Nagroda jest przyznawana w tej samej wysokości, co Noble oryginalne fundowane przez Fundację Alfreda Nobla (10 mln koron, czyli 4 mln 119 tys. zł) i wręczana podczas wspólnej uroczystości w grudniu w Sztokholmie.
Ekonomicznego Nobla otrzymało dotąd 62 ekonomistów. Po raz pierwszy nagrodę przyznano w 1969 r. dwóm Europejczykom - Norwegowi Ragnarowi Frischowi i Holendrowi Janowi Tinbergenowi, którzy byli pionierami ekonometrii, czyli zastosowania matematyki i statystyki do badania zjawisk ekonomicznych.
Ale w następnych latach zdobywcami ekonomicznego Nobla byli już niemal wyłącznie Amerykanie lub Europejczycy pracujący na amerykańskich uniwersytetach. Wynika to nie tyle z przewagi aparatu naukowego uczelni USA (nauka ekonomii nie wymaga drogich laboratoriów), ile z przewagi liczby publikacji wydawanych w Stanach Zjednoczonych. Jednym z ważnych kryteriów, jakie bierze się pod uwagę, oceniając dorobek naukowca ekonomisty, jest liczba cytowań w publikacjach innych ekonomistów. Rzecz jasna chodzi o cytaty w publikacjach liczących się, czyli przede wszystkim amerykańskich. Krótko mówiąc, jeżeli nie wejdzie się na rynek amerykański, nie ma się praktycznie szans na przebicie do czołówki liczących się w świecie ekonomistów. Obecnie dziesiątka najczęściej cytowanych ekonomistów wygląda następująco:
1. Joseph E. Stiglitz
2. Andrei Shleifer
3. Robert J. Barro
4. James J. Heckman
5. Robert E. Lucas Jr.
6. Peter C. B. Phillips
7. Martin S. Feldstein
8. Daron Acemoglu
9. Jean Tirole
10. Olivier Blanchard
Zestawienie sporządził wydział ekonomiczny Uniwersytetu Connecticut. Trzech ekonomistów z tej listy (Stiglitz, Heckman i Lucas) Noble już ma, pozostali są na liście kandydatów. Niektórzy (jak Robert Barro) od wielu lat.
Wielu noblistów z ekonomii zostało uhonorowanych wcześniej medalem Johna Batesa Clarka przyznawanym raz na dwa lata przez Amerykańskie Stowarzyszenie Ekonomistów. W ostatnich latach medal Clarka otrzymali: 1999 - Andrei Shleifer, 2001 - Matthew Rabin, 2003 - Steven Levitt, 2005 - Daron Acemoglu, 2007 - Susan C. Athey, 2009 - Emmanuel Saez. Nie będzie niespodzianką, jeżeli któryś z nich tegorocznego Nobla otrzyma.
Jak co roku Agencja Thomson Reuters podaje własne typy do nagrody Nobla. Wśród faworytów wymienia się dziesięciu ekonomistów. Są to: Ernst Fehr, Matthew J. Rabin, William D. Nordhaus, Martin L. Weitzman, John B. Taylor, Jordi Gali, Mark L. Gertler, Elhanan Helpman, Gene M. Grossman i Dale W. Jorgenson.
Ekonomiczny Nobel nie podlega modzie i polityce w takim w stopniu, jak Nobel pokojowy czy z dziedziny literatury, ale całkowicie od nich nie abstrahuje. W ubiegłym roku nagrodę otrzymał Paul Krugman, ekonomista wybitny, ale przede wszystkim publicysta i krytyk polityki George'a Busha. W tym roku faworytami są ekonomiści ze szkół:
- psychologicznej - gdyż ich badania pozwalają lepiej zrozumieć motywy ludzkich działań, a tym samym lepiej zrozumieć istotę kryzysu, jaki drugi rok przeżywamy;
- ekologicznej - bo poprawność polityczna każe zajmować się globalnym ociepleniem klimatu;
- cykli koniunkturalnych - wszyscy bowiem jesteśmy ciekawi, w jakiej fazie cyklu znajduje się gospodarka i jakie jeszcze niespodzianki nas czekają.
Źródło: Gazeta Wyborcza
