Polska gra o głosy w UE

Na trzy miesiące przed szczytem UE Polska odsłoniła swe europejskie karty. Pod koniec czerwca przywódcy 27 krajów zdecydują, co będzie przedmiotem negocjacji nad nowym traktatem dla Unii.

Niemcy chcą, by traktat był zbudowany na zrębach eurokonstytucji. Przewodząca UE Angela Merkel nie chce komplikować negocjacji. Chce ruszyć z kopyta w lipcu 2007 r. i zmieniać jak najmniej. A jeśli już, to raczej wycinać z eurokonstytucji sporne fragmenty, niż do niej coś dodawać.

Polska jako jedyny kraj chce jednak coś ważnego zmienić. Nie podoba nam się bowiem system podejmowania decyzji zapisany w eurokonstytucji.

Według traktatu konstytucyjnego do podjęcia decyzji w Radzie UE, gdzie zapadają kluczowe decyzje, niezbędne byłoby uzyskanie poparcia co najmniej 15 państw reprezentujących co najmniej 65 proc. ludności. By zablokować decyzję trzeba by co najmniej czterech państw zamieszkanych przez ponad 45 proc. obywateli Unii.

Duch Nicei

O tym, jak miałby wyglądać nowy, korzystniejszy dla Polski mechanizm, mówili wczoraj polscy "szerpowie", czyli negocjatorzy odpowiedzialni za traktatowe rokowania - politolog i filozof idei Marek Cichocki oraz szefowa UKIE Ewa Ośniecka-Tamecka. Polski kompromis opiera się na matematycznej zasadzie Penrose'a z 1946 r., czyli pierwiastku kwadratowym z liczby ludności. Według naszych negocjatorów uwzględnia on, że UE to wspólnota państw, ale też ich obywateli.

Według polskiej propozycji decyzja w radzie UE byłaby przyjmowana, gdyby: •  stała za nią ponad połowa krajów (czyli 14 z 27), •  dysponujących 62 proc. liczby głosów wyliczonych pierwiastkowo.

Polską ceną za odejście od traktatu z Nicei miałoby być utrzymanie jej ducha. Według nowego systemu Polska miałaby wprawdzie mniejsze wpływy w Unii niż dawał jej traktat z Nicei, ale większe niż eurokonstytucja.

Choć na razie jesteśmy osamotnieni, będziemy szukali sojuszników wśród krajów, które też mają jakieś postulaty wobec eurokonstytucji. Min. Ośniecka-Tamecka mówi, że liczymy na poparcie Holendrów, Francuzów, Brytyjczyków, a także Czechów i Rumunów. I gotowi jesteśmy w zamian poprzeć ich postulaty.

Polskie pierwiastki

Pierwiastkowy system nie jest wynalazkiem PiS. Jako kompromisowe rozwiązanie próbował go forsować poprzedni rząd opierający się o większość SLD. Popiera go także Platforma Obywatelska.

Jeszcze wcześniej, bo w 2000 r., podobny system przywiozła na szczyt w Nicei szwedzka delegacja. Przewodzący wtedy Unii Francuzi zaproponowali wówczas inny system (tzw. ważenia głosów). Po kilkudziesięciu godzinach morderczych negocjacji i zmian przywódcy zgodzili się wtedy na korzystny dla Polski układ sił.

Nicea dawała nam w Radzie UE tylko dwa głosy mniej, niż dwa razy liczniejszym Niemcom. System konstytucyjny jest prostszy i korzystniejszy dla całej Unii, gdyż zwiększa efektywność Unii. Gdyby jednak wszedł w życie, Niemcom, Francji, Wlk. Brytanii i Włochom byłoby łatwiej przeforsować bądź zablokować decyzje, niż np. Polsce czy Hiszpanii.

Nie jest jasne, czy Polska sprzeciwi się zmniejszeniu liczby obszarów w UE, gdzie decyzje muszą być podejmowane jednomyślnie. Traktat konstytucyjny przewidywał "odchudzenie" strefy narodowego weta liczącej grubo ponad 80 obszarów o 21 pozycji. Wśród dziedzin, w których zamiast jednomyślności decyzje przechodziłyby większością w głosowaniach, miały znaleźć się m.in.: sprawy azylu, imigracji, rozpoczynania procedur za nadmierny deficyt budżetowy, decyzje w sprawach kultury.

Dla Gazety

Andreas Rinke

ekspert "Handelsblatt" ds. UE

To tylko hasła. Nie wierzę w to, że Polska posunie się do wetowania nowej unijnej konstytucji. W krytyce tzw. podwójnej większości jest osamotniona, a presja na nią będzie rosła. Nie wyobrażam sobie żadnych zmian w systemie podejmowania decyzji w Radzie UE.

"Podwójna większość" to pakiet wypracowany po żmudnych negocjacjach. Jakiekolwiek grzebanie w nim go zniszczy. Dlatego nikt nie odważa się tego proponować.

Niemcy mogą za zgodę na "podwójną większość" zaproponować Polsce ustępstwa w sprawie polityki energetycznej. Mogą to być postulowane przez Warszawę zapisy w nowym traktacie, mogą to być nowe rurociągi łączące Polskę z zachodnimi sąsiadami, którymi tłoczono by gaz i ropę, gdyby Rosjanie zakręcili kurki.