Amerykanie nie są mądrzejsi od Europejczyków, którzy widzieli, jak demokracja ulegała faszyzmowi, narodowemu socjalizmowi, komunizmowi. Nasza jedyna przewaga polega na tym, że możemy się uczyć na ich doświadczeniach. Oto dwadzieścia przykazań wynikających z XX wieku.

1. Nie bądź z góry posłuszny. Autorytaryzm znaczną część władzy otrzymał bezpłatnie. Poszczególni ludzie myślą o tym, czego może chcieć represyjny rząd, i zaczynają to robić, zanim ktokolwiek zacznie od nich tego wymagać. Już tak postępowałeś, prawda? Przestań. Wyprzedzające posłuszeństwo pokazuje władzy, co jest możliwe.

2. Broń instytucji. Dbaj o sądy czy media. O konkretny sąd, o konkretną gazetę. Nie mów o „naszych instytucjach”, chyba że działasz na ich rzecz i w ten sposób sprawiasz, że są wasze. Instytucje upadają jak kostki domina, chyba że każdej z nich się broni od samego początku.

Pozostało 81% tekstu
Artykuł dostępny tylko w prenumeracie cyfrowej Wyborczej

Wypróbuj cyfrową Wyborczą

Nieograniczony dostęp do serwisów informacyjnych, biznesowych, lokalnych i wszystkich magazynów Wyborczej