jedna godzina religii w tygodniu w miejsce dwóch umożliwi odpowiednie ułożenie planów zajęć.

- Osoby, które ukończyły 15 lat, powinny same decydować o udziale w lekcjach religii.

- Religia dla dzieci w wieku przedszkolnym poza podstawą programową wychowania przedszkolnego.

- Katecheci nie mogą być zatrudniani przez szkoły i finansowani z budżetu państwa, nie mogą być członkami Rad Pedagogicznych.

- Brak oceny z religii na świadectwie szkolnym; ocena z religii nie może być wliczana do średniej ocen. Oddzielne świadectwa z religii.

- Rekolekcje i udział uczniów w mszach poza systemem edukacji.

- Oddzielne pomieszczenia do nauki religii. Symbole religijne wyłącznie w tych pomieszczeniach. Sfera symboliczna szkoły, tj. wybór patrona, godła, hymnu itp. neutralne religijnie. Modlitwa wyłącznie na katechezie.

- Wprowadzenie państwowej kontroli nad programami nauczania religii oraz nad odpowiednimi podręcznikami.

3. Stop klerykalizacji

Według zespołu ceremoniał państwowy jest w Polsce przesycony symboliką religijną.

Przejawia się to m.in. w tym, że msze towarzyszą coraz większej liczbie uroczystości świeckich, duchowni pojawiają się na wydarzeniach organizowanych przez władze samorządowe, osoby sprawujące władzę zabierają głos w kościołach.

Rada krytykuje również fakt utrzymywania na państwowych etatach w urzędach, instytucjach, szpitalach i wojsku kapelanów. 

W związku z tym proponuje:

- zakaz wprowadzania elementów obrządku religijnego do ceremoniału państwowego,

- zakaz umieszczania symboli religijnych w państwowych urzędach i instytucjach,

- zakaz łączenia wydarzeń organizowanych przez władze samorządowe lub instytucje im podległe z ceremoniami religijnymi.

4. Wypowiedzenie konkordatu

Zdaniem Rady to konieczne, ponieważ:

konkordat zawiera zapisy stanowiące uszczerbek dla suwerenności Rzeczypospolitej Polskiej, stawiając Kościół rzymskokatolicki ponad polskim prawem i w pozycji uprzywilejowanej względem innych związków wyznaniowych i organizacji światopoglądowych.

Zespół ds. Świeckiego Państwa proponuje:

- wypowiedzenie konkordatu i wprowadzenie przepisu regulującego działanie kościołów i związków wyznaniowych na mocy ustawy,

- likwidację Komisji Wspólnej Przedstawicieli Rządu RP i KEP i powołanie w jej miejsce urzędu centralnego, który jako jedyny uprawniony będzie do prowadzenia spraw dotyczących kościołów i związków wyznaniowych,

- zrównanie pozycji prawnej Kościoła rzymskokatolickiego z pozycją innych związków wyznaniowych,

- ustawowe zrównanie pozycji prawnej organizacji światopoglądowych, np. ateistycznych, z pozycją kościołów i związków wyznaniowych.

Rada domaga się również likwidacji przywilejów finansowych Kościoła poprzez likwidację Funduszu Kościelnego oraz opodatkowanie tacy i innych datków przekazywanych duchownym.

- Wypowiedzenie konkordatu pojawiało się wśród postulatów najczęściej. To konieczne, bo ta umowa stawia Kościół ponad prawem świeckim - mówiła Przyłuska.

5. Koniec z bezkarnością kleru

Rada Konsultacyjna wymienia przykłady bezkarności kleru. To m.in.: ukrywanie pedofilii przez hierarchów, odmawianie współpracy z organami ścigania, przenoszenie księży pedofili do innych parafii, wykorzystywanie autorytetu instytucji Kościoła do unikania odpowiedzialności za przestępstwa, szczucie na grupy społeczne i osoby, agitacja wyborcza w kościołach, korupcja kościelno-urzędnicza. 

Proponuje następujące rozwiązania:

W imię konstytucyjnej zasady równości wobec prawa konieczne jest doprecyzowanie art. 25 ust. 3 Konstytucji RP w drodze ustawy, która:

- określi zakres niezależności i autonomii kościołów i związków wyznaniowych, zawężając je wyłącznie do sfery religijnej,

- doprecyzuje, czym jest działalność religijna, i wyłączy z niej m.in. obrót nieruchomościami i prowadzenie inwestycji (obecnie zdefiniowana w art. 19 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania),

- usankcjonuje objęcie działalności pozareligijnej kościołów i związków wyznaniowych przepisami na zasadach ogólnych,

- umożliwi prowadzenie czynności przez organy ścigania bez konieczności uzyskania zgody strony kościelnej,

- umożliwi objęcie kościelnych osób prawnych obowiązkiem prowadzenia rachunkowości także w ramach ich niegospodarczej działalności statutowej,

- umożliwi wgląd w stan majątkowy kościołów i związków wyznaniowych,

- wprowadzi zakaz egzorcyzmów wobec osób niepełnoletnich,

- wprowadzi zakazu agitacji wyborczej w kościołach.

Domaga się powołania niezależnej komisji do spraw wyjaśnienia, rozliczenia zbrodni pedofilii w Kościele oraz likwidacji przedawnień w kontekście przestępstw seksualnych wobec dzieci, a także tuszowania przestępstw seksualnych wobec dzieci. 

Pozostałe postulaty

Autorzy postulatów wnioskują m.in. o likwidację klauzuli sumienia stosowanej przez osoby pełniące zawody medyczne i o ustawowy zakaz zatrudniania etatowych kapelanów w państwowych placówkach opieki zdrowotnej oraz nakaz zapewnienia pacjentom opieki psychologicznej.

Wśród propozycji Rady Konsultacyjnej znalazły się również:

- zakaz piastowania urzędów państwowych i stanowisk w administracji państwowej przez osoby duchowne, zakonne (w tym świeckie), członków sekt oraz osoby pełniące funkcje w organizacjach wyznaniowych,

- powołanie niezależnej komisji, która zidentyfikuje lobbingową działalność organizacji parareligijnych, sekt i innych identyfikowanych jako niebezpieczne dla życia publicznego oraz wypracuje rozwiązania, które tę działalność zablokują lub poddadzą ścisłej kontroli społecznej.

Szczegóły dotyczące postulatów można znaleźć (i przyłączyć się do dyskusji) na stronie: www.loomio.org/osk

Czekamy na Wasze komentarze. Piszcie:listy@wyborcza.pl

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.