Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

List działaczek opozycji demokratycznej PRL do przywódczyń opozycji demokratycznej na Białorusi

Z nadzieją i bólem śledzimy wydarzenia w Waszym kraju. Masowe, pełne optymizmu wiece przedwyborcze, które zwoływałyście – trzy kobiety – kiedy kandydaci, w tym Wasi mężowie, zostali uwięzieni lub zmuszeni do wyjazdu za granicę. Tłumne protesty po jawnie sfałszowanych wyborach. Terror sił bezpieczeństwa nasłanych przez Łukaszenkę przeciwko demonstrującym po przegranych przez niego wyborach. Zapowiedź strajku generalnego i informacje o przyłączaniu się do niego kolejnych zakładów.

Przypomina nam to działania z okresu opozycji lat 70. i 80., kiedy po uwięzieniu większości przywódców i działaczy „Solidarności”, przejęłyśmy wiele ich zadań, także kierowniczych, w solidarnościowym podziemiu.

Wiemy, jak trudno jest łączyć role matki i działaczki opozycji

Jakiej odwagi, siły i odporności to wymaga. Jakie narzędzie szantażu daje w ręce policji politycznej. Jakie rodzi dylematy, często nie do rozwiązania.

Chcemy dziś przekazać Wam, jak bardzo solidaryzujemy się z Waszymi protestami i żądaniami. Jak bardzo utożsamiamy się z Waszymi marzeniami i nadziejami. Waszym pragnieniem życia w kraju wolnym i demokratycznym, szanującym prawa człowieka i obywatela. Jesteśmy pełne podziwu dla Waszej odwagi, hartu ducha i miłości ojczyzny.

Domagamy się uwolnienia zatrzymanych

Poruszone tym, co dzieje się w Waszym kraju, zwracamy się do rządu Polski, do przywódców państw europejskich, do Rady Europy i Organizacji Narodów Zjednoczonych o pomoc dla społeczeństwa

białoruskiego. O okazanie solidarności z demonstrującymi w obronie europejskich wartości obywatelkami i obywatelami Białorusi. O domaganie się natychmiastowego uwolnienia zatrzymanych. O solidarność ze Swiatłaną Cichanouską, zwyciężczynią białoruskich wyborów prezydenckich. O nieuznanie jawnie sfałszowanych wyborów prezydenckich.

Teresa Bogucka, działaczka opozycji demokratycznej, przywódczyni strajków studenckich i protestów przeciwko interwencji sowieckiej w Czechosłowacji w 1968 roku, współpracowniczka Komitetu Samoobrony Społecznej KOR w latach 70., działaczka "Solidarności", aresztowana i sądzona w latach 60., Warszawa.

Wacława Bujak, działaczka "Solidarności", żona Zbigniewa Bujaka, przywódcy NSZZ "Solidarność" Region Mazowsze, przywódcy strajku w Ursusie w Sierpniu '80, członka podziemnych władz "Solidarności", Warszawa.

Henryka Krzywonos- Strycharska, członkini Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego w Sierpniu '80, sygnatariuszka porozumień gdańskich, działaczka NSZZ "Solidarność", Gdańsk.

Ewa Kulik-Bielińska, działaczka Studenckiego Komitetu Solidarności w Krakowie w latach 70., redaktorka pisma „Niezależność” NSZZ "Solidarność" Region Mazowsze, szefowa biura podziemnych władz "Solidarności" w latach 80., ukrywająca się w stanie wojennym, aresztowana wraz ze Zbigniewem Bujakiem, Konradem Bielińskim, Jackiem Kuroniem i Henrykiem Wujcem w 1986 roku, Kraków, Warszawa.

Halina Bortnowska, redaktorka katolickiego miesięcznika "Znak", działaczka "Solidarności", członkini Komitetu Helsińskiego, Kraków.

Henryka Krzywonos-Strycharska, członkini Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego w Sierpniu '80, sygnatariuszka porozumień gdańskich, działaczka "Solidarności", Gdańsk.

Danuta Kuroń, działaczka opozycji demokratycznej w Lublinie w latach 70., członkini podziemnego kierownictwa NSZZ "Solidarność" Region Środkowo-Wschodni w latach 80., redaktorka i drukarka pism podziemnych, Lublin, Warszawa.

Barbara Labuda, współpracowniczka Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR”, działaczka podziemnych struktur "Solidarności" we Wrocławiu, aresztowana wraz z Władysławem Frasyniukiem, Wrocław.

Helena Łuczywo, redaktorka pisma „Robotnik” Komitetu Obrony Robotników w latach 70., redaktorka agencji prasowej Solidarność AS po Sierpniu '80, redaktorka podziemnego „Tygodnika Mazowsze” w latach 80., ukrywająca się w stanie wojennym, Warszawa.

Ewa Milewicz, członkini Komitetu Samoobrony Społecznej "KOR", redaktorka Niezależnej Oficyny Wydawniczej NOWA, działaczka podziemnych struktur "Solidarności", Warszawa.

