Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Co roku RPO przedstawia parlamentowi informację o stanie przestrzegania praw i wolności obywatelskich. W tym roku zrobił to inaczej niż poprzednicy: przedstawił po kolei przepisy konstytucji definiujące nasze prawa i wskazał, jakie są problemy z realizacją tych praw. Źródło: rpo.gov.pl

Art. 32 ust. 1 – Równość

Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.

Co to znaczy? Równość – wraz z godnością i wolnością – stanowi podstawę porządku ustrojowego i w tym powiązaniu należy ją rozpatrywać. Żeby ją objaśnić, prawnicy posługują się pojęciem cechy istotnej. Zasada równości oznacza, że ci, którzy są tacy sami (charakteryzuję się daną cechą istotną), powinni być traktowani tak samo. A ci, którzy są różni (nie mają wspólnej cechy istotnej) – odmiennie.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Bodnar od spraw małych i beznadziejnych

Gdzie mamy problemy z realizacją tej zasady?

Zdaniem RPO problem zaczyna się od tego, że bardzo wielu z nas w ogóle nie zdaje sobie sprawy, że jest traktowane nierówno. Więc nawet się nie skarży.

Przykłady spraw już zidentyfikowanych?

  1. Opiekunowie osób z niepełnosprawnością stwierdzoną w wieku dorosłym dostają wsparcie niższe niż opiekunowie, u których podopiecznych niepełnosprawność stwierdzono w dzieciństwie lub przy urodzeniu. Takie regulacje ustawowe Trybunał Konstytucyjny uznał za sprzeczne z Konstytucją już w 2014 r., ale wyroku rząd nie wykonał do tej pory (RPO stwierdza, że w tej sytuacji nie pozostaje nic innego, jak skarżenie decyzji o przyznaniu niższej pomocy do sądów administracyjnych. Można się posługiwać argumentacją przedstawianą przez Rzecznika w sprawach, do których przystępuje po stronie obywateli)
  2.  Kobiety z rocznika 1953, które przeszły na wcześniejszą emeryturę, mają mniej korzystnie ustaloną emeryturę (jeśli ktoś pobiera emeryturę wcześniejszą, to po osiągnięciu wieku emerytalnego może wystąpić o emeryturę powszechną). Takie są skutki zmiany od 1 stycznia 2013 r. zasady ustalania emerytury osobom urodzonym po 31 grudnia 1948 r.
  3. Państwo nie przygotowuje się na to, że coraz więcej obywateli będzie w wieku starszym. Będziemy wymagali wsparcia – a nie będzie komu i jak tego zapewnić. W ten sposób seniorzy nie będą mogli realizować swoich praw tak jak osoby młodsze (Rzecznik proponuje w tej sytuacji tworzyć oddolne modele wsparcia osób starszych w środowisku zamieszkania, korzystać z już wypracowanych wzorów i dzielić się pomysłami. Przygotował nawet schemat działania).
  4. Państwo nie poczuwa się do odpowiedzialności za sytuację osoby, która uległa wypadkowi, a przyznana jej suma gwarancyjna już się wyczerpała. Taka osoba (Rzecznik podaje przykład pana Tomasza) nie może funkcjonować tak jak inni, dopóki nie będą wyrównane jej możliwości. Państwo nie może umywać od tego rąk. Sprawę pana Tomasza Rzecznik wygrał przed Sądem Najwyższym i stara się doprowadzić do zmiany przepisów, które krzywdzą inne osoby w tej samej sytuacji.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Bodnar wycofuje kolejną ważną sprawę z TK. Przez manipulacje składem

W piątek 20 lipca Sejm zaplanował doroczne wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich o stanie przestrzegania wolności i praw człowieka i obywatela. RPO być może będzie miał na to tylko 15 minut.

Artykuł otwarty w ramach bezpłatnego limitu

Wypróbuj prenumeratę cyfrową Wyborczej

Nieograniczony dostęp do serwisów informacyjnych, biznesowych,
lokalnych i wszystkich magazynów Wyborczej.