Przyczyny przekroczenia "złego" cholesterolu

*
22.11.2011 12:26
A A A Drukuj
Jestem osobą szczupłą (BMI 19,5), aktywną, nie jem tłustych i smażonych potraw, a mimo to wartość "złego" cholesterol przekracza u mnie dwukrotnie normę. W jaki sposób można go zmniejszyć (oprócz stosowania mocnych leków)? Czy może to być uwarunkowane genetycznie?
Artykuł otwarty w ramach bezpłatnego limitu prenumeraty cyfrowej
Hipercholesterolemia to zwiększone stężenie w osoczu cholesterolu frakcji LDL, zwanej często "złym" cholesterolem. Stężenie LDL, powyżej którego rozpoznaje się hipercholesterolemię, to w Europie 3,0 mmol/l (115 mg/dl), a w Stanach Zjednoczonych 3,4 mmol/l (130 mg/dl). Hipercholesterolemia jest bardzo częstym problemem. Szacuje się, że występuje u niemal 60% dorosłych Polaków. Hipercholesterolemia może być pierwotna, zwykle uwarunkowana genetycznie, lub wtórna, będąca objawem innych chorób.

Najczęstszą postacią hipercholesterolemii pierwotnej jest postać uwarunkowana mutacją wielu genów (tzw. wielogenowa) i często nieprawidłową dietą. Stężenie cholesterolu całkowitego i frakcji LDL jest zwykle umiarkowanie podwyższone (ok. 2-krotnie przekroczona wartość graniczna). Do hipercholesterolemii pierwotnej zalicza się także hipercholesterolemię rodzinną, zaburzenie metabolizmu cholesterolu, które jest uwarunkowane mutacją jednego genu. Postacie ciężkie charakteryzują się bardzo dużym stężeniem cholesterolu (4-6-krotność stężenia granicznego) i rozwojem miażdżycy w dzieciństwie. Postacie o lżejszym przebiegu charakteryzuje duże stężenie cholesterolu i przedwczesny rozwój miażdżycy, tj. u mężczyzn po 30. rż., a u kobiet po 40. rż.

Główne przyczyny hipercholesterolemii wtórnej to: niedoczynność tarczycy, zespół nerczycowy, choroby wątroby przebiegające z zastojem żółci lub przewlekłe stosowanie leków np. progestagenów, glikokortykosteroidów, niektórych leków przyjmowanych w zakażeniu HIV, niektórych diuretyków.

Stężenie cholesterolu rośnie także wraz z wiekiem, może być również związane z nieprawidłową dietą.

Jak Pani widzi nadwaga, otyłość czy nieprawidłowa dieta nie są główną i jedyną przyczyną zwiększonego stężenia cholesterolu. Należy pamiętać, że dieta, która wraz z uwarunkowaniami genetycznymi przyczynia się do hipercholesterolemii to nie tylko smażone czy tłuste potrawy, ale także słodycze (w tym czekolada), pokarmy wysoko przetworzone np. z tzw. fast foodów czy inne pokarmy zawierające dużo nasyconych kwasów tłuszczowych m.in. sery żółte i pleśniowe, masło, majonez, śmietana czy czerwone mięso.

Powinna Pani udać się do swojego lekarza pierwszego kontaktu, wykonać badanie kontrolne pełnego lipidogramu (frakcja HDL, LDL, trójglicerydy) i zastanowić się, czy w najbliższej rodzinie ktoś miał/ma podobne zaburzenia. Należy także wykluczyć choroby tarczycy, nerek czy wątroby. O sposobie leczenia zwiększonego stężenia cholesterolu decyduje całkowite ryzyko sercowo-naczyniowe (ocenia je lekarz) oraz wielkość stężenia cholesterolu.

Na leczenie hipercholesterolemii składa się postępowanie niefarmakologiczne tj. dieta z ograniczeniem spożywania nasyconych kwasów tłuszczowych (<15 g/dobę) i bogata w jednonienasycone i wielonienasycone kwasy tłuszczowe (zawarte np. w rybach, orzechach, olejach roślinnych) oraz leki: statyny, żywice jonowymienne, ezetymib.

Przewlekłe utrzymywanie się dużego stężenia cholesterolu we krwi jest jednym z czynników rozwoju miażdżycy, która prowadzi do choroby niedokrwiennej serca lub może być przyczyną udaru mózgu.

Pokrewne tematy: www.pochp.mp.pl

Odpowiedziała:
dr n. med. Agnieszka Padjas
specjalista chorób wewnętrznych
Klinika Alergii i Immunologii Collegium Medicum UJ

Odpowiedzi przygotowuje: Medycyna Praktyczna: lekarze pacjentom.



Wróć do serwisu | Przeczytaj regulamin



Artykuł otwarty w ramach bezpłatnego limitu

Wypróbuj prenumeratę cyfrową Wyborczej

Nieograniczony dostęp do serwisów informacyjnych, biznesowych,
lokalnych i wszystkich magazynów Wyborczej.