8 stycznia 1882 r. Nota Gambetty

Kedyw Egiptu Taufik Pasza otrzymał notę od francuskiego i brytyjskiego rządu, nazwaną od nazwiska premiera Francji Leona Gambetty. Europejskie potęgi ostrzegały, że jeśli nad Nilem nie ucichną tendencje niepodległościowe, dojdzie do zbrojnej interwencji. Żądania mocarstw zrobiły w Kairze piorunujące wrażenie, ale przyniosły skutek odwrotny od zamierzonego. W Egipcie coraz popularniejszy stawał się ruch nacjonalistyczny. Jego przywódcą był pułkownik Ahmad Arabi, który trzy dni wcześniej został wiceministrem wojny. Domagał się zniesienia przywilejów dla cudzoziemców i powstrzymania rosnącej zależności od zachodnich banków. Obawiając się utraty Kanału Sueskiego, we wrześniu Brytyjczycy zajęli Egipt.

8 stycznia 1918 r. 13. punkt Wilsona

Prezydent USA Woodrow Wilson zgłasza swe 14 punktów, które okazały się jego najsławniejszą propozycją pokojową. Nie zostały zaakceptowane - po pokonaniu Rosji państwa centralne liczyły na to, że mimo zaangażowania się USA po stronie ententy zwyciężą we Francji. 13. punkt mówił o utworzeniu państwa polskiego z dostępem do morza, przez co do tej pory Wilson jest w Polsce jednym z najpopularniejszych prezydentów USA i ma w Warszawie swój plac. Wiele propozycji Wilsona weszło w życie, m.in. powstała Liga Narodów, a Belgia i Polska odzyskały niepodległość. Jednak uznanie Niemców przez zwycięzców za winnych wojny i zmuszenie ich do płacenia ogromnych odszkodowań było zarzewiem kolejnego konfliktu.

Artykuł dostępny tylko w prenumeracie cyfrowej Wyborczej

Wypróbuj cyfrową Wyborczą

Nieograniczony dostęp do serwisów informacyjnych, biznesowych, lokalnych i wszystkich magazynów Wyborczej