Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Akademia Sztuk Przepięknych - nowe rozwinięcie skrótu ASP na potrzeby festiwalu Przystanek Woodstock wymyślił Zbigniew Hołdys, który poproszony o to przez Jurka Owsiaka powiedział: "Coś wykombinuję". Od 15 lat jest to miejsce spotkań uczestników festiwalu ze słynnymi Polakami, o którym krytycy Owsiaka mówią, że nie ma szans przecisnąć się na nie nikt o prawicowych poglądach. Szef WOŚP przyznaje, że zaprasza ludzi o podobnym do własnego systemie wartości. Na pytania młodych ludzi odpowiadali już m.in. Leszek Balcerowicz, Lech Wałęsa, Olga Tokarczuk i Adam Bodnar.

Bieg "Policz się z cukrzycą" - w dniu finału na pięciokilometrowym dystansie biegacze manifestują solidarność z chorymi na cukrzycę. W tym roku przypada 15. edycja biegu. Z powodu pandemii zamiast wspólnego biegu każdy musi pobiec sam. Wymóg: musi to być co najmniej 5 km.

Centrum Zdrowia Dziecka - za pieniądze z pierwszego finału WOŚP w 1993 r. fundacja kupiła sprzęt medyczny właśnie dla kliniki kardiochirurgii CZD. Owsiak usłyszał o potrzebach tego największego specjalistycznego szpitala dla dzieci w kraju i rzucił swoim szefom z TVP: - Chcielibyśmy, żeby ludzie przysyłali pieniądze do CZD na ratowanie dzieci. Machina WOŚP ruszyła. Szpital do dziś blisko współpracuje z fundacją.

Darczyńcy - oprócz ulicznej zbiórki, WOŚP organizuje licytacje, podczas których darczyńcy przekazują kwoty przyprawiające o zawrót głowy. Często anonimowo - za licytowane przez Owsiaka złote serduszka płacą 200-300 tys. zł. Co roku padają też rekordy - podczas 27. Finału WOŚP Złote Serduszko nr 1 wylicytowane zostało za 1,2 mln złotych.

Finały - do tej pory WOŚP zagrała ich 28, podczas których zebrano w sumie ponad miliard zł. Finały stają się coraz bardziej multimedialne, ale nie zmienia się fundament działania - każdego roku na ulice polskich miast i coraz częściej również za granicą wychodzą kwestować wolontariusze WOŚP. Przez lata Jurek Owsiak otwierał finał w innym polskim mieście i kończył go pokazem sztucznych ogni na placu Defilad w Warszawie, czyli legendarnym "światełkiem do nieba". Od kilku lat finał rozpoczyna się w stolicy, a fajerwerki zostały zastąpione przez lasery.

Warszawski finał WOŚP w 1993 r.Warszawski finał WOŚP w 1993 r. fot. Michał Mutor / Agencja Gazeta

Gramy do końca świata i o jeden dzień dłużej - hasło przewodnie WOŚP, którym Owsiak zagrzewa wolontariuszy i darczyńców do udziału w orkiestrowych finałach.

Hymn WOŚP - piosenka "Karnawał - Pozytywne myślenie". Wojciech Waglewski na prośbę swojego przyjaciela Jurka Owsiaka wyciągnął z szuflady napisaną do spektaklu teatralnego muzykę i zagrał. Spodobało się, więc szybko dopisał słowa. "Siedzę na tyłku z rękami w kieszeniach, a duszy nie tego trzeba" - śpiewa Waglewski.

 

Inicjatywy - gdy trzeba pilnie pomóc, poza finałami WOŚP organizuje specjalne akcje. W 2010 r. było to "Stop powodziom" - wtedy na sprzęt dla strażaków fundacja zebrała 2,6 mln zł. Od marca zeszłego roku Orkiestra wspiera szpitale podczas pandemii. Przeznaczyła na to już ok. 60 mln zł.

Jerzy Owsiak - mówi o sobie "obserwator rzeczy dziwnych i ulotnych". Pomysłodawca i szef WOŚP. Trudno nadążyć za nim zarówno w działaniu, jak i rozmowie - obliczono nawet, że podczas gdy przeciętny człowiek mówi z szybkością piętnastu stron znormalizowanego maszynopisu na godzinę, to Jurek robi to dwa razy szybciej. Pytany o motywację, odpowiada, że nakręca go zwątpienie innych. "To moje paliwo do działania. Muszę mieć w sobie marzenie, a zaraz za nim myśl: inni robią, to co, ja nie zrobię?" W 2000 r. za swoją działalność otrzymał Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski.

Koncerty - dla WOŚP podczas finałów i festiwalu Pol'and'Rock występują największe gwiazdy polskiej muzyki, m.in. Hey, Voo Voo, Raz Dwa Trzy, Kult. Ale Owsiak zaprasza także artystów znanych z zupełnie innej muzyki. Dlatego woodstockowicze słuchali także pianisty Leszka Możdżera, skrzypka Nigela Kennedy'ego oraz muzyków z Filharmonii Wrocławskiej.

Lidia Niedźwiedzka-Owsiak - dyrektor ds. medycznych fundacji, żona Jerzego Owsiaka, zwana przez niego Dzidzią. Największe wsparcie i głos rozsądku szefa WOŚP. Kiedy o fundacji i jej liderze zrobiło się głośno, pilnowała, by sława nie uderzyła mu do głowy. Owsiak mówił o żonie: "Kiedy tory zaczynały za mocno falować, mówiła: Nie pajacuj, uspokój się”. Pomogła mi złapać dystans. To bardzo ważne, by mieć wokół siebie takie osoby."

Lidia Niedźwiedzka-Owsiak i Jurek OwsiakLidia Niedźwiedzka-Owsiak i Jurek Owsiak Fot. Jacek Piotrowski

Marka - WOŚP od lat jest w czołówce rankingów najsilniejszych marek i organizacji cieszących się największym zaufaniem. Od początku fundacja ma to samo logo - czerwone serce. Kiedy Owsiak tworzył Orkiestrę, wiedział, że musi postawić na wyrazisty, spójny design, który zagwarantuje rozpoznawalność fundacji i skuteczną komunikację.

Nazwa - Wielką Orkiestrę Świątecznej Pomocy wymyślił Jurek Owsiak. Nazwa po raz pierwszy padła w programie telewizyjnym "Róbta co chceta, czyli rock'and'rollowa jazda bez trzymanki" w 1991 r. Półtora roku później, w lipcu 1992 r. w Jarocinie zagrano koncert "Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy",  podczas którego zebrano pierwsze pieniądze na rzecz chorych na serce dzieci.

Orkiestrolot - czyli Embraer 145 należący do PLL LOT, specjalnie na finał oklejony czerwonymi gigantycznymi sercami WOŚP. Jurek Owsiak wraz ze swoimi współpracownikami przemieszczał się nim podczas finałów z jednego końca kraju na drugi, by osobiście zachęcać Polaków do wzięcia udziału w finałowych imprezach i zbiórkach. Za sterami Orkiestrolotu za każdym razem siadał ten sam pilot, kpt. Sławomir Majcher. Od kiedy rządzi PiS, finały WOŚP straciły wsparcie służb mundurowych i LOT-u.

Przystanek Woodstock (obecnie Pol'and'Rock) - ludzie fundacji mówią o nim: najpiękniejszy festiwal świata w podzięce za wsparcie dla Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Pierwszy odbył się w 1995 r., w Czymanowie nad jeziorem Żarnowieckim. Kolejne darmowe koncerty (do IX przystanku) organizowane były w Żarach. Od 2004 r. festiwal odbywa się Kostrzynie nad Odrą, gdzie co roku przyjeżdża kilkaset tysięcy młodych ludzi z całej Europy. Ze względu na atmosferę panującą podczas festiwalu impreza porównywana jest do legendarnego brytyjskiego festiwalu w Glastonbury.

Rekordy - jednym z fenomenów WOŚP jest to, że niemal każdy kolejny finał przebija poprzedni pod względem ilości zebranych pieniędzy. Podczas pierwszego finału fundacja zebrała 1,5 mln dolarów. W ostatnim - ponad 186 mln zł.

Sprzęt medyczny - w ciągu niespełna 30 lat publiczne szpitale otrzymały od WOŚP aparaturę za ok. miliard zł. Głównie oddziały dziecięce (m.in. pediatria, neonatologia, onkologia, nefrologia, reumatologia, intensywna terapia), ale od kilku lat również geriatria. Za liczbami stoją historie wielu tysięcy uratowanych osób. Sprzęt wybierają najlepsi eksperci z dziedziny medycyny, dla jakiej w danym roku gra Orkiestra. Celem fundacji jest wspieranie medycyny dziecięcej, by osiągnęła najwyższy światowy standard.

Towarzystwo Przyjaciół Chińskich Ręczników - służąca muzycznym happeningom inicjatywa wymyślona prawie 40 lat temu przez Jurka Owsiaka. Pod koniec lat 80. Rozpoczynając swoją audycję w Rozgłośni Harcerskiej Owsiak mówił do mikrofonu "Wita Was Towarzystwo Przyjaciół Chińskich Ręczników". 

Uczymy ratować - program "Ratujemy i uczymy ratować" fundacja prowadzi od 2006 roku. Dziś nauka pierwszej pomocy dzięki WOŚP dotarła do ponad 90 proc. szkół podstawowych, w każdej jest po kilka fantomów, na których ratowania życia uczyło się już 3 mln dzieci.

Weronika Drabik i Natalia Jachimiak, wolontariuszki WOŚP 2018 w OlsztynieWeronika Drabik i Natalia Jachimiak, wolontariuszki WOŚP 2018 w Olsztynie ARKADIUSZ STANKIEWICZ

Wolontariusze - 120 tys. wyposażonych w puszki i identyfikatory młodych ludzi co roku zbiera pieniądze do puszek na ulicach polskich miast i miasteczek. Dwie podstawowe zasady: "nie kwestuje się, pukając do drzwi, ale na ulicach" i "nie wolno samemu otworzyć puszki". Tym, po zakończonej zbiórce, zajmuje się zarejestrowany w fundacji sztab. Udział w finale to w wielu rodzinach sprawa pokoleniowa - wolontariusze z pierwszych finałów dzisiaj kibicują zbiórkom prowadzonym przez swoje dzieci.

Zespół - "Najlepiej przygotowany, z najwyższym ilorazem inteligencji przywódca nic nie osiągnie bez zespołu" - mówi Owsiak. Obok niego od początku trzon fundacji stanowią  lekarze z CZD: prof. Piotr Burczyński i prof. Bohdan Maruszewski oraz Lidia Niedźwiedzka-Owsiak. Fundacja zatrudnia na stałe ok. 40 osób. Owsiak bardzo się szczyci, że niewielki zespół prowadzi tak sprawne działania. Przez lata nauczył się delegować zadania. Dzisiaj mówi do swoich współpracowników:  „Ja tego nie dotykam, ale jeśli coś schrzanicie, to musicie to piwo wypić”.

A Wam, z czym kojarzy się Orkiestra? Piszcie: listy@wyborcza.pl

Wyborcza gra z WOŚP. Weź udział w naszych licytacjach na rzecz 29. finału

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.