20 października 1655 r. Układ w Kiejdanach

Hetman wielki litewski Janusz Radziwiłł podpisał w Kiejdanach układ z przedstawicielem króla Szwecji Karola X Gustawa, w którym oddał Wielkie Księstwo Litewskie pod jego protekcję (w lipcu tego samego roku to samo zrobiła Wielkopolska). Radziwiłł, bohater "Potopu" Sienkiewicza, stał się w Polsce symbolem zdrady, ale nie na Litwie. - Litwini znaleźli się w beznadziejnym położeniu - od północy zagrażała im Szwecja, a od wschodu zbliżała się moskiewsko-kozacka nawała. Hetman musiał wybierać: eksterminacja ludności i oddanie Litwy Moskwie albo porozumienie z Karolem. Dlatego litewska historiografia uważa go za pragmatyka, który ocalił mieszkańców - tłumaczy badacz epoki Wazów prof. Mirosław Nagielski.

20 października 1740 r. Dziedzictwo Marii Teresy

Tego dnia zmarł cesarz Karol VI Habsburg, a dziedzictwo po nim przejęła córka Maria Teresa ze swym mężem. Zmarły nie miał syna i już w 1713 r. zabezpieczył dynastię, ogłaszając sankcję pragmatyczną stanowiącą, że posiadłości habsburskie mają być niepodzielne i mogą je dziedziczyć kobiety. Sankcja nie dotyczyła tytułu cesarza Niemiec, który był obieralny, tylko arcyksięcia Austrii. Prawa Marii Teresy zakwestionowała Bawaria, której władca ogłosił się cesarzem, co doprowadziło do wybuchu wojny o sukcesję austriacką, na której bardzo skorzystały Prusy. Ich król Fryderyk II najpierw wtargnął na należący do Habsburgów Śląsk, zajął go i w końcu zmusił Wiedeń zajęty wojną z Bawarią do zgody na przyłączenie tej prowincji do Prus. W 1745 r. cesarzem został mąż Marii Teresy Franciszek Lotaryński.

Artykuł dostępny tylko w prenumeracie cyfrowej Wyborczej

Wypróbuj cyfrową Wyborczą

Nieograniczony dostęp do serwisów informacyjnych, biznesowych, lokalnych i wszystkich magazynów Wyborczej