Danuta Przywara, współpracowniczka Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR”, działaczka podziemnych struktur "Solidarności" i Komitetu Helsińskiego, Warszawa.

Zofia Romaszewska, współpracowniczka Komitetu Obrony Robotników, szefowa Biura Interwencyjnego Komitetu Samoobrony Społecznej KOR w latach 70., działaczka podziemnej "Solidarności" w latach 80., żona Zbigniewa Romaszewskiego, członka Komitetu Obrony Robotników i podziemnych władz "Solidarności", aresztowana i sądzona w stanie wojennym w procesie Radia "Solidarność", Warszawa.

Małgorzata Rybicka, działaczka Ruchu Młodej Polski w latach 70., działaczka "Solidarności" w latach 80., żona Arkadiusza Rybickiego, działacza opozycji demokratycznej i "Solidarności", który zginął w katastrofie samolotu prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Smoleńsku, Gdańsk.

Bożena Rybicka-Grzywaczewska, działaczka Ruchu Młodej Polski, uczestniczka strajku w Stoczni Gdańskiej w Sierpniu '80, działaczka "Solidarności", Gdańsk.

Grażyna Staniszewska, działaczka "Solidarności", członkini Zarządu NSZZ "Solidarność" Region Podbeskidzie, działaczka i szefowa podziemnego kierownictwa "Solidarności" w tym regionie, uczestniczka rozmów Okrągłego Stołu, internowana i aresztowana w stanie wojennym, Bielsko-Biała.

Danuta Stołecka, działaczka Studenckiego Komitetu Solidarności we Wrocławiu w latach 70., redaktorka pism NSZZ Solidarność w latach 80., internowana po grudniu 80.,Wrocław, Warszawa

Joanna Szczęsna, działaczka opozycji demokratycznej, uczestniczka strajków studenckich 1968 roku, redaktorka Biuletynu Informacyjnego Komitetu Samoobrony Społecznej KOR, redaktorka „Tygodnika Mazowsze”, ukrywająca się i aresztowana w stanie wojennym, Warszawa

Danuta Wałęsa, działaczka "Solidarności", żona Lecha Wałęsy, przywódcy strajku w Stoczni Gdańskiej w Sierpniu '80, przywódcy NSZZ "Solidarność", internowanego po wprowadzeniu stanu wojennego w grudniu '81, Gdańsk.

Róża Woźniakowska-Thun, działaczka Studenckiego Komitetu Solidarności w Krakowie, organizatorka pomocy dla uwięzionych działaczy "Solidarności" w latach 80., Kraków, Warszawa.

Maria Wosiek, członkini Komitetu Obrony Robotników w latach 70., internowana w stanie wojennym, uczestniczka akcji pomocy dla więzionych w latach 80., Warszawa.

Ludwika Wujec, współpracowniczka Komitetu Obrony Robotników, redaktorka pisma „Robotnik” w latach 70., redaktorka pisma „Niezależność” NSZZ "Solidarność" Region Mazowsze, internowana po grudniu 1981 roku, redaktorka podziemnego „Tygodnika Mazowsze” w latach 80., Warszawa.

Czekamy na wasze listy, opinie, komentarze. Listy@wyborcza.pl

WERSJA PO BIAŁORUSKU: PA-BIEŁARUSKU

WERSJA PO ANGIELSKU

A Letter of the Women Activists of the Democratic Opposition in Poland under Communism to the Female Leaders of the Democratic Opposition in Belarus

We have been following the developments in your country with hope and pain: the mass pre-election rallies filled with so much optimism led by you, three women candidates, while the male candidates, including your own husbands, had been incarcerated or forced to leave the country; the crowds protesting against the flagrant vote rigging; the terror spread by state security forces sent in by Lukashenka against the protesters after he had lost the elections; the announcement of a general strike and the pictures of women in white gathering in the streets in silent protest action. 

This has brought back the vivid memories of the Polish democratic opposition in the 1970s and 1980s, when we took over a wide range of responsibilities and leadership functions in the underground Solidarity movement after most of the male leaders and activists had been jailed.

We know how hard it is to combine the role of a mother with that of an opposition activist, and how much courage, strength and perseverance it takes to do this. We know the tangle of blackmailing tools this puts in the hands of the political police and we understand these, too often, unresolvable dilemmas.

We wish to tell you how much our hearts go out to you today, how strongly we feel about your legitimate protests and demands and how sincerely we share your dreams and hopes. Your desire to live in a free and democratic country that respects civic and human rights is very close to us. We are nothing but awed by your courage, resolve and patriotism.

Deeply touched by the situation in your country, we are urging the Polish government, European leaders, the Council of Europe and the United Nations to help the people of Belarus. We are appealing for a show of solidarity with the protesting Belarusian citizens in defence of the European values. We appeal for an immediate demand for the liberation of those detained and for a show of solidarity with Svetlana Tikhanovskaya, the winner of the presidential election. We are urging the democratic governments not to recognise this blatantly faked presidential election.

Teresa Bogucka, democratic opposition activist, leader of student strikes and protests against the Soviet intervention in Czechoslovakia in 1968, activist in the Committee for Workers’ Defence in the 1970s, Solidarity activist, arrested and tried in the 1960s, Warsaw

Wacława Bujak, Solidarity activist, wife of Zbigniew Bujak, leader of the Solidarity Trade Union for the Masovia Region, leader of the strike at Ursus in August 1980, member of the underground Solidarity leadership, Warsaw

Henryka Krzywonos- Strycharska, member of the Interfactory Strike Committee in August 1980, signatory of the Gdańsk Accords, activist of the Solidarity Trade Union, Gdańsk

Ewa Kulik-Bielińska, activist of the Solidarity Student Committee in Kraków in the 1970s, editor of the Niezależność newspaper published by the Solidarity Trade Union, Masovia Region, head of the underground Solidarity leadership office in the 1980s, in hiding during the Martial Law, arrested with Zbigniew Bujak, Konrad Bieliński, Jacek Kuroń and Henryk Wujec in 1986, Kraków, Warsaw

Halina Bortnowska, editor of the Catholic ZNAK monthly magazine, Solidarity activist, member of the Helsinki Committee, Kraków

Henryka Krzywonos- Strycharska, member of Intercompany Strike Committee in August 1980, signatory of the Gdańsk Accords, Solidarity activist, Gdańsk

Danuta Kuroń, democratic opposition activist w Lublin in the 1970s, member of the underground leadership of the Solidarity Trade Union Central and Eastern Region in the 1980s, editor and printer of underground magazines, Lublin, Warsaw

Barbara Labuda, activist of the Workers’ Defence Committee in 1970s, activist of the underground networks of Solidarity in Wrocław in 1980s, arrested with Władysław Frasyniuk, Wrocław

Helena Łuczywo, editor of the Robotnik magazine published by the Workers’ Defence Committee in the 1970s, editor of the Solidarity press agency AS, editor of the Tygodnik Mazowsze underground weekly in th 1980s, in hiding during the Martial Law, Warsaw

Ewa Milewicz, member of the Workers’ Defence Committee, editor of NOWa Independent Publishing House in 1970s, activist of the underground networks of Solidarity in 1980s, Warsaw

Danuta Przywara, activist of the Workers’ Defence Committee, activist of the underground networks of Solidarity and the Helsinki Committee, Warsaw

Zofia Romaszewska, activist in the democratic opposition of 1970s, head of the Intervention Bureau of the Workers’ Defence Committee in the 1970s, activist of the underground Solidarity in the 1980s, wife of Zbigniew Romaszewski, member of the Workers’ Defence Committee and underground Solidarity leadership, arrested and tried during the Martial Law in the Radio Solidarity trial, Warsaw

Małgorzata Rybicka, Young Poland Movement activist in the 1970s, Solidarity activist in the 1980s, wife of Arkadiusz Rybicki, a democratic opposition and Solidarity activist who died in the plane crash with Polish President Lech Kaczyński in Smolensk in 2010, Gdańsk

Bożena Rybicka-Grzywaczewska, Young Poland Movement activist, participant of the strike in the Gdańsk Shipyard in August 1980, Solidarity activist, Gdańsk

Grażyna Staniszewska, Solidarity activist, member of the leadership of the Solidarity Trade Union Podbeskidzie Region, activist and leader of the underground Solidarity network in this region, participant of the Roundtable Discussions, interned and arrested during the Martial Law, Bielsko-Biała

Danuta Stołecka, activist of the Solidarity Student Committee in Wrocław in the 1970s, editor of the Solidarity magazines in the 1980s, interned after December 1980,Wrocław, Warsaw

Joanna Szczęsna, democratic opposition activist, participant of student strikes in 1968, editor of the News Bulletin of the Workers’ Defence Committee in 1970s, editor of the Tygodnik Mazowsze weekly magazine, in hiding and arrested during the Martial Law, Warsaw

Danuta Wałęsa, Solidarity activist, wife of Lech Wałęsa, strike leader in the Gdańsk Shipyard in August 1980, leader of the Solidarity Trade Union, interned following the imposition of Martial Law in December 1981, Gdańsk

Róża Woźniakowska-Thun, activist of the Solidarity Student Committee in Kraków, organiser of support for detained Solidarity members in Austria after Martial Law, Kraków/Warsaw

Maria Wosiek, member of the Workers’ Defence Committee in the 1970s, interned during the Martial Law, participant of the campaign to support detainees in the 1980s, Warsaw

Ludwika Wujec, activist in the Workers’ Defence Committee, editor of the Robotnik magazine in the 1970s, editor of the Niezależność newspaper published by the Solidarity Trade Union Masovia Region, interned after December 198, editor of the Tygodnik Mazowsze underground weekly magazine in the 1980s, Warsaw

Artykuł otwarty w ramach bezpłatnego limitu

Wypróbuj prenumeratę cyfrową Wyborczej

Nieograniczony dostęp do serwisów informacyjnych, biznesowych,
lokalnych i wszystkich magazynów Wyborczej.