3 czerwca 1652 r. Katyń XVII wieku

Czwarty rok powstania Chmielnickiego. W rejonie Batoha nad rzeką Boh zamknięte w obozie warownym i źle dowodzone przez hetmana Marcina Kalinowskiego wojska koronne toczą ciężkie boje z przeważającymi siłami Kozaków i Tatarów. Dwudniowa bitwa kończy się śmiercią rannego w boju Kalinowskiego i klęską. Następnego dnia 3 czerwca 1652 r. Bohdan Chmielnicki, zapłaciwszy Tatarom sowity okup za jeńców, każe wymordować ponad 3 tys. doborowych żołnierzy - w dwudniowej masakrze zginął m.in. Marek Sobieski, starszy brat późniejszego króla Jana III. Nakazując rzeź, Chmielnicki chciał rzekomo pomścić klęskę pod Beresteczkiem w 1651 roku, ale naprawdę chodziło mu głównie o odzyskanie prestiżu wśród Kozaków.

3 czerwca 1740 r. Koniec tortur

Trzy dni po śmierci ojca - już jako nowy król pruski - Fryderyk II zakazał stosowania tortur w śledztwie. Wyjątkami miały być przestępstwa przeciwko królowi, państwu i wielokrotne zabójstwa, gdy niezbędne było szybkie ujawnienie ewentualnych współsprawców. Wielu sędziów skarżyło się, że brakuje im sposobów na wydobycie przyznania się do winy oskarżonego, co wymusiło wprowadzenie nowych metod śledczych. Po 14 latach Fryderyk zakazał tortur całkowicie, uznając je za okrutne i niegwarantujące uzyskania wiarygodnych zeznań. Było to jedno z wielu posunięć nowego władcy reformujących życie publiczne. Współczesny mu filozof Immanuel Kant napisał, że epoka oświecenia i epoka Fryderyka to synonimy.

Artykuł dostępny tylko w prenumeracie cyfrowej Wyborczej

Wypróbuj cyfrową Wyborczą

Nieograniczony dostęp do serwisów informacyjnych, biznesowych, lokalnych i wszystkich magazynów Wyborczej