Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Współorganizatorem konferencji była warszawska Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego. Obok samorządowców uczestniczyli m.in. szef NIK Krzysztof Kwiatkowski i minister administracji i cyfryzacji Andrzej Halicki.

W NIK od kilku miesięcy działa złożona z ekspertów Rada ds. Wspierania Działalności na rzecz Ochrony Zwierząt. Sprawa bezdomności to jeden z tematów, którym się zajmuje.

NIK dwukrotnie badał już, jak gminy wywiązują się z obowiązków organizowania opieki nad bezdomnymi zwierzętami. Wyniki były dramatyczne: 80 proc. wydatków na ten cel szło do kieszeni hycli, z których aż 30 proc. nie miała wymaganych uprawnień.

W 60 proc. gmin odławiane psy nie miały zapewnionego miejsca w schronisku. Wiele było prawdopodobnie zabijanych. Dokładnie nie wiadomo, co się działo, bo psy znikały. Połowa gmin w ogóle nie interesowała się losem odłowionych zwierząt. Nie kontrolowały schronisk.

Tymczasem 80 proc. z nich w ocenie NIK nie zapewniała zwierzętom właściwych warunków. Niektóre gminy załatwiają sprawę prosto i szybko: uchwałami swoich rad uznają wszystkie zwierzęta bezdomne za stwarzające zagrożenie dla człowieka i po odłowieniu - uśmiercają. Z takiej praktyki zasłynęły Starachowice.

Na wczorajszej konferencji gminy przedstawiły dobre praktyki. Najczęściej są to programy darmowej lub częściowo refundowanej sterylizacji zwierząt i czipowanie psów. Stowarzyszenie Inicjatyw Obywatelskich obliczyło, że jedna niewykastrowana suka rodzi 50 potencjalnie bezdomnych psów. Stowarzyszenie prowadzi w kilku powiatach akcję czipowania, darmową sterylizację zwierząt bezdomnych i dofinansowanie sterylizacji przez opiekunów. Skutek: ogromny spadek psów trafiających do schronisk: ze 109 w 2012 roku do 22 w 2014 roku. W gminie Myszków czipowanie i sterylizacja spowodowały od 2010 roku spadek bezdomnych psów o 70 procent. Gmina do tej pory dopłacała opiekunom psów za sterylizację - 50 proc. zwrotu kosztów wynoszących ok. 160 złotych. Teraz planuje całkowitą refundację. Gmina Suchy Las szczególnie opiekuje się wolno żyjącymi kotami, lecząc je, sterylizując i dokarmiając. Podkreśla, że są naturalnymi wrogami myszy i szczurów, więc ich obecność jest dla człowieka pożyteczna. Zaś czipowanie psów prowadzi od 2005 roku. Dzięki temu błąkające się zwierzę odstawiane jest nie do schroniska, ale do opiekuna.

Dzięki czipowi gmina może też prześledzić los psa, za którego odłowienie i utrzymanie w schronisku zapłaciła. Minister Halicki zapowiedział poparcie stworzenia ogólnopolskiej bazy zaczipowanych psów lub kilku baz ze sobą kompatybilnych.

Na konferencji mówiono o zjawisku przybierania przez komercyjne firmy odławiające psy czy prowadzące schroniska szyldów fundacji czy stowarzyszeń.

Dzięki temu zdobywają zaufanie i kontrakt od gminy na opiekę nad bezdomnymi zwierzętami, unikają płacenia podatku dochodowego, mogą zbierać 1 proc. podatku jako organizacja pożytku publicznego i darowizny.

Ale nierzadko ich działalność ma mało wspólnego z opieką nad zwierzętami. Rzecznik NIK Paweł Biedziak zapowiedział, że w najbliższym czasie NIK skontroluje ich działalność.

Rekomendacje konferencji dotyczące przeciwdziałania bezdomności i polepszenia opieki nad zwierzętami to - oprócz czipowania i kastracji - także edukacja, lepsza kontrola schronisk i hycli. I samych samorządów - przez ustanowienie gminnych programów opieki nad bezdomnymi zwierzętami aktami prawa miejscowego, dzięki czemu będzie można egzekwować przestrzeganie uchwalonych przepisów.

Te rekomendacje realizuje obywatelski projekt nowej ustawy o ochronie zwierząt, który leży w Sejmie od początku kadencji i nie toczą się nad nim prace. Parlamentarny zespół przyjaciół zwierząt miał natomiast przygotować nowelizację ustawy - ale nic z tego nie wyszło.

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.