Miano swoistych przeciwciał IgE=0 (zapewne takie badanie miało dziecko wykonywane) jest przydatny w diagnostyce alergii IgE-zależnej przebiegającej w mechanizmie nadwrażliwości natychmiastowej.

Alergia pokarmowa może jednak przebiegać również w mechanizmach IgE-niezależnych, w których miano przeciwciał IgE jest niediagnostyczne. Możliwe są także alergie pokarmowe o etiologii mieszanej - tak jest najczęściej w atopowym zapaleniu skóry (lokalizacja zmian skórnych u dziecka może przemawiać za tym rozpoznaniem, rozpoznanie wymaga potwierdzenia badaniem lekarskim).

Atopowe zapalenie skóry, a właściwie zgodnie z aktualnie obowiązującym nazewnictwem zespół atopowego zapalenia skóry (ZAZS), dzieli się na ZAZS niealergiczny i ZAZS alergiczny. W ZAZS alergicznym wyróżnia się postać związaną z przeciwciałami IgE oraz postać niezwiązaną z przeciwciałami IgE. Tak więc ujemny wynik oznaczenia miana przeciwciał swoistych IgE nie wyklucza nadwrażliwości pokarmowej. Ocenę stężenia całkowitego przeciwciał IgE wykorzystuje się w diagnostyce wielu chorób, np. w chorobach wywołanych przez pasożyty. W diagnostyce alergii badanie to jest mniej przydatne.

Złotym standardem diagnostycznym w alergiach pokarmowych jest test prowokacji pokarmowej. Polega on na wykluczeniu z diety na 7-14 dni pokarmu podejrzewanego o wywoływanie objawów chorobowych, a następnie na ponownym wprowadzeniu do diety badanego pokarmu i ocenie objawów chorobowych, w opisywanym przypadku stanu skóry dziecka.

Jeśli w trakcie spożywania mleka i innych produktów mlecznych występują zmiany skórne, a po wykluczeniu tych potencjalnych alergenów ustępują, można rozpoznać nadwrażliwość pokarmową i zalecić na około 6 miesięcy dietę eliminacyjną. W przypadku nadwrażliwości na alergeny białka mleka krowiego u niemowląt postępowaniem z wyboru jest zastąpienie mlecznych mieszanek modyfikowanych hydrolizatami kazeiny lub hydrolizatami białek serwatkowych. U dzieci powyżej 1. roku życia (mleko nie jest już wówczas produktem niezbędnym) można zalecić dietę z wykluczeniem produktów mlecznych.

Należy pamiętać, że w przypadku nadwrażliwości na alergeny białka mleka krowiego przeciwwskazane jest również podawanie mleka innych zwierząt, a także preparatów mleka sojowego.

U osób starszych w diagnostyce alergii pokarmowej zaleca się prowokację z tzw. podwójnie ślepą próbą i placebo (w kolejnych próbkach podawany jest badany pokarm i próbka niezawierająca pokarmu uczulającego; pacjent ani osoba wykonująca badanie nie wie, co w danym momencie jest podawane - próbki zostają rozkodowane dopiero na koniec badania).

Diagnostyka nadwrażliwości pokarmowej jest bardzo trudna i żmudna. Wymaga ścisłego przestrzegania przez pacjenta zaleceń dietetycznych.

Pokrewne tematy: www.pediatria.mp.pl

Odpowiedziała:
dr n. med. Grażyna Durska
Zakład Medycyny Rodzinnej
Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie
Poradnia alergologiczna "Podgórna" w Szczecinie

Piśmiennictwo:

Alergia na pokarmy. W: Bartuzi Z. (red.): Alergologia w praktyce. Mediton, Łódź 2006.
Golińska B., Kurzawa R.: Alergia pokarmowa u dzieci. Patogeneza, diagnostyka i leczenie. Alfa-medica Press, Bielsko-Biała 1999.
Rudzki E.: Alergeny. Medycyna Praktyczna, Kraków 2008: 26-35.

Odpowiedzi przygotowuje: Medycyna Praktyczna: lekarze pacjentom.

Wróć do serwisu | Przeczytaj regulamin