Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Punkt rosy

To temperatura, do której trzeba schłodzić powietrze, aby zawarta w nim para wodna osiągnęła stan nasycenia. To znaczy, że powietrze nie jest w stanie zmieścić ani grama więcej pary wodnej, a jej nadmiar zacznie się skraplać. Zwykle punkt rosy jest dość niski - rekordową wartość zanotowano 8 lipca 2003 r. w Az-Zahran w Arabii Saudyjskiej: aż 35 st. C. Po osiągnięciu punktu rosy para wodna się skrapla, tworząc mgłę.

Radiacyjna i adwekcyjna

Jesienią i wiosną najczęściej mamy do czynienia z mgłą radiacyjną, gdy po zachodzie słońca przy bezchmurnym niebie ziemia szybko wypromieniowuje ciepło w podczerwieni. Wtedy powietrze, które styka się z gruntem, nagle się ochładza i jego temperatura spada poniżej punktu rosy. Z kolei zimą tworzy się mgła adwekcyjna, gdy wilgotne powietrze napływa nad zimny, oblodzony grunt.

Dlaczego się unosi

Kropelki mgły mają średnicę od 2 do 10 tysięcznych części milimetra i są bardzo lekkie. Ich nikły ciężar szybko jest równoważony przez opór powietrza, więc opadają ślamazarnie z prędkością ułamka milimetra na sekundę. Byle podmuch czy zawirowanie powietrza są w stanie je unieść i dlatego mogą godzinami unosić się nad ziemią.

Auta we mgle

Światła reflektorów rozpraszają się na kropelkach wody i z trudem przebijają się przez mgłę. Część promieni odbija się jak od lustra i razi kierowcę, więc włączenie świateł długich nie pomaga, a wręcz przeciwnie - pogarsza widoczność z powodu silniejszego odblasku. Dlatego światła przeciwmgielne są umieszczone nisko i skierowane w dół. Zjawisko rozpraszania światła zostało opisane przez XIX-wiecznego irlandzkiego badacza Johna Tyndalla. Teoretycznie silniej rozpraszane są fale krótsze, niebieskie, od dłuższych, czerwonych. Ale w przypadku mgły nie ma to większego znaczenia i stosowane często żółte światła przeciwmgielne są nie lepsze niż białe.

Mglista śnieżka

Na terenach nizinnych naszego kraju rekordowo długo utrzymywała się mgła w Chojnicach w Borach Tucholskich w 1987 roku - przez 72 godziny. W górach rekord odnotowano na Śnieżce w 1974 roku - szczyt góry był we mgle bez przerwy przez 144 godziny, czyli sześć dni.

Najbardziej zamglone miejsce świata

To Atlantyk u brzegów Nowej Fundlandii w Kanadzie. Tam mgła wisi przez ponad 200 dni w roku.

Biała śmierć

Na Dalekiej Północy czasem powstaje lodowa mgła, która składa się z małych kryształków lodu o średnicy setnych części milimetra. W Polsce bardzo rzadka, bo z reguły tworzy się w temperaturze 30 stopni poniżej zera. Indianie z północnoamerykańskiego plemienia Szoszonów nazywali ją białą śmiercią, bo wierzyli, że jej wdychanie może się źle skończyć.

Komora mgłowa do śledzenia cząstek

Zaprojektował ją szkocki fizyk Charles Wilson w 1900 roku. Wypełnia ją para przesycona, która się skrapla, kiedy tylko napotka jądra kondensacji, a zatem najmniejsze drobinki kurzu czy jony. Ale kurzu tam nie ma, więc para skrapla się na jonach, które powstają wzdłuż toru lotu naładowanych cząstek materii. Przypomina to smugi kondensacyjne, jakie na niebie pozostawiają samoloty. Analizując kształt, długość i grubość tych smug fizycy rozpoznają cząsteczki, które je pozostawiły. Na przykład długie i wąskie smugi pozostawiają zwinne i lekkie elektrony, a krótkie i grube należą do cząstek alfa (złożonych z dwóch protonów i dwóch neutronów).

Fizyk matematyczny, szef działu Nauki "Wyborczej"

Sprawdzić swoją pamięć, zrób mgłę w domu, zastanów się nad językowymi aspektami słowa mgła, przypomnij sobie zasady bezpiecznego poruszania się we mgle na drogach oraz przyjrzyj się zjawisku smogu, które może towarzyszyć mgle.

 

Tu znajdziesz kilka zadań

Oglądaj wideo "Nauki dla każdego" i odkrywaj największe zagadki otaczającego Cię świata. Daj się wciągnąć, zafascynować, zadziwić. Spójrz na siebie i rzeczywistość z innej, naukowej strony!

 

Oglądaj wideo cyklu "Nauka dla każdego"

W ''Nauce dla Każdego czytaj:

 

 

Czy bać się chemii? Co nas truje?

 

Zatrute powietrze, sztuczne jedzenie, stres... Czy szukać ratunku w oczyszczającej diecie, plastrach wyciągających toksyny i porządnym płukaniu jelita? Czy każda chemia jest zła?

Gluten i laktoza - skazani na banicję

 

Co jest żywieniową modą, fobią, a co rzeczywistym zagrożeniem? Czy substancje obecne w naszej diecie od wczesnego neolitu mogłyby się okazać tak szkodliwe, by teraz nas wszystkich podstępnie truć?

Jak fizycy radzą sobie we mgle

 

Często nas zwodzi, ale nie rozpraszajmy jej! Dzięki kropelkom mgły utrzymują się całe ziemskie ekosystemy, m.in. lasy mgliste w strefie międzyzwrotnikowej, których bujna roślinność zbiera wodę wprost z powietrza

Chcesz spotkać obcą inteligencję? Posłuchaj, o czym mówią kałamarnice

 

Mózg wokół przełyku, inteligentne ramiona, kolory zamiast słów - to tylko część spośród zadziwiających cech mątw, ośmiornic i kałamarnic. Świadczą o tym, że do wysokiej inteligencji zwierzęta te doszły zupełnie inną ścieżką ewolucji niż ludzie

Pamiętaj! Zapominanie jest zdrowe

 

Czy mózg może przepełnić się informacjami? Może zabraknąć w nim miejsca? Szczęśliwie znalazł sposób, żeby regularnie pozbywać się niepotrzebnych informacji

Stacja kosmiczna w salonie, czyli jak wychować astronautę

 

Niektórzy twierdzą, że w nieodległej przyszłości loty w kosmos będą tak dostępne jak dziś przelot samolotem. Może więc już dziś powinniśmy oswajać dzieci z życiem w warunkach kosmicznych? Oto zabawy, które z pewnością w tym pomogą

Vladimir Horowitz. Mistrz fortepianu wie lepiej

 

Dziś skupimy się bardziej na wykonaniu niż na pracy kompozytora. Dzięki fenomenalnej wirtuozerii Vladimira Horowitza zbadamy naukowo barwę dźwięku

Mycie rąk. Stajemy się zbyt sterylni

 

Jedni tę czynność odbębniają, inni przeciw brudowi na dłoniach wytaczają najsilniejszy antybakteryjny arsenał. Wszyscy oni gubią po drodze sens jednej z ważniejszych zdobyczy naszej cywilizacji, czyli mycia rąk

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.