„Słowacy. Stulecie dłuższe niż sto lat" to wybór esejów historycznych nieznanego w Polsce „filozofa słowackich dziejów” i „narodowego nihilisty" – Lubomíra Liptáka (1930–2003). Autor opowiada o Słowacji jak o „wyspie”, która leży na szlaku ogromnych historycznych nurtów. Próbuje stworzyć syntetyczny obraz słowackiego doświadczenia oraz prześledzić kluczowe wątki dla historii i współczesności tego kraju. Przede wszystkim jednak, w sposób racjonalny i wyważony, opowiada o dylematach małego narodu w Europie Środkowej, który nie chce być obywatelem drugiej kategorii.

„Pokoleniomierz lub... historia versus jedno ludzkie życie"

Historię tworzą żywi ludzie, a co gorsza, ci sami ludzie historii doświadczają. To, jak znoszą swój los, jak reagują na wydarzenia, czego oczekują od życia i historii, w dużej mierze zależy od ich doświadczeń. A zatem od tego, w jakiej epoce się urodzili i co przeżyli. Niektórzy mierzą historię miarą epok, inni – dynastii, jeszcze inni – stuleci. Jednak powinniśmy ją mierzyć także inną, specyficzną miarą czasu, a mianowicie ludzkim życiem. W trakcie badań historycznych lub zwykłego czytania dla przyjemności nigdy nie zaszkodzi sprawdzić, cóż takiego przeżyli panowie na obrazach w muzeum zamkowym albo panie na pożółkłych fotografiach. Ile mieli za sobą wojen, epidemii, klęsk głodu lub – jeśli mieli szczęście – ile pozornie nudnych, a w rzeczywistości najszczęśliwszych dekad, gdy „nic się nie działo”. Owych nijakich dekad, które historycy omijają przyspieszonym krokiem, a ich opis zamykają w kilku zdaniach.

Pozostało 83% tekstu
Artykuł dostępny tylko w prenumeracie cyfrowej Wyborczej

Wypróbuj cyfrową Wyborczą

Nieograniczony dostęp do serwisów informacyjnych, biznesowych, lokalnych i wszystkich magazynów Wyborczej