Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

List otwarty prawników w sprawie naruszania podstawowych zasad prawa europejskiego przez władze polskie w świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości z 19 listopada 2019 r. dotyczącego niezawisłości polskich sądów.

Jako środowisko zajmujące się prawem Unii Europejskiej, jak również innymi dziedzinami prawa, wyrażamy zdecydowany sprzeciw wobec ignorowania i lekceważenia podstawowych zasad prawa w reakcjach politycznych i legislacyjnych władz polskich na wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 19.11.2019 r. w sprawie niezawisłości polskich sądów [połączone sprawy C-585/18, C-624/18, C-625/18]. Wyrok ten wprost wskazuje, że spory dotyczące prawa unijnego muszą być rozstrzygane przez niezawisłe sądy. Wymóg niezawisłości sędziowskiej stanowi integralny element sądzenia i podlega szczegółowym gwarancjom, które są wspólne dla wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej tworzących razem wspólnotę prawa. Trybunał Sprawiedliwości potwierdził obowiązek każdego sądu odstąpienia od stosowania przepisów prawa polskiego sprzecznych z prawem unijnym, który to obowiązek może być zrealizowany tylko przez weryfikację niezależności sądów rozpatrujących sprawy unijne według kryteriów uściślonych w tym wyroku.

Trybunał Sprawiedliwości nakazał ocenę wszystkich okoliczności prawnych i faktycznych, które mogą wzbudzić w społeczeństwie uzasadnione obawy co do niedopuszczalnego wpływu władz politycznych na sądy, a także co do braku neutralności sądów wobec ścierających się przed nimi interesów.

Takie okoliczności mogą dotyczyć m.in. sposobu powoływania sędziów lub możliwości ich ścigania przez zależne od polityków organy dyscyplinarne w związku z treścią wydawanych orzeczeń.

Podkreślamy, że wyrok Trybunału Sprawiedliwości wiąże każdy sąd krajowy, a nie tylko ten, który wystąpił z pytaniem prejudycjalnym. Każdy polski sąd jest związany interpretacją prawa unijnego dokonaną przez Trybunał Sprawiedliwości i jest zobowiązany do stosowania jej w swoim orzecznictwie. Brak zastosowania tej interpretacji i wykonania wyroku Trybunału Sprawiedliwości przez sądy i inne organy krajowe – w tym ustawodawcze – jest naruszeniem prawa i może skutkować postępowaniem przeciwko państwu o naruszenie zobowiązań traktatowych, a w konsekwencji dotkliwymi karami pieniężnymi.

W państwie prawa należącym do Unii Europejskiej żaden sędzia polski, będący funkcjonalnie także sędzią europejskim, nie może podlegać jakiejkolwiek odpowiedzialności za wystąpienie z wnioskiem o interpretację prawa unijnego do Trybunału Sprawiedliwości i zastosowanie się do tej interpretacji.

Podważanie tej zasady, a przede wszystkim likwidacja niezawisłości sędziowskiej, jakiej dokonuje projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawa o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (z dnia 20 grudnia 2019 r.) są rażąco sprzeczne z zasadami porządku prawnego Unii Europejskiej, a także Konstytucją RP. Ewentualne wejście w życie tej ustawy jest nie do pogodzenia z dalszym uczestnictwem Polski w europejskiej przestrzeni prawnej.

Sygnatariusze listu: 

1. Robert Grzeszczak, prof. dr hab., Uniwersytet Warszawski

2. Jacek Barcik, dr hab., prof. UŚ, adw., Uniwersytet Śląski

3. Stanisław Biernat, prof. dr hab., Uniwersytet Jagielloński

4. Dagmara Kornobis-Romanowska, prof. dr hab., Uniwersytet Wrocławski

5. Aleksander Cieśliński, dr hab., Uniwersytet Wrocławski

6. Michał Krajewski, LLM, Europejski Instytut Uniwersytecki we Florencji

7. Sylwia Majkowska-Szulc, dr hab., prof. UG, Uniwersytet Gdański

8. Dariusz Adamski, prof. dr hab., Uniwersytet Wrocławski

9. Ewa Bagińska, prof. dr hab., Uniwersytet Gdański

10. Jan Barcz, prof. dr hab., Akademia Leona Koźmińskiego

11. Ewelina Cała-Wacinkiewicz, dr hab., prof US, Uniwersytet Szczeciński

12. Maria Boratyńska, dr hab. Uniwersytet Warszawski

13. Michał Bożek, dr hab., prof. UŚ, Uniwersytet Śląski

14. Anna Chorążewska, dr hab., prof. UŚ, Uniwersytet Śląski

15. Rafał Cieślak, dr, r. pr., Uniwersytet Warszawski

16. Katarzyna Czerwińska-Koral, dr, Uniwersytet Śląski

17. Patrycja Dąbrowska-Kłosińska, dr Qeen's University Belfast, Politechnika Warszawska

18. Grzegorz Dobrowolski, dr hab., prof. UŚ, Uniwersytet Śląski

19. Bogdan Dolnicki, prof. dr hab., Uniwersytet Śląski

20, Adam Doniec, dr pr.

21. Sławomir Dudzik, prof. dr hab. Uniwersytet Jagielloński

22. Paweł Filipek, dr, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

23. Agnieszka Frąckowiak-Adamska, dr hab., Uniwersytet Wrocławski

24. Mariusz Fras, dr hab., prof. UŚ, Uniwersytet Śląski

25. Dawid Gregorczyk, dr, Uniwersytet Śląski

26. Anna Gronkiewicz, dr, Uniwersytet Śląski

27. Łukasz Gruszczyński, dr hab., prof ALK, Akademia Leopolda Koźmińskiego w Warszawie

28. Ewa Gruza, prof. dr hab., Uniwersytet Warszawski

29. Agnieszka Grzelak, dr hab., prof. ALK, Akademia Leopolda Koźmińskiego w Warszawie

30. Teresa Grzeszak, doc. dr, Uniwersytet Warszawski

31. Monika Jagielska, dr hab., prof. UŚ, Uniwersytet Śląski

32. Mariusz Jagielski, dr hab., prof. UŚ, Uniwersytet Śląski

33. Joanna Jagoda, dr hab., prof. UŚ, Uniwersytet Śląski

34. Jowanka Jakubek-Lalik, dr, Uniwersytet Warszawski

35. Marcin Janik, dr hab., prof. UŚ, Uniwersytet Śląski

36. Agnieszka Kastelik-Smaza, dr, adwokat

37. Zdzisław Kędzia, prof. dr hab., Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

38. Piotr Kładoczny, dr, Uniwersytet Warszawski

39. Katarzyna Klafkowska-Waśniowska, dr hab., prof. UAM, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza W Poznaniu

40. Paweł Kowalski, dr, SWPS, Uniwersytet Humanistycznospołeczny

41. Agata Kozioł, dr, Uniwersytet Śląski

42. Jerzy Kranz, dr hab., prof ALK, Akademia Leopolda Koźmińskiego w Warszawie

43. Witold Kurowski, dr hab., prof. UŚ, Uniwersytet Śląski

44. Maciej Łaszczuk, adwokat

45. Ewa Łętowska, prof. dr hab., członek rzeczywisty PAN, członek czynny PAU

46. Andrzej Miączyński, prof. dr hab., em. prof. zwyczajny Uniwersytetu Jagiellońskiego

47. Modrzejewska Małgorzata, dr, Uniwersytet Warszawski

48. Marcin Matczak, dr hab., prof. UW, Uniwersytet Warszawski

49. Arwid Mednis, dr, radca prawny, Uniwersytet Warszawski

50. Monika  Namysłowska, dr hab., prof. UŁ, Uniwersytet Łódzki

51. Artur Nowak-Far, Instytut Prawa, Szkoła Główna Handlowa

52. Jerzy Pisuliński, prof. dr hab., Uniwersytet Jagielloński

53. Monika Płatek, dr hab., prof. UW, Uniwersytet Warszawski

54. Adam Ploszka, dr, Uniwersytet Warszawski

55. Piotr Pomianowski, dr hab. r.pr., Uniwersytet Warszawski

56. Wojciech Popiołek, prof. dr hab., Uniwersytet Śląski

57. Przemysław Kamil Rosiak, LLM College of Europe Brugge

58. Anna Pudo-Jaremek, dr, Akademia Leopolda Koźmińskiego w Warszawie

59. Krzysztof Radzikowski, dr, doradca podatkowy, Uniwersytet Warszawski

60. Joanna Ryszka, dr hab., prof. UO, Uniwersytet Opolski

61. Wojciech Sadurski, prof. dr hab., Uniwersytet Warszawski, University of Sydney

62. Krzysztof Skotnicki, prof. dr hab., Uniwersytet Łódzki

63. Olga Śniadach, dr, Uniwersytet  Gdański

64. Rafał Stankiewicz, dr hab., prof. UW, Uniwersytet Warszawski

65. Hanna Suchocka, dr hab., prof UAM, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza W Poznaniu

66. Krystyna Szczepanowska-Kozłowska, prof. dr hab., Uniwersytet Warszawski

67. Monika Szwarc, dr hab., prof PAN, Polska Akademia Nauk

68. Paulina Twardoch, dr, Uniwersytet Śląski

69. Jakub Urbanik, dr hab., prof. UW,  Uniwersytet Warszawski

70. Stanisław Waltoś, prof. dr hab., Uniwersytet Jagielloński

71. Roman Wieruszewski, prof. dr hab., Europejska Wyższa Szkoła Prawa i Administracji w Poznaniu

72. Marzena Wojtczak, dr, Uniwersytet Warszawski

73. Anna Wyrozumska, prof. dr hab., Uniwersytet Łódzki 

74. Mirosław Wyrzykowski, dr hab., prof. UW, Uniwersytet Warszawski

75. Mateusz Żaba, dr, Uniwersytet Śląski

76. Jarosław Zagrodnik, dr hab., prof. UŚ, Uniwersytet Śląski

77. Jerzy Zajadło, prof. dr hab., Uniwersytet Gdański

78. Andrzej Zakrzewski, prof. dr hab., Uniwersytet Warszawski

79. Kazimierz Zgryzek, prof. dr hab., Uniwersytet Śląski

80. Dorota Zienkiewicz, dr hab., Uniwersytet Śląski

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.