Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Nie sposób wyliczyć korzyści, jakie przynosi światu budownictwo, ale istnieje też druga strona medalu. Oficjalne statystyki mówią, że branża ta, w sposób pośredni lub bezpośredni, odpowiada za prawie połowę światowego wydobycia surowców, emituje najwięcej gazów, a do tego produkuje najwięcej odpadów spośród wszystkich sektorów gospodarki. Czy zatem na drodze do bardziej zrównoważonego rozwoju świata, to właśnie nie budownictwo należałoby obecnie potraktować priorytetowo?

Krzysztof Kalita, kierownik Działu Wsparcia Technicznego i Zarządzania Produktem w firmie Deceuninck: Rzeczywiście z danych wynika, że na całym świecie branża budowlana jest prawdopodobnie jedną z najbardziej zasobochłonnych i najbardziej obciążających środowisko naturalne w skali globalnej. Każdego roku na potrzeby produkcji materiałów budowlanych zużywa się około trzech miliardów ton surowców. Dodatkowo branża budowlana generuje około 40 proc. odpadów mających formę stałą.

Dlatego ostatnio coraz częściej mocno promowane jest budownictwo zrównoważone, a istotne znaczenie ma odpowiednie projektowanie inwestycji. Poprzez dobry projekt organizacje dążą do zminimalizowania negatywnych skutków wpływu na środowisko. Aby uzyskać taki efekt, potrzebne są jednak odpowiednie produkty. Coraz więcej firm – również tych z sektora budowlanego – stawia sobie proekologiczne cele biznesowe i skupia się na poszerzaniu świadomości swoich klientów. My w Deceuninck od lat wdrażamy przemyślane i ekologiczne rozwiązania oraz otwarcie mówimy o tym, że zrównoważony rozwój i poszanowanie dla środowiska muszą stać u podstaw prowadzenia biznesu.

Zakład w Diksmuide - Belgia. Zakład w Diksmuide - Belgia.  

Zrównoważony rozwój i proekologiczne działania nie ograniczają się już dzisiaj do redukcji emisji gazów cieplarnianych, czy ilości wydobywanych i zużywanych surowców. Musimy przejść z liniowego na cyrkularny model gospodarki i to w każdej dziedzinie. Odpady z jednych procesów powinny być wykorzystywane jako surowce dla innych. Konsumenci na każdym kroku słyszą dziś o idei gospodarki obiegu zamkniętego (GOZ) i ograniczaniu odpadów poprzez ich ponowne wykorzystanie. Czy w budownictwie także da się zamykać obieg?

Zdecydowanie tak. Gospodarka zamkniętego obiegu jest możliwa, ale wymaga zaangażowania wielu podmiotów, odpowiedniego ustawodawstwa, a także świadomości ekologicznej każdego z nas. Oczywiście GOZ w poszczególnych branżach budowlanych wygląda inaczej i nie każde materiały można w efektywny sposób poddawać recyklingowi. Dlatego tak ważne staje się świadome wybieranie takich materiałów, które można poddać procesowi odzyskiwania w sposób łatwy technologicznie i efektywny kosztowo. W Deceuninck zagadnienie zrównoważonego budownictwa jest naszym priorytetem wpisanym do strategii firmy i chcemy nadal inwestować w gospodarkę o obiegu zamkniętym jako wiodąca marka w tej dziedzinie.

W jaki sposób to się odbywa? Jak to możliwe, że np. produkowane przez Państwa firmę systemy okienne w 100 proc. nadają się do recyklingu? Stare, zużyte okna to przecież także szkło, okucia, klamki itp.

Zgodnie z ideą zrównoważonego budownictwa Deceuninck tak projektuje wszystkie produkty, aby zminimalizować wpływ na środowisko. Ma to swoje odzwierciedlenie nie tylko w optymalnym doborze geometrii profilu czy grubości ścianek, mającym na celu zużycie minimalnej niezbędnej ilości surowca, ale także w selekcji materiałów. Każdy nasz produkt z założenia podlega pełnemu recyklingowi. Ale na tym nie koniec. Zapewnienie recyklingu profilom z PVC to stosunkowo prosty temat. Deceuninck zapewnia pełny recykling kompletnym oknom pochodzącym z rozbiórki, a to już proces znacznie bardziej skomplikowany, dlatego też do efektywnego przetwarzania takich odpadów potrzebna jest znacznie bardziej zaawansowana technologia. Dlatego też już w 2012 roku Deceuninck otworzył w Diksmuide w Belgii, kosztem 3 milionów euro, instalację, która obecnie ma możliwości produkcyjne do 105 tys. ton przetworzonego PVC rocznie. Zakład przetwarza odpady zarówno poprodukcyjne, czyli powstające podczas produkcji okien, np. w formie ścinków lub wiórów, jak również odpady pokonsumenckie, czyli między innymi okna pochodzące z wymian starej stolarki.
Biorąc pod uwagę fakt, że średnia długość „życia" okna PVC to 40–50 lat, a profile PVC mogą być poddawane procesowi recyklingu nawet 10 razy bez pogorszenia właściwości materiału, oznacza to, że przetworzone PVC może służyć nawet 500 lat.

Przetworzone PVC nie odbiega jakością od surowca pierwotnego Przetworzone PVC nie odbiega jakością od surowca pierwotnego  

Czy ponownie przetworzone w procesie recyklingu PVC zachowuje swoje właściwości? Czy jest pełnowartościowym materiałem i nie obniża jakości kolejnych produktów?

Przetworzone PVC nie odbiega jakością od surowca pierwotnego – wręcz przeciwnie, wykazuje nawet delikatną przewagę nad surowcem pierwotnym. Spowodowane jest to faktem, że kolejna obróbka pogłębia polimeryzację, dzięki której materiał staje się bardziej plastyczny. Okazuje się zatem, że proces recyklingu jest przyjazny nie tylko dla środowiska, ale także dla samego surowca. Co niezwykle istotne, odzyskany materiał w postaci granulatu nadaje się do ponownej ekstruzji (rodzaj obróbki plastycznej metali i tworzyw sztucznych) bez żadnych dodatkowych zabiegów.
Wszelkie procesy recyklingu przeprowadzane są z najwyższą jakością i wydajnością, materiały pochodzące z recyklingu nie marnują się – trafiają do drugiego obiegu i są używane do wytwarzania nowych produktów, co pozwala na zamknięcie pętli dla wszystkich frakcji odpadów bez utraty jakości kolejnych produktów.

W jaki sposób pozyskujecie surowiec do swojego zakładu recyklingu, o którym Pan wspominał? Skąd bierzecie odpady? I dokąd trafia później przetworzony materiał – czy tylko do własnych fabryk, czy jest również sprzedawany innym odbiorcom?

Tak jak wspomniałem, nasz zakład w Diksmuide może przetwarzać odpady poprodukcyjne i pokonsumenckie. Odpady skupujemy od współpracujących z nami firm produkcyjnych. Obecnie są to głównie firmy położone w promieniu do około 500 km od zakładu przetwórstwa. Chcemy jednak rozszerzyć obszar działania i w zasadzie możliwości produkcyjne zakładu pozwalają na skupowanie odpadów z całej Europy. Przetworzony materiał wykorzystujemy głównie we własnych zakładach produkcyjnych. Nadwyżki produkcyjne sprzedawane są innym odbiorcom.

Podsumowując ten wątek, wygląda na to, że ekologia może iść w parze z ekonomią, bo recykling - poza tym, że przynosi korzyść środowisku - jest także po prostu bardzo opłacalny. Czy Deceuninck planuje rozwijać tę gałąź, np. inwestując w budowę nowych zakładów recyklingu?

Odpowiedź na to pytanie nie jest oczywista. Zasadniczo można powiedzieć, że materiał pochodzący z recyklingu jest nieznacznie tańszy od materiału „pierwotnego". Pozyskanie i przetworzenie odpadów jest dosyć kosztowne. Dodatkowo, aby można było wykorzystać materiał przetworzony, trzeba zastosować bardziej zaawansowany proces ekstruzji, tzw. koekstruzję, czyli współwytłaczanie. Dlatego też w końcowym rozrachunku produkty bazujące na materiale z recyklingu nie są tańsze. Pierwszoplanowy cel stanowi ochrona zasobów pierwotnych oraz wyeliminowanie zanieczyszczania środowiska. Bardzo istotnym celem jest również ograniczenie emisji gazów cieplarnianych, ponieważ wykorzystując 1 kg PVC pochodzącego z recyklingu, ograniczamy emisję CO2 o 2 kg w stosunku do emisji w przypadku zastosowania materiału pierwotnego. Zgodnie z polityką firmy istnieją plany budowania kolejnych zakładów recyklingu. Będą one powstawały w miejscach, w których jest duża liczba okien PVC przeznaczonych do wymiany.

W Państwa ofercie znajdują się również drzwi, tarasy, rolety. Czy w przypadku innych produktów niż okna, możemy także mówić o ich ekologicznym wymiarze?

Dokładnie tak. Za przykład niech posłuży nasz system tarasowy Twinson, który stanowi przyjazną dla środowiska alternatywę dla drewna egzotycznego pochodzącego z zagrożonych lasów tropikalnych. Może być poddany w 100 proc. recyklingowi oraz ponownie wykorzystany. Doceniają to zarówno konsumenci, jak i cała branża. Tylko w ostatnich tygodniach marka Twinson otrzymała tytuł w konkursie Laur Klienta Odkrycie Roku 2021, który docenia podmioty gospodarcze będące właścicielami najpopularniejszych, według respondentów, marek produktów oraz usług. Natomiast Jury Programu Innowacyjne Rozwiązania Branży Stolarki nagrodziło nas za opracowaną technologię wzmacniania profilu okiennego PVC włóknem szklanym ThermoFibra, co przełożyło się na poprawę parametrów termicznych, a więc oszczędność energii, a przede wszystkim na całkowitą eliminację konieczności stosowania w profilu okiennym wzmocnień stalowych, co znacząco wpływa na procesy produkcyjne, zakupowe i logistyczne.

Możliwości produkcyjne instalacji w Diksmuide to 105 tys. ton przetworzonego PVC rocznie. Możliwości produkcyjne instalacji w Diksmuide to 105 tys. ton przetworzonego PVC rocznie.  

Konsumenci wykazują coraz większą świadomość ekologiczną. Coraz bardziej liczy się dla nich już nie tylko to, czy dany produkt jest przyjazny dla środowiska, ale i to, czy pochodzi od producenta, który odpowiedzialność za środowisko nakłada także na siebie, np. w miejscu codziennej pracy. Czy w Deceuninck pracowników obowiązują jakieś eko-zasady?

Tak jak wspomniałem, ekologia jest wpisana w DNA naszej organizacji. Dotyczy to działań na każdej płaszczyźnie, nie tylko produktowej. Za przykład może posłużyć wykorzystanie odnawialnej energii elektrycznej do produkcji. Jeżeli chodzi o wkład, jaki pracownicy wnoszą do ekologii, to przede wszystkim bezwzględny nakaz segregacji wszelkich odpadów, nie tylko produkcyjnych, ale również tych komunalnych, bytowych.
Jako firma jesteśmy także certyfikowanym Partnerem VinylPlus – organizacji założonej przez europejskich przedstawicieli przemysłu PVC, której jednym z głównych celów jest wspólna praca na rzecz efektywnego wykorzystania i kontroli PVC przez cały cykl jego życia.

Na koniec, wróćmy do GOZ w budownictwie. W świecie, w którym idea gospodarki cyrkularnej zakorzeniła się w budownictwie na dobre, nowe budynki są projektowane i budowane w taki sposób, że na końcu ich użytkowania, żaden materiał budowlany nie staje się odpadem, lecz zostaje ponownie wykorzystany. Nie marnujemy surowców, nie zanieczyszczamy środowiska. Mrzonka, czy realny scenariusz?

Jak najbardziej jest to realny scenariusz. Jak już mówiłem, będzie to wymagało odpowiedniej legislacji i infrastruktury. Także odpowiedzialności każdego z nas – ten aspekt zmienia się jednak obecnie bardzo szybko i świadomość ekologiczna społeczeństwa wzrasta intensywnie.
Natomiast wiele jeszcze przed nami, jeżeli chodzi o infrastrukturę i ustawienie całego procesu. Na własne oczy przecież obserwujemy, że wprowadzony już od jakiegoś czasu obowiązek segregowania odpadów komunalnych napotyka wiele przeszkód i nie działa jeszcze tak, jak byśmy wszyscy chcieli. Segregacja i recykling materiałów budowlanych to kolejny duży krok, jaki czeka nasze społeczeństwo w niedalekiej przyszłości.

Gospodarka zamkniętego obieguGospodarka zamkniętego obiegu 

Oddziaływanie branży budowlanej na świat jest tak ogromne, że nawet stosunkowo niewielkie zmiany w kierunku bardziej przyjaznych środowisku rozwiązań, mogą przynieść gigantyczne korzyści. Jednak w biznesie takie zmiany często wiążą się z kosztami. Czy Pana zdaniem, branża budowlana gotowa jest je ponosić? A może wręcz przeciwnie, patrząc na korzyści, jakie przynosi recykling w firmie takiej jak Deceuninck, pójście w kierunku ekologii będzie jedyną sensowną, także w wymiarze ekonomicznym, drogą?

Nie w każdej branży pełny recykling jest możliwy. Na przykład z betonu nie można zrobić cementu. Dlatego produkcja cementu w tradycyjny sposób jest konieczna. Nie zmienia to jednak faktu, że beton pozyskany z rozbiórki może być wykorzystany jako element podbudowy nowych dróg, placów itp.
Istnieją jednak takie branże, jak np. produkcja stolarki z PVC, w których pełny recykling jest w 100 proc. możliwy. I właśnie one powinny dążyć do pełnego obiegu zamkniętego. Faktem jest, że technologie odzyskiwania surowców wymagają sporych inwestycji, jednak z drugiej strony kurczące się zasoby surowców pierwotnych powodują wzrost ich ceny. W przypadku stolarki z PVC maksymalizacja wykorzystania recyklingu nie powinna powodować istotnych kosztów dodatkowych, dlatego też dla odbiorców końcowych finalny ekologiczny produkt, w którym wykorzystane jest przetworzone PVC, nie powinien być istotnie droższy.

Krzysztof Kalita, kierownik Działu Wsparcia Technicznego i Zarządzania Produktem w firmie DeceuninckKrzysztof Kalita, kierownik Działu Wsparcia Technicznego i Zarządzania Produktem w firmie Deceuninck 

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.