Zasiłek pogrzebowyZasiłek pogrzebowy przysługuje osobie, która pokryła koszty pogrzebu. Od 1 marca 2011 r. obowiązuje obniżony zasiłek w wysokości 4 tys. zł. Wprowadziła go nowela ustaw związanych z realizacją ustawy budżetowej (Dz.U. nr 238, poz. 1578). Dokument zlikwidował regułę, według której wysokość zasiłku pogrzebowego wynosiła 200 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia obowiązującego w dniu śmierci osoby, której koszty pogrzebu zostały poniesione. Zamiast tego zapisano w ustawie, że zasiłek pogrzebowy wypłacany z ZUS, KRUS i dla służb mundurowych wynosi równo 4 tys. zł.
Zasiłek przysługuje, gdy zmarły był ubezpieczony, pobierał rentę lub emeryturę, w dniu śmierci nie miał ustalonego prawa do emerytury lub renty, ale spełniał warunki do jej uzyskania, a także, gdy pobierał zasiłek chorobowy, macierzyński lub świadczenie rehabilitacyjne.
Członkowie rodziny nieżyjącego (czyli dzieci, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci adoptowane czy przyjęte na wychowanie, wnuki, rodzeństwo, małżonek oraz rodzice) dostają z ZUS całość zasiłku, bez względu na to, ile kosztował ich pogrzeb.
Trzeba jednak pamiętać, by stosowny wniosek złożyć w ciągu 12 miesięcy od daty śmierci bliskiego. Później prawo do zasiłku wygasa. Termin ten zostaje wydłużony tylko w przypadku zmarłych zaginionych. W takich przypadkach termin 12 miesięcy liczy się od dnia wydania aktu zgonu. Do potwierdzenia tej daty w ZUS będzie potrzebne zaświadczenie z policji lub prokuratury albo odpis zupełny aktu zgonu. Oprócz tego w ZUS należy też złożyć wniosek (druk ZUS Z-12
tu ściągnij) rachunki za pogrzeb oraz dokumenty potwierdzające pokrewieństwo lub powinowactwo.
Wniosek o zasiłekWnioski o przyznanie zasiłku składa się w oddziałach ZUS. Podstawowymi dokumentami, jakie musimy ze sobą zabrać to:
* poprawnie wypełniony wniosek (druk ZUS Z-12
tu ściągnij, KRUS RS-26),
* skrócony odpis zgonu, oryginał rachunków za np. trumnę, ubranie, wieńce (jeśli rachunki zostały złożone w banku, do ZUS trzeba dostarczyć kopie poświadczone przez bank),
* dokumenty poświadczające pokrewieństwo lub powinowactwo (skrócone odpisy aktów stanu cywilnego lub dowód osobisty zawierający wymagane dane).
* Gdy zmarły prowadził działalność gospodarczą, do wniosku trzeba dołączyć druk ZWUA, potwierdzający wyrejestrowane zmarłego płatnika (trzeba to zrobić następnego dnia po śmierci) oraz kopię ostatniego dowodu wpłaty składki ZUS.
Pogrzeb na kredytWiększość zakładów pogrzebowych oferuje swoim klientom usługę kredytowania pogrzebu. Polega to na tym, że zakład pogrzebowy sfinansuje pochówek, pod warunkiem, że zmarły był ubezpieczony w ZUS i jego bliskim przysługuje zasiłek pogrzebowy. Firma podpisze umowę, ale tylko z osobami najbliższymi zmarłemu: rodzicami, dziećmi, pasierbami lub rodzeństwem. Potem, na podstawie upoważnienia jednej z tych osób, odbierze w ZUS zasiłek pogrzebowy.
Zasiłek dla obywatela UEJeśli koszty pogrzebu pokryła osoba mieszkająca w jednym z państw Unii Europejskiej, ona również może starać się o wypłacenie zasiłku pogrzebowego. Wniosek o wypłatę należy wówczas złożyć do ZUS osobiście lub za pośrednictwem instytucji ubezpieczeniowej w miejscu swojego zamieszkania.
Jedyny warunek, to wypełnienie wniosku o zasiłek pogrzebowy (formularz E-124)). Trzeba również dołączyć: wyciąg z aktu zgonu, rachunek z firmy pogrzebowej, oświadczenie o niepobraniu zasiłku w państwie zamieszkania.
Wniosek o wypłatę zasiłku należy złożyć w ciągu roku od dnia śmierci osoby, po której on przysługuje. W przeciwnym razie prawo do niego wygasa. Obowiązują ogólne zasady: jeżeli koszty pogrzebu pokrył członek rodziny, kwota zasiłku wynosi dwukrotność przeciętnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu śmierci osoby, której koszty pochówku zostały pokryte. Jeżeli sfinansowała go osoba niespokrewniona ze zmarłym, zasiłek przysługuje w wysokości udokumentowanych wydatków, nie więcej jednak niż dwukrotność przeciętnego wynagrodzenia.
Zmarły zaginionyPrawo do zasiłku pogrzebowego mają również bliscy osób zaginionych, jeśli dotrzymanie tego terminu nie będzie możliwe z powodu późniejszego odnalezienia zwłok lub zidentyfikowania osoby zmarłej, prawo do zasiłku pogrzebowego wygaśnie po upływie 12 miesięcy od daty sporządzenia aktu zgonu. Do potwierdzenia tej daty będzie potrzebne zaświadczenie z policji lub prokuratury albo odpis zupełny aktu zgonu. Oprócz tego należy złożyć wniosek na druku ZUS Z-12, rachunki za pogrzeb, dokumenty potwierdzające pokrewieństwo lub powinowactwo.
Odprawy pośmiertneRodzina zmarłego może również liczyć na pomoc firmy, w której zmarły był zatrudniony w chwili śmierci. Pracodawca wypłaci bliskim tzw. odprawę pośmiertną pod warunkiem, że zmarły był pracownikiem firmy w chwili śmierci lub, gdy po rozwiązaniu stosunku pracy pobierał zasiłek z tytułu niezdolności do pracy wskutek choroby. I nie ma znaczenia przyczyna, z jakiej doszło do zgonu. Odprawa przysługuje również w sytuacji, gdy śmierć nastąpiła z ewidentnych przyczyn pracownika, a nawet z powodu samobójstwa. O tego rodzaju świadczenie mogą się starać wpółmałżonkowie oraz dzieci nieżyjącego. Stawkę dzieli się po równo między wszystkich uprawnionych.
Odprawa stanowi wielokrotność wynagrodzenia pobieranego za życia przez zmarłego, a jej wysokość zależy od tego, jak długo zmarły pracował w danej firmie. Jeśli zmarły pracował z przerwami, to niezależnie od tego, ile ich było, przy ustalaniu stażu należy je zsumować. Jeśli zmarły przepracował w danej instytucji mniej niż 10 lat, jego najbliżsi mogą liczyć na odprawę w wysokości miesięcznego wynagrodzenia zmarłego. Dwukrotność wynagrodzenia dostaną bliscy osoby, która przepracowała w firmie co najmniej 10 lat, a sześciokrotność - gdy zmarły przepracował co najmniej 15 lat.
Odprawa pośmiertna nie przysługuje jednak, gdy pracodawca ubezpieczył pracownika na życie. Jeśli jednak odszkodowanie jest niższe od naliczonej odprawy, pracodawca musi wypłacić brakującą różnicę. Na wysokość odprawy ma także ma także krąg osób do niej uprawnionych. Jeżeli pieniądze przysługują tylko jednemu członkowi rodziny, to firma wypłaca mu połowę świadczenia naliczonego na podstawie stażu pracy. Jeśli zmarły był zatrudniony w kilku zakładach pracy jednocześnie, odprawę pośmiertną musi wypłacić rodzinie każda z firm.
Pomoc społecznaJeśli zmarły był osobą bezrobotną, nie był ubezpieczony lub jest osobą nieznaną, koszty pochówku ponosi opieka społeczna.
Najbliższa rodzina ma prawo do starania się o tzw. zasiłek pogrzebowy z pomocy społecznej, którego wysokość określana jest przez domy opieki społecznej i nie wynosi zwykle więcej niż 2-2,5 tys. zł. Nie oznacza to jednak, że najbliżsi zmarłego dostaną taką sumę do ręki. Zasiłek ma pokryć część lub całość kosztów pogrzebu, jakie bliscy wydali na ceremonię. Wysokość świadczenia określa ośrodek pomocy społecznej indywidualnie. Do kosztów pogrzebu zalicza się zakup trumny, przewóz i pochowanie zwłok, wybudowanie grobu ziemnego i umieszczenie tabliczki, ubranie (jeśli nie posiada odpowiedniego), odprawienie nabożeństwa żałobnego i w wyjątkowych sytuacjach opłacenie miejsca na cmentarzu (jeśli nie ma możliwości uzyskania miejsca bezpłatnego).
Pomoc społeczna zażąda od nas następujących dokumentów: dowodu tożsamości zmarłego, skróconego odpisu aktu zgonu, oryginały zaświadczenia o braku uprawnień zmarłego oraz członków jego rodziny do zasiłku pogrzebowego. Opieka społeczna może również domagać się dokumentów potwierdzających trudną sytuacje życiową bliskich zmarłego.
Wypłaty z ubezpieczeńJeśli do zgonu bliskiego doszło w wyniku wypadku samochodowego, to firma ubezpieczeniowa musi zwrócić rodzinie koszty pogrzebu z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (OC) sprawcy wypadku. Należy pamiętać, że ubezpieczyciel nie ma prawa pomniejszać wypłacanej kwoty o wysokość zasiłku pogrzebowego. Do takich sytuacji dochodzi często w praktyce, co jest niezgodne z prawem.
Warto też sprawdzić, czy zmarły nie jest objęty ubezpieczeniem od następstw nieszczęśliwych wypadków (NNW). Takimi ubezpieczeniami są często obejmowani posiadacze kart kredytowych czy osoby posiadające kredyty hipoteczne. Wysokość odszkodowania i warunki jego otrzymania zależą od warunków polisy. Firmy ubezpieczeniowe zastrzegają często, że nie wypłacą odszkodowania, jeśli do wypadku doszło np. w wyniku nadużycia alkoholu lub narkotyków i jako przyczynę odmowy wypłaty pieniędzy podają fakt, że zmarły w chwili śmierci miał w organizmie alkohol. Warto wówczas ustalić, co było przyczyną śmierci. Bo nawet jeśli zmarły w chwili śmierci był pod wpływem alkoholu, a przyczyną śmierci było np. zwarcie instalacji elektrycznej, firma ubezpieczeniowa odszkodowanie powinna wypłacić.
CennikiKoszt zorganizowania pogrzebu w Warszawie zwykle przewyższa wysokość zasiłku pogrzebowego, jaki możemy otrzymać z ZUS. Wykup grobu na cmentarzu katolickim w stolicy wynosi od kilku do nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych (25 tys. zł na cmentarzu w Wilanowie i nawet więcej na Starych Powązkach). W dużych miastach wojewódzkich koszty te są zwykle 10-20 proc. niższe. Najtaniej jest w małych miejscowościach, gdzie miejsce na cmentarzu można dostać za kilkaset złotych, a koszt całego pochówku wraz z ceremonią pogrzebową zamknąć w 2 czy 3 tys. zł. Pamiętać też trzeba, że grób na cmentarzu komunalnym jest zawsze tańszy niż na wyznaniowym.
Najdroższe są stałe miejsca grzebalne w alejach zasłużonych, niezależnie od rodzaju grobu. Ich ceny kształtują się od kilku do nawet 6 tys. zł. Kwatery gestorskie (oddane do dyspozycji organizacji kombatanckich lub innych organizacji i instytucji) są o kilkaset złotych tańsze. Sporo mniej zapłacimy za dzierżawę grobu na 20 lat. Grób tradycyjny murowany i grób tradycyjny ziemny rodzinny bez prawa murowania w Warszawie wydzierżawimy już za ok. 1500 tys. zł do 2 tys. zł, np. na Powązkach Wojskowych. W mniejszych miastach taki grób to koszt zaledwie 300 zł. Po 20 latach można przedłużyć prawo dzierżawy na kolejne lata za dodatkową opłatą, ok. 1200 zł (np. 2 tys. zł na Powązkach Wojskowych).
Coraz większym powodzeniem w Polsce cieszy się również spopielanie zwłok i chowanie ich w urnach. Zwyczaj ten przyjął się w dużych miastach, ale na wsiach i w małych miasteczkach wciąż jest nieosiągalny. Koszt skremowania ciała powyżej 6 roku życia w Warszawie to 790 zł, dziecka poniżej 6 roku życia - ok. 300 zł. Podobne usługi w innych miastach wojewódzkich są przeciętnie o 200- 300 zł tańsze.
W stolicy wydzierżawimy niszę na dwie urny za co najmniej 2,6 tys. zł, ale tylko na 20 lat. Za przedłużenie prawa dzierżawy trzeba zapłacić kilkaset złotych. Za tzw. dużą niszę, w której zmieści się 8-10 urn, na Powązkach Wojskowych zapłacimy już 6 tys. zł. Dzierżawę trzeba przedłużyć po 50 latach. W mniejszych miastach miejsce na urnę można dostać już za niespełna 200 zł.
Jeszcze kilka lat temu wiele miejskich cmentarzy prowadziło usługę rozsypywania prochów na tzw. łączkach pamięci. Usługa ta była dostępna za 200-300 zł. Większość cmentarzy jednak zawiesiło tę praktykę, bo sprawa rozsypywania prochów nie jest w Polsce uregulowana prawnie.
Masz pytanie? Napisz: nekrologi@wyborcza.pl
