Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

- To głos nie tylko protestów odbywających się od czasu wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie aborcji, ale też wszystkich manifestacji od 2015 r., kiedy zaczęła być rozmontowywana demokracja w Polsce - tłumaczyła liderka OSK Marta Lempart podczas konferencji prasowej. Działająca przy Strajku Rada Konsultacyjna przedstawiła w czwartek  postulaty obywateli i opinie prawników na temat przywracania praworządności. 

- Od pierwszego dnia tych rządów mamy do czynienia z wydrążaniem treści konstytucji, a tym samym z dążeniem do tego, by narzucić nam dyktaturę. Zebrane tu propozycje pokazują, że społeczeństwo doskonale zdaje sobie sprawę ze stanu państwa i wie, co należy zrobić - podkreśliła prof. Monika Płatek, karnistka z Uniwersytetu Warszawskiego.

Przywrócić niezależny Trybunał Konstytucyjny

Droga do praworządności według Rady Konsultacyjnej zaczyna się od przywrócenia niezależności prokuratury oraz prawidłowego obsadzenia Trybunału Konstytucyjnego, w którym obecnie część składu to  sędziowie dublerzy.

- Trybunał ma nas chronić przed naruszeniem przez rządzących prawa, a nawet przed ich szaleństwem. Teraz Trybunał został wydrenowany z tych kompetencji - mówił mec. Michał Wawrykiewicz z inicjatywy Wolne Sądy, który brał udział w opracowaniu propozycji RK.

Prof. Monika Płatek dodała:

- Trybunał mgr Przyłębskiej służy do wykonywania poleceń z Nowogrodzkiej i zaklepywania decyzji niszczących ustrój państwa.

Rada uważa, że gdy tylko będzie to możliwe, należy usunąć dublerów i dopuścić do orzekania prawidłowo wybranych sędziów TK, którzy wciąż czekają na zaprzysiężenie przez prezydenta. - Te osoby [dublerzy] nie mają statusu sędziego, zasiadają w Trybunale nielegalnie, podobnie nielegalnie na urząd prezesa TK została powołana pani Julia Przyłębska. Prezesa Trybunału trzeba więc powołać od nowa - tłumaczył adwokat.

Odpolitycznienie prokuratury i sądownictwa

Rada podkreśla, że niezbędne jest odpolitycznienie prokuratury. Pierwszy krok to rozdzielenie funkcji prokuratora i ministra sprawiedliwości poprzez uchylenie ustawy łączącej te stanowiska.

- Niezależna prokuratura jest kluczem do funkcjonowania demokratycznego państwa prawa w przyszłości oraz pociągnięcia do odpowiedzialności tych, którzy dokonali demontażu praworządności. Obecnie prawo o prokuraturze z 2016 r. służy całkowitemu podporządkowaniu prokuratury władzy. Każdego miesiąca widzimy represje wobec niezależnych prokuratorów, którzy działają zgodnie z prawem, a nie poleceniami politycznymi. Dlatego uważamy, że prokuratura powinna być zbudowana właściwie od nowa - mówił mec. Wawrykiewicz.

Kolejne działania to odpolitycznienie sądów i likwidacja nowej Krajowej Rady Sądownictwa.

- Bez prawdziwie niezależnego sądownictwa nie ma możliwości realizacji innych postulatów. Ostatnie miesiące pokazują, że ochrona w postaci niezależnych sądów jest obywatelom bardzo potrzebna - podkreślał mec. Wawrykiewicz.

Jak stwierdził, neo-KRS zasysa do systemu sędziów, którzy za apanaże obiecują być podlegli władzy. - Z drugiej strony Rada wyrzuca z wymiaru sprawiedliwości sędziów niepotrzebnych, bo orzekających niezawiśle i odważnie mówiących o zamachu na praworządność. Nawet za czasów reżimu komunistycznego sędziowie nie byli karani za wydanie wyroku, a dziś to się dzieje - mówił prawnik.

Aby przywrócić wolne sądy, zdaniem Rady Konsultacyjnej konieczna jest natychmiastowa likwidacja neo-KRS i skonstruowanie jej w sposób zgodny z konstytucją.

Jednocześnie należy uznać wszystkie nielegalne powołania do Sądu Najwyższego (z udziałem neo-KRS) za niebyłe. - Dziś dotyczy to ok. 50 osób - podkreślał adwokat.

Wśród propozycji znalazł się też postulat cofnięcia powołań i awansów wszystkich sędziów sądów powszechnych dokonanych z udziałem neo-KRS, ponowne konkursy na sędziów przed prawidłową KRS.

Jednocześnie orzeczenia wydane przez wadliwie powołanych sędziów pozostają w obiegu w myśl zasady zaufania do państwa i bezpieczeństwa obrotu prawnego, jednak strony mają prawo do skorzystania ze środków procesowych, by podważyć orzeczenie, podnosząc argument niewłaściwej obsady sądu.

Odsunięcie od orzekania nominatów neo-KRS

Prof. Płatek przekonuje, że odsunięcie nominatów neo-KRS jest konieczne. - Wiem, że te propozycje są trudne, dotyczą wielu osób, które dostały nominacje od neo-KRS. Ale te osoby wiedzą, że biorą udział w działaniach niezgodnych z konstytucją - mówiła. - Tym bardziej że po drugiej stronie mamy dziś sędziów sprawiedliwych, niezawisłych i odpowiedzialnych, którzy ryzykują karierą, zdrowiem i życiem osobistym, by utrzymać nas na powierzchni. Musimy im oddać sprawiedliwość - dodała.

Rada Konsultacyjna postuluje też pociągnięcie do odpowiedzialności konstytucyjnej, karnej, dyscyplinarnej i cywilnej, czyli finansowej, za dokonane naruszenia przedstawicieli władzy, którzy złamali prawo i dokonali zamachu na praworządność.

Szczegóły propozycji znajdują się pod tym linkiem: https://www.loomio.org/osk-praworzadnosc/

Piszcie: listy@wyborcza.pl

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.