TEORETYCZNE I TECHNICZNE PODSTAWY BADANIA
Prawidłowe ciśnienie gałki ocznej (z greckiego tónus = napięcie) zależy od równowagi pomiędzy wytwarzaniem a odpływem cieczy wodnistej oka. Ciśnienia wewnątrzgałkowego nie można zbadać bezpośrednio. Dlatego o ciśnieniu panującym w gałce ocznej wnioskuje się pośrednio, sprawdzając naprężenie lub napięcie gałki ocznej przez ucisk jej ściany z zewnątrz.
Pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego nosi nazwę tonometrii, a przyrządy do pomiaru to tonometry. Ciśnienie można mierzyć metodą impresyjną (wgłabiającą) lub aplanacyjną (spłaszczającą).
Działanie tonometru impresyjnego polega na odkształceniu się rogówki pod wpływem ucisku na nią metalowego trzpienia (o określonym ciężarze) połączonego ze skalą. Gdy wewnątrz oka panuje wysokie ciśnienie, opór rogówki jest większy i trzpień niewiele ją odkształci. Natomiast przy niskim ciśnieniu, gdy oko jest miękkie, trzpień pod wpływem ciężaru odkształci bardziej rogówkę.
Tonometr aplanacyjny spłaszcza rogówkę pod wpływem określonej siły; mierzona jest wielkość spłaszczenia przy użytej stałej sile. Z kolei w tonometrze aplanacyjnym Goldmanna pole spłaszczenia rogówki jest stałe, a wysokość ciśnienia śródgałkowego określa siła użyta do spłaszczenia. Są też inne aparaty jak tonometr ręczny Perkinsa czy ręczny elektroniczny Tono-Pen lub bezdotykowy ręczny Pulsar 2000 lub typu air-puff wykorzystujący spłaszczenie rogówki podmuchem powietrza.
Wszystkie pomiary ciśnienia śródgałkowego określa się w mmHg. Wartość prawidłowego ciśnienia ocznego jest indywidualna i zależy od wielu współistniejących czynników. Zazwyczaj ciśnienie powyżej 21 mmHg może wskazywać na niebezpieczeństwo jaskry.
CZEMU SŁUŻY BADANIE?
Badanie służy określeniu ciśnienia ocznego. Podwyższenie ciśnienia ocznego jest jedną z głównych przyczyn groźnej choroby oka - jaskry mogącej doprowadzić nawet do ślepoty.
Niskie napięcie gałki ocznej spotyka się m.in. w stanach zapalnych naczyniówki, w cukrzycy, po urazach, w odwarstwieniu siatkówki, przy nieszczelnych ranach pooperacyjnych, w zaniku gałki ocznej itp.
WSKAZANIA DO WYKONANIA BADANIA
Badanie kontrolne u osób po 40. roku życia, zwłaszcza z nadwzrocznością, kiedy gałki oczne są małe i predysponują do pojawienia się jaskry.
Obniżenie ostrości wzroku lub ubytki w polu widzenia.
W przypadkach występującego bólu głowy, bólu okolicy oczodołu lub oka (najlepiej w czasie trwania bólu!). Badanie należy powtórzyć kilkakrotnie, gdyż zwyżki ciśnienia mogą pojawiać się okresowo.
Mierzenie ciśnienia ocznego wchodzi w skład prawie każdego badania okulistycznego, gdyż istnieje wiele chorób oczu, gdzie może wystąpić jaskra jako choroba wtórna.
Badanie jest wykonywane na zlecenie lekarza.
SPOSÓB PRZYGOTOWANIA DO BADANIA
Wskazane jest zwłaszcza przy tonometrii impresyjnej, aby powieki pozbawione były makijażu. Badanie wykonuje się często w znieczuleniu miejscowym.
Przy badaniu dzieci może zaistnieć konieczność znieczulenia ogólnego.
BADANIA POPRZEDZAJĄCE
Nie ma konieczności wykonywania wcześniej innych badań.